Главная Тарих

Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Аян хьана   Пlир Желилан са миресдиз – Шейхалидиз пуд рушни са гада хьана. Папан тlвар Халмездег тир. Гада агакьнавай, свас це лугьуз кlвачин...

Машгьур макандикай зи фикирар

Машгьур макандикай зи фикирар

Виликан Куьре вилаят тарихда вири дуьньядиз машгьур эфендияр, шаирар, алимар, инкъилабчияр акъатнавай макан я.   Девирар дегиш хьуникди, цIийи...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакра дуьньядин няметрикай игьтиятвал ийизва   Зайд ибн Аркама агакьарна: «Чун Абу Бакрахъ галаз санал алай ва ада вичиз яд гъун...

Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Эвел алатай нумрайра   Ципицl галаз Шалбуз дагъда   Зи диде Ципицlаз кьве руш хьана, мад аялар тежез, хажалатдик квай. Адан итимдиз...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран хтул   Асма бинт Абу Бакра ахъайзава хьи, гьеле Меккада амаз ам руфунал залан хьана. Аял хадай вахт жедайла, чна гъуьлуьхъ галаз...

Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Вучиз чай хъваначир?   Шейх Желилаз, мугьмандиз ша лугьуз, гзаф теклифдай тир. Тlвар за кьадач, амма са касди Желилаз мугьмандиз ша лагьанай....

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Кьунвай кьиниз вафалувал   Айшади ахъайзава: «Абу Бакра са чIавузни кьур кьин чIурайди туш, та кьин кьун чIурайла гъил къачуниз...

Желил бубадикай цlийи делилар

Желил бубадикай цlийи делилар

Эвел алатай нумрайра   Са бязибуру лугьузвайвал, Желил буба инсанрихъ галаз са акьван акахь тийидай, гьалтайбурухъ галаз са артух рахан...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Пайгъамбарди ﷺ Абу Бакр секинарзава   Ибн Умара ахъаяйвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни дамахдалди вичин парталдин цен чиляй галчIуриз...

Шейх Желил буба

Шейх Желил буба

Эвел алатай нумрада   Гаф девлетдиз ядай …   Бубайрин девлетар вири пайна, хуьрера къекъвей девриш хьтин кас вичин вахтунда лап...

Къуръандин аятар са ктабдиз кIватIун

Къуръандин аятар са ктабдиз кIватIун

Мусурманрин сад лагьай халиф Абу Бакр ас-Сиддикьа идара авун анжах кьве йисузни пуд вацра давам хьана, амма гилан уьлчмейрихъ гекъигайла са куьруь...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ва чувудар   Са сеферда Абу Бакр чувудри Таврат кIелзавай чкадиз фена. Адаз акуна хьи, ана авайбур вири элкъвена са инсандал кIватI...

Шейх Желил буба

Шейх Желил буба

Мергьяматлу, регьимлу Аллагьдин ﷻ тlварцlелди! Тlарикъатдин тарихда лезги шейхерин гзаф тlварар ава: шейх Исмаил (Куьрдемир), шейх Хасмугьаммад...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Аллагьдин ﷻ рекье Абу Бакран садакьаяр   Табукдиз фидалди вилик Пайгъамбарди ﷺ вичин асгьабриз веси авуна, рекье гьатзавайбуруз чпивай жедай...

Къадим Кура хуьр

Къадим Кура хуьр

Кура хуьр Кьиблепатан Дагъустандин Ричал вацIун дереда дегь заманайра арадал атанвай сифтегьанбурукай эвелимжиди хьана. Ам алай девирдин асиррал...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран арифдарвал   Пайгъамбарди ﷺ Меккадин бутпересрихъ галаз Худайбияда ислягьвилин икьрар кутIунайдалай кьулухъ, Абу Бакра са шакни...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай  кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр  ва адан хва кьейиди   ТIаифдин женгина Абу Бакран  хва Абдуллагьа хьел акьуна. Хер деринди хьана ва Абдуллагьаз ада гзаф...

