Гьажар – Исмаил пайгъамбардин диде
Гьажар – Исмаил пайгъамбардин диде
АкьалтIай намуслу Гьажаран тарих Сарадихъ галаз алакъалу я. Ибрагьимни Сара эвленмиш хьана гзаф йисар тир, амма абуруз аялар авачир. Кьуьзуь яшда аваз, и кардалди Аллагьдин ﷻ пайгъамбар Ибрагьиман папан рикI секинзавачир ва пашман тир.
Са тIимил вахтунилай абурун уьмуьрда Гьажар пайда хьана – Египетдин фиръаванди Сарадиз багъишнавай къаравуш. Адан иервал ва михьивал акурла, Саради ам Ибрагьимаз багъишун кьетIна, ада пайгъамбардиз варис хадайвал. Абур эвленмиш хьана ва са тIимил вахтунилай дуьньядиз фадлай гуьзлемишзавай сад лагьай аял – Исмаил - акъатна.
Амма аял хайидалай кьулухъ Гьажар вич-вичихъ агъуна ва ада дамах къачуна. Яшдиз чIехиди яз, Сарадивай адан гьуьжетар эхиз хьанач. Гьал кьве дишегьлидин арада авай ва Исмаил хьайила артух хьайи гъейратдини гужлу ийизвай.
Амма идалай кьулухъ дишегьлийрин арада жезвай гьуьжетар генани артух хьана ва Саради вичиз Гьажар мад акуна кIанзавач лагьана. Са кьадар вахтунилай Ибрагьимаз вагьйу атана. Раббидин ﷻ кьадардалди ада деведиз пурар яна, вичихъ галаз герек тир недай шейэр къачуна ва Гьажарни чпин таза аял гваз рекье гьатна. ГьакI абур къадагъа алай чилерал агакьна, чи девирда анал гьуьрмет авуниз лайихлу Мекка ала.
Ибрагьим пайгъамбарди абур чарабурун вил хкIан тийидай чкада туна. Гьажара вичин гъуьлуьвай, вучиз ам чеб кьилди туна хъфизва лагьана, хабар кьуна. «Аллагьди ﷻ ваз гьакI эмирнани?» - дуьзар хъувуна ада. «Эхь», - жаваб гана Ибрагьима. «АкI ятIа чаз са затIни жедач», - лагьана асуллу дишегьлиди.
Аллагь Тааладик умуд кутуна, Ибрагьима Къуръандин аят тир ихьтин дуьа авуна (баяндин мана): «Чи Рабби ﷻ! За зи несилдин са пай (бегьер тагур) дереда тунва, ана техилдин магьсулар авач (ана менфятлу набататар битмишариз жедач), къадагъа алай Ви кIвалин (Кябедин) патав. Чи Рабби ﷻ! Къуй абуру (тамамдиз) капI авурай. Инсанрин рикIер абурухъ (зи хизандихъ, за Меккада яшамиш жез ацукьарнавай, ва абурун несилрихъ) кIанивиляй ацIура ва абуруз (гьар жуьредин) емишар це, абуру шукур ийидайвал» («Ибрагьим» сура, 37-аят).
Кьилди амукьайла, Гьажарни таза аял са кьадар вахтунда чпиз авай суьрсет нез яшамиш хьана. Амма са тIимил вахтунилай абур куьтягь хьана ва дидеди тIуьн жагъуруникай фикир ийиз хьана. Абур авай чка бегьер тагурди хьуниз ва патарив цин чешме тахьуниз килигна, ам лап мукьва Сафа кIунтIал акьахна. Умуд кваз Гьажара яб гана ва яргъай цин чешме ва я инсанар аквадатIа, килигиз алахъна. Ахпа ам Аллагьдивай ﷻ куьмек тIалабиз Марва кIунтIал хкаж хьана. ГьакI, ирид сеферда, ада кьве кIунтIунин арада авай мензил атIана.
Ибн Аббаса идакай Аллагьдин Расулдилай агакьарна: «И кар себеб яз, гьаж ийидайла инсанар абурун арада къекъвезва (са`ю)».
Нубатдин сеферда кIунтIал хкаж хьайила, Гьажараз ажайиб ван атана. «Ван ийимир! – лагьана ада вичиз. – Ваз ван атанвайди, мумкин я, ам ваз куьмек я».
Ада дикъетдалди яб акална ва вичин хва тунвай патаз килигна. Аялдин патав малаик гвай, ада дабан чиле эцяна ва анай аламатдин тегьерда яд акъатиз гатIумна. Гьажара ам проверено меквелди къачуз къапар ацIуриз хьана, чешме лагьайтIа, акъваз тийиз лукьлукь ийиз акъатзавай. «Зам-зам, я мубарак!» (Акъваз-акъваз, я берекат!») – лагьана ада, ва анжах а чIавуз авахьзавай яд акъваз хьана. Гьажара аялдиз берекатлу яд гана. Малаикди адаз лагьана: «Вун пуч жедач! Гьакъикъатда, и аялди ва адан бубади инал Аллагьдин ﷻ кIвал эцигда. Аллагьди ﷻ а (къадагъа алай) чкадин агьалияр пуч жедайвал ийидач». Аллагь Тааладин кьадардалди гьакI хьунни авуна.