Алкьвадар Гьасан эфенди ва «Асари Дагъустан»

Алкьвадар Гьасан эфенди ва «Асари Дагъустан»

Эвел алатай нумрада   Амма и фана дуьньядай куьч жедалди вилик ам Дагъустандин меденият (культура) цIийи дережадиз акъудуник кьил кутаз ва...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

  Пайгъамбар ﷺ рекьиз алахъун   Пайгъамбар ﷺ Бану Назирдин (Мединада авай чувудрин са тайифа) патав фена, абурухъ галаз ислягьвилин...

Алкьвадар Гьасан эфенди ва «Асари Дагъустан»

Алкьвадар Гьасан эфенди ва «Асари Дагъустан»

Дагъустандин революциядилай виликан девирдин чIехи тарихчи ва илагьиятчи, философ, шаир, марифатчи Алкьвадар Гьасан эфенди дидедиз хьайидалай инихъ...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ва Бадрдин есирар   Бадрдин дяведа мусурманар гъалиб хьайила, абурун гъиле есирда гьатай Меккадин бутпересар хьана. Пайгъамбарди ﷺ,...

Гьасан эфендидин музейда

Гьасан эфендидин музейда

СтIал Сулейманан райондин Алкьвадрал Гьасан эфендидин музей ачухна 15 йис хьанватIани, заз анжах гила аниз фин кьисмет хьана. Музейдин гуьзел...

Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ хашпарайри куьмек гайи къайда

Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ хашпарайри куьмек гайи къайда

Жуьреба-жуьре динрин жемятри сада-садахъ галаз алакъалу яз крар авунин тарихда гьар жуьредин динрин векилри четин вахтара сада-садаз куьмек гунин...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Мединадиз гьахьун   Имам Бухариди вичин кIватIалда Урва ибн Зубайралай агакьарна: «Мединадин мусурманрал Аллагьдин Расул ﷺ Меккадай...

Эхиримжи гаф

Эхиримжи гаф

эвел алатай нумрайра   Эй муьруьдар, рикIерин гьал хуьз алахъ, агъудикай хуьдай шейни ава хьи. МичIивал алуддай яракь ишлемиша, рабитIадин...

Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ хашпарайри куьмек гайи къайда

Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ хашпарайри куьмек гайи къайда

Жуьреба-жуьре динрин жемятри сада-садахъ галаз алакъалу яз крар авунин тарихда гьар жуьредин динрин векилри четин вахтара сада-садаз куьмек гунин...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай  кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Эфиопиядиз куьч хьун   Аишади  ахъайзава: «Зи рикIел аламай вахтунилай, зи бубани диде динда авай. Аллагьдин Расулди ﷺ чал кьил...

Дуьньядин эхир алукьун

Дуьньядин эхир алукьун

эвел алатай нумрайра   Алчах сиясатчиярни (политикар) Кавказдин халкьар кузвай Жегьеннемдиз вегьез алахъиз, акъваз тийиз зегьмет чIугвазвай....

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Персрин ва римлянрин тарих   Рим ва Персия – ибур а девирдин гзаф гужлу империяр тир. Пайгъамбар ﷺ Мединадиз куьч жедалди абурун арада...

Дуьньядин эхир алукьун

Дуьньядин эхир алукьун

эвел алатай нумрайра   Исрафил малаикди сад лагьай сеферда Къаргъудай гьараяйла, чилел гьич тахьай хьтин залзала жеда. Ам са йисан къене...

Агъа СтIалар, мискIин ва медреса

Агъа СтIалар, мискIин ва медреса

  И мискIин хуьруьн юкьвал, Агъа СтIалрин кьакьан тепейрикай садал, хкажнава. Ам эцигай вахт тайиндиз чизвач. Белки, пуд лагьай гъилера цIийиз...

Имам Магьди атуникай куьруь кьиса

Имам Магьди атуникай куьруь кьиса

Эвел алатай нумрада   Аллагь Тааладин къудратдалди вичин вахт къведалди островдал дустагъда тунвай Дажала, винидихъ тIвар кьур терефдаррин...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакра лукIар азад ийизва   Абу Бакра Аллагьдихъ ﷻ инанмиш хьанвай лукIар маса къачузвай ва азадзавай, вучиз лагьайтIа абуруз чпин иесийри...

Имам Магьди атуникай куьруь кьиса

Имам Магьди атуникай куьруь кьиса

  Гила, дуьньядин эхир мукьва жедайла ачух жедай лишанрикай, тIимил баянар гун. Абурукай гзафбур хьанва ва чаз абур аквазва. Гьеле ачух...

Саййидмугьаммадан кьиникьдикай

Саййидмугьаммадан кьиникьдикай

Пак жуьмя юкъуз нисинин кпIунин вахтунда пуд Женнетдин къуш лув гана Барзахдиз хкаж хьана. Аллагьдин ﷻ кьадардин вахт атайла, шагьидрин руьгьер...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Аллагьдин Расулдиз ﷺ вуч хьанва?   Пайгъамбардин ﷺ асгьабрин са межлисдал – а вахтунда абурун кьадар 38 кас хьанвай – Абу Бакра кIевивал ийиз...

Аллагьди ﷻ виниз акъуднавай варз – Ражаб

Аллагьди ﷻ виниз акъуднавай варз – Ражаб

Играми тир мусурманар, квез алукьзавай пак варцар Ражаб, Ша’бан ва Рамазан мубаракрай! Къуй Аллагьди ﷻ чаз и варцар кутугай тегьерда тухун патал...

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра ава   Заз Ватандин ЧIехи дяведин иштиракчиди ахъайна: садра абурун полк немсери элкъуьрна кьуна. Гьал акьван четинди тир хьи,...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр инсанрикай виридалайни жуьрэтлуди я.   Са сеферда Али ибн Аби ТIалиба, вич халиф тир вахтунда, вяз гудайла инсанривай хабар кьуна:...

Гьажар – Исмаил пайгъамбардин диде

Гьажар – Исмаил пайгъамбардин диде

АкьалтIай намуслу Гьажаран тарих Сарадихъ галаз алакъалу я. Ибрагьимни Сара эвленмиш хьана гзаф йисар тир, амма абуруз аялар авачир. Кьуьзуь яшда...

Сократан пуд фильтр

Сократан пуд фильтр

Вучиз вири ахъаюн лазим туш?   Са сеферда Сократан патав са инсан атана икI лагьана: «Сократ, за ваз исятда ви дустуникай заз ван хьайи...

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра ава   Инсан хазва ва рекьизва, гьикI векь экъечIзаватIа ва кьуразватIа. Кьиникь виридаз талукь тир рехъ я, а рекьяй гьар...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакра Билал къутармишзава   Билал рикIин сидкьидай инанмиш инсан тир. Ам имандиз вафалувиляй ва мягькемвиляй Умая ибн Халяфа адаз гьар...

Сара – Ибрагьим пайгъамбардин паб

Сара – Ибрагьим пайгъамбардин паб

Сара Харрандин пачагьдин руш тир ва ам Ибрагьим пайгъамбардиз имидин руш жезвай. Гьайиф хьи, адан диде-бубадикай ва амай мукьва-кьилийрикай са...

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра ава   Зандак тIвар алай чкадин патарив Шамилни Юнус амайбурухъай галатна. Абуруз векье ксанвай са яшлу бичинчи (векь...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Аллагьди ﷻ ам буьркьуь авуна   Са сеферда Абу Бакр  Аллагьдин Расулдихъ  галаз ацукьнавайла, Абу Лягьабан паб Ум Жамил атана. Адав...

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра ава   Абур себеб яз Аллагь Таалади Шамилан къарар дегишарна ва абур дишегьлиярни аялар авай чкадиз эвичIна. Ана...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран рухваяр Абдурагьман ибн Абу Бакр   Абдурагьман Абу Бакран аялрикай виридалайни чIехиди я. Ада Худайбиядин дяве авай юкъуз Ислам...

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра ава   Экв малум хьайила Юнус адъютантдин патав хтана. Экуьнин капI авурдалай кьулухъ ам са тIимил ксана. Ахпа адъютант...

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрада   Душмандин къуватар Чиркатадал агакьдалди са вацран къене Шулатлуль-гогь Шамилав гвай. Адан дирибаш аскерар гьа кьакьан...

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Гьижрадилай гуьгъуьниз 1240 йис алатайла Раббидин ﷻ къанунар, Арифдардин ﷻ кьадар Дагъустандин чилел кьилиз акъатиз гатIумна. Аллагьдин ﷻ эмирдалди...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Ас-Сиддикь ихьтинди тир   Са сеферда Аишадивай Абу Бакран винел патан акунар гьихьтинбур тиртIа ахъаюн тIалабна. Ада лагьана: «Ам лацу,...

Нугь ва ЛутI пайгъамбаррин папар

Нугь ва ЛутI пайгъамбаррин папар

Пайгъамбаррикай кьисайра дишегьлийри гьамиша жуьреба-жуьре роль къугъвазва. Садбур Аллагь Сад тирвилихъ эвер гунин гуьгъуьна аваз фена, муькуьбур...

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

  Ада са вахтундани бутриз ибадат авурди туш   Са сеферда, са десте асгьабар алай чкадал, Абу Бакра лагьана: «За са вахтундани...

Дагъустанда Ислам раиж хьун

Дагъустанда Ислам раиж хьун

эвел алатай нумрада   Гьижрадин 115-йисуз мад Шамдай Дагъустандиз атуниз мажбур хьана. Кьиле Абул-Муслим ибн Абдулмалик аваз къанни кьуд...

Умм АтIыя аль-Ансария

Умм АтIыя аль-Ансария

Умм АтIыя аль-Ансария - лайихлу дишегьли асгьабрикай сад, гъазаватда, фикъгьда, гьадисар агакьаруна дишегьлийрин тарих хъсан краралди экуь...

Дагъустанда Ислам раиж хьун

Дагъустанда Ислам раиж хьун

Дербент – им лап къадим шегьер я, ахьтин гуьзел тарих авай маса шегьер бажагьат жагъида. 5000 йис идалай вилик Зул-Къарнайн пачагьди адал...

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

эвел алатай нумрайра   Гьусайн яна кьейи мунафикьдикай ктабра гьар жуьреда лагьанва, Аллагьдиз ﷻ вири чида. Абурун арада Насар ибн Харшабатан,...

Низамия медреса ЦIахурда

Низамия медреса ЦIахурда

Садра Дагъустандин ЦIахур хуьруьн кьакьан дагълариз акъатайтIа, куьн тарихдиз мугьман жеда. Ина авай Кефер патан Кавказдин университетдин жуьредин...

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

  эвел алатай нумрайра   Али-чIехиди Шафидихъ (Аллагьдихъ) ﷺ галаз гуьруьшмиш жез фейидалай кьулухъ, Гьусайн лув галамачир къуш хьиз,...

Михьи чилел — пуд мискIин

Михьи чилел — пуд мискIин

Кьасумхуьрелай винидихъ, Кьурагь райондин Сарагрилай, Ругунрилай, Кьасумхуьруьн райондин Хъпуьхъ хуьрелай башламишна, Хив райондин куьгьне Тркалринни...

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

эвел алатай нумрайра   Умар ибн Са`дан кьушун вилик фена ва адалатсуз халкьди къилинжар къакъарай акъудна. Гьусайнахъ галай, кьиникьикай кичIе...

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа

эвел алатай нумрайра   Расулуллагьдин ﷺ хтул Гьусайн къарагъна ва Аллагьдилай тариф авунилай вичин рахун башламишна. Ахпа ам вичин...

Аргутинскийдин дестеяр Ахцегьа

Аргутинскийдин дестеяр Ахцегьа

  Аргутинский вичин кIвенкIвечи кьушунарни галаз дагъдай агъуз эвичIзавай арада къеледин вилик экъис хьанвай кьуд ва вад лагьай паяра (бастион)...

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа, куьруь кьиса

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа, куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра   Гьусайна вичин рехъ давамарна. Куфадиз агакьдалди кьве йикъан рехъ амай. Инал абурал агъзур атлудин десте галаз Гьурру...

Лезгийрин къадим пачагьлугъ

Лезгийрин къадим пачагьлугъ

эвел алатай нумрада   Лакзийрин дин ва чIал   Арабрин тарихчи ва сиягьатчи Масудиди кхьизвайвал, лакзийрин арада Шир-ваншагьдиз...

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа, куьруь кьиса

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа, куьруь кьиса

  эвел алатай нумрайра   Муслим кагъаз гваз Куфадиз фейидалай кьулухъ, гьуьрметлу сайид Гьусайн вахан патав фена. Ада вичи Куфадиз...

Лезгийрин къадим пачагьлугъ

Лезгийрин къадим пачагьлугъ

Тарихчийри къейдзавайвал, чи йикъарин Кьиблепатан Дагъустандин ва Кеферпатан Азербайжандин мулкарал VI-XIII-асирра Лакз (Лакзан, Лекия, Лакзистан)...

Игит ва имам Гьажи Давуд

Игит ва имам Гьажи Давуд

эвел алатай нумрада   Фикир гайила, иман гвай инсанди ихьтин кам къачун са тIимил тажуб жедай месэлани я. Патав хейлин йисара Персиядихъ галаз...

Язидакай халиф ва Гьусайнакай  шагьид хьайивал

Язидакай халиф ва Гьусайнакай шагьид хьайивал

  эвел алатай нумрайра   И вакъиайрикай гзаф ахъайнава, куьруь кьисада вири лугьуз жедач. Лянет хьайи Убайдуллагьа Шамдай тир са...

Игит ва имам Гьажи Давуд

Игит ва имам Гьажи Давуд

Тахминан XV-асирда Ширвандикай сефевидрин Персиядин чIуру ниятрин гьерекатрин чка хьана. Сефевидрин Ардебиль шегьерда арадал атанвай тайифа эвелдай...

Язидакай халиф ва Гьусайнакай  шагьид хьайивал

Язидакай халиф ва Гьусайнакай шагьид хьайивал

эвел алатай нумрайра   Кагъаз ни кхьенатIани, ам Язидал агакьна. Ада тадиз Убайдуллагь ибн Зиядаз эверна, адаз Гьусайнакай  хабар гана ва...

Ахцегь райондин къадим хуьрер

Ахцегь райондин къадим хуьрер

  эвел алатай нумрада   Ялахъар   Ялахърин хуьре Шагьмегьамед Мегьамедован кIвале кхьинар атIанвай, прямоугольникдин кIалубдин, иердиз...

Муавият кьейидалай кьулухъ адан хва Язидакай халиф ва Гьусайнакай шагьид хьайивал куьруь кьиса

Муавият кьейидалай кьулухъ адан хва Язидакай халиф ва Гьусайнакай шагьид хьайивал куьруь кьиса

  Тахтунал ацукьай Муавият раятрихъ (гъилик квайбурухъ) галаз регьимлу тир ва абуруз хъсанвал ийизвай, Расулдин ﷺ агьль аль-байтдиз гьуьрмет...

Ахцегь райондин къадим хуьрер

Ахцегь райондин къадим хуьрер

Тарихдин илимрин доктор, профессор Замир Закарияева Кьиблепатан Дагъустандин районра жуьреба-жуьре асирриз талукь чешмеяр (асул гьисабдай къванерал...

Гьасанакай ва Гьусайнакай куьруь кьиса

Гьасанакай ва Гьусайнакай куьруь кьиса

  Пайгъамбардин ﷺ агьль аль-байт (Пайгъамбардин ﷺ хизан) – Аллагьдиз ﷻ кIанибур я, иллаки Алидин хизан. Абурукай лагьанва хьи,...

Алидикай гьикI халиф хьанатIа куьруь кьиса

Алидикай гьикI халиф хьанатIа куьруь кьиса

  эвел алатай нумрайра   Басрада Ибн Аббас сердер яз туна, Али вичин кьушун галаз Куфадиз фена. Аллагьдин ﷻ аслан Алиди Иракда,...

Алидикай гьикI халиф хьанатIа куьруь кьиса

Алидикай гьикI халиф хьанатIа куьруь кьиса

Усманакай шагьид хьайидалай кьулухъ, халифатдин крар тапшурмишун патал лайихлу инсан жагъурна кIанзавай. Хкягъун Алидал акъваз хьана. Адан кIвализ...

Лезги хуьрер ва Ислам дин

Лезги хуьрер ва Ислам дин

эвел алатай нумрайра   Ахцегь   Ахцегь лезгийрин Дагъустандин мулкарал алай виридалайни чIехи хуьрерикай сад я. Ам гьуьлуьн дережадилай...

Али-асгьабдикай куьруь кьиса

Али-асгьабдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрада   Абу Зар аль-Гъафари тIвар алай асгьабди ахъайна хьи, садра абур мискIинда авайла, аниз къекъвераг атана ва тIалабиз...

Лезги хуьрер ва Ислам дин

Лезги хуьрер ва Ислам дин

эвел алатай нумрайра   Смугъулрин жуьмя-мискIиндин рагъакIидай патан цла 59×38 сантиметрдин кьадардин, вичел кьуд цIарцIин текст алай...

Али-асгьабдикай  куьруь кьиса

Али-асгьабдикай куьруь кьиса

Гила са тIимил Алидикай  ахъайда, вичиз чирвилерин ирсдар ва умматдин къакъарай акъуднавай тур лагьана тIвар ганвай ва аял чIавалай Аллагьдилай...

Лезги хуьрер ва Ислам дин

Лезги хуьрер ва Ислам дин

эвел алатай нумрайра   КьакIар Лезгийрин къадим и хуьр Самур вацIун чапла пата, гьуьлуьн дережадилай 1150 метрдин кьакьанда, дагъларин...

Египет муьтIуьгъарай асгьаб

Египет муьтIуьгъарай асгьаб

«Инсанар муьтIуьгъ хьана, амма Амр ибн аль-Ас - инанмиш хьана» (Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ) Абу Абдуллагь Амр ибн аль-Ас къурайшитрин машгьур уьтквем...

Сур чешмейрин гелерай

Сур чешмейрин гелерай

эвел алатай нумрада МискIиндин кьиблепатан цлан патав вацIун 35x31x10 сантиметрдин кьадардин къван хуьзва. Ам мискIиндиз мукьва яз эцигнавай...

Сур чешмейрин гелерай

Сур чешмейрин гелерай

Ахцегь райондин мулкарал алай виридалайни куьгьне мискIинрихъ агъзур йисарин тарих ава. Арабрин куфи хатIунал кхьинар атIанвай бязи чешмейри...

Константинополдин руьгьдин гъалибчи

Константинополдин руьгьдин гъалибчи

И чIехи касдин вилик гьуьрмет авуналди пачагьар ва алимар къарагъдай, адан гъилериз дуьньяда виридалайни къуватлу пачагьлугъдин гьакимри теменар...

Усманакай  куьруь кьиса

Усманакай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра Хьайи кардикай хабар хьайила Али, Зубайр ва ТIалгьат атана. Хьайи дуьшуьшди абурук еке къалабулух ва теспачавал кутуна. Алиди ...

Ибн Халдун – мусурманрин дамах

Ибн Халдун – мусурманрин дамах

Арабрин мусурман философ, тарихчи, халкьдин чIехи алим Абу Зайд Абдуррагьман ибн Мугьаммад Ибн Халдун аль-Хазрами аль-Ишбили 1332-йисуз (мусурманрин...

Усманакай куьруь кьиса

Усманакай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра Инсанри асивал ийиз гатIумна, дестеяр арадал атана. Ирид виш кьван египетвияр кIватI хьана Мединадиз атана, вучиз лагьайтIа...

Сабур авун ва нефсиниз акси хьун

Сабур авун ва нефсиниз акси хьун

Сабурдин асул-мана Сабур – им дурум гун, мягькемвилелди четинвилер эхун, арзаяр тавун, нефс адаз кIан хьайи кьван герексуз тIалабунрикай хуьн, ажугъ...

Умар ибн ХатIтIабакай  куьруь кьиса

Умар ибн ХатIтIабакай куьруь кьиса

эвел алатай нумрада Аллагьдихъай ﷻ кичIе хьун ва кIеви къайда себеб яз, Умара Шариат мягькемдиз хвена. Ам са югъ квачиз цIуд йисузни цIуд вацра...

Умар ибн ХатIтIабакай  куьруь кьиса

Умар ибн ХатIтIабакай куьруь кьиса

Абу Бакр кучудайдалай кьулухъ халифат идара авун Умаран хиве туна. Ам минбардал хкаж хьана ва Абу Бакр ацукьзавай чкадин патав гвай чкадал...

«Зун регьим яз ракъурнавайди я, лянет авун патал ваъ»

«Зун регьим яз ракъурнавайди я, лянет авун патал ваъ»

Шагьадат – им гьакъикъатда Аллагьдилай гъейри тIеат авуниз лайихлу гъуцар авачирди ва гьакъикъатда Мугьаммад Аллагьдин Пайгъамбар тирди мецелди...

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

эвел алатай нумрайра И гьужумди Халидан кьушундиз еке зиян гана. Абур кьулухъ чIугуниз мажбур хьана. Халидан кьушундикай кьудкъад кас кьван кьена,...

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

эвел алатай нумрайра Къуватлу кьушун галаз Халид мукьва жезвайдакай Бану Гьанифат тайифадал хабар агакьна. Абуруз меслят герек тир. Вуч ийидатIа...

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

Мусайлимат тIвар алай лянет хьайида вич пайгъамбар тирди малумарна. И тапархъанди мусурманриз гзаф зарар гана. Ада Мугьаммад Пайгъамбар гьеле и...

Абу Бакра  муртадрихъ галаз авур дяве

Абу Бакра муртадрихъ галаз авур дяве

эвел алатай нумрайра Халидан аскерри абурув агакьарна ва элкъуьрна кьуна, амма абуру рей гуз кIан тийиз, кIевивилелди аксивал ийизвай. Гзаф инсанар...

Абу Бакра  муртадрихъ галаз авур дяве

Абу Бакра муртадрихъ галаз авур дяве

Эвел алатай нумрайра ТIулайгьат жагъурун патал халифди ракъурнавай Халид мукьва жезвайдакай Къурратаз ван хьана. Ам Бану Амир тайифадин кьиле...

Абу Бакра  муртадрихъ галаз авур дяве

Абу Бакра муртадрихъ галаз авур дяве

Пайгъамбар кучудайдалай кьулухъ Абу Бакра инсанриз маналу насигьат авуна. Сифте нубатда ада Аллагьдиз шукур гъана, ахпа инсанриз лагьана: «Эй...

Инсанар, гъафил жемир!

Инсанар, гъафил жемир!

Эвел алатай нумрайра Бубайрилай агакьнавай халкьдин мисалда лугьузвайвал, парталриз килигна инсандиз къимет гуда, балкIандиз килигна –...

Чи халкьдин игитар

Чи халкьдин игитар

1456-йисуз персерин дявекар шейх Жунейд са шумуд сеферда лезгийрин мулкарал абур къачун патал дяве ийиз фена. Самур вацIун къерехдал, Хазра хуьруьвай...

Муъжизатар ва гъазаватар

Муъжизатар ва гъазаватар

Пайгъамбардин тупIарин арайрай яд акъатай мужизат мус хьайиди тир? Пайгъамбардин чIехи аламатрикай сад – им адан тупIарин арадай яд акъатун я....

Жабраил малаикди  чилелай вуч вахчуда?

Жабраил малаикди чилелай вуч вахчуда?

Эвел алатай нумрайра Гьабиб кьиникьал гъидай начагъвилел азарлу хьайила, адан патав Жабраил атана. Гьабибди азиз дустунивай хабар кьуна: «Зун...

Абдуррагьман ибн Авф

Абдуррагьман ибн Авф

Абдуррагьман ибн Авф ибн Абдулгьарис ибн Зухрат ибн Киляб ибн Муррат ибн Каб ибн Луаю ибн Гъалиб аль-Къурайши аз-Зухри Йемендин пачагь Абрахади...

Худайбиядин тарсар

Худайбиядин тарсар

Худайбиядин ислягьвилин икьрар гьикI кутIуннай? Пайгъамбар вичин асгьабарни галаз умра авун патал Мединадай Мекка галай патахъ фейила, Худайбия...

Рагъ кьурла Аллагьдин Расулди  вуч ийидай?

Рагъ кьурла Аллагьдин Расулди вуч ийидай?

Садра Аллагьдин Расулдин девирда рагъ кьуна. Асгьабри чпин кIвалахар туна. Гьатта чIемерукдай хьилер ахъаюнал машгъул жегьилрини, и вядеда Аллагьдин...

Пайгъамбардин  уьмуьрдикай суалар ва жавабар

Пайгъамбардин уьмуьрдикай суалар ва жавабар

Эвел алатай нумрайра Бану Мусталак тайифадиз акси гъазаватда мунафикьрин кьил Абдуллагь бин Убаяди мугьажирриз лагьай эцядай ва эдебсуз гафар ван...

«Зи салам ва Яру кьушундин патай чухсагъул кьабула!»

«Зи салам ва Яру кьушундин патай чухсагъул кьабула!»

Вучиз Сталина Муфтийдиз чухсагъул малумарна? 1942-йисан май. Немсеринни фашистрин чапхунчийрин йигиндиз вилик фин чIехи четинвилер ацалтна...

Пайгъамбар  и дуьньядилай фейи къайдадикай куьруь кьиса

Пайгъамбар и дуьньядилай фейи къайдадикай куьруь кьиса

Гьа икI, Аллагьди Гьабибдин шариат умматдиз рехъ яз тестикьарна. Гьар са затIуниз баянар гуз, суалриз жавабар гуз ва душманрал гъалибвал къачуз,...

Багъдаддин хазина

Багъдаддин хазина

1258-йисан февралдиз Тигр вацIун ятар чIулав рангуни кьуна – аниз гадарнавай ктабрилай алатай кхьинардай рангадин. Са тIимил вахтунилай адан ятар яру...

2026-02-01 (Шаабан 1447 г) №2.


Иманди дуьзвал истемишзава

Бисмиллягьи-ррагьмани-ррагьим. Вири тарифар Аллагь Тааладиз, салат ва салам Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ, адан хизандиз ва асгьабриз.   Ибадатда рикIин сидкьидай туширвиликай гьикI къутармиш жеда? Чи крара чун кьве чин алайбур тахьун патал гьикьван алахъзава? Дуьз рехъ гьикI кьада? Ихьтин...


Асиррай фенвай муьгъ

Дагъустан Республикадин меркезда, Исламдин юкьван асиррин алемдин образовательный центрайрин виридалайни метлеблубурукай сад тир, ан-Низамия медресадин бине эцигайдалай инихъ 950 йис тамам хьуниз бахшнавай чIехи форум кьиле фена.   2025-йисан декабрдиз Махачкъала вири Россиядай алимар,...


Жуван меслят жуваз тур!

Куьне фикир гайиди яни, маса инсандиз меслят гуз гьикьван регьят кар ятIа? Я тахьайтIа жуван фикир лугьуз, ада вуч авун ва я тавун лазим тиртIа, гьатта вавай хабар кьун тавунваз хьайитIани? Кар чарадан уьмуьрдиз талукь тирла, чакай на лугьуди психологар ва я арифдарар жезва ва вуч ийидатIа, дуьз...


Ша, илиф, азиз Рамазан!

Рамазан варз гьар йисуз дуьньядин мусурманри гуьзлемишзавай багьа мугьман я, вучиз лагьайтlа а вацра хъсан амалар ийиз регьят жезва ва гьа са вахтунда абурай гузвай сувабдин кьадарни Аллагьди ﷻ артухарзава. Куьрелди лагьайтlа, Рамазан вацрахъ гьисабиз тежер кьадар хъсанвилер ава. Къуй чун абурукай...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Кьунвай кьиниз вафалувал   Айшади ахъайзава: «Абу Бакра са чIавузни кьур кьин чIурайди туш, та кьин кьун чIурайла гъил къачуниз куьмекдай кар авунин аят ракъурдалди». Адалай кьулухъ ада лагьана: «Къедлай кьулухъ, са кардин патахъай кьин кьурла, эгер заз идалай са маса кар...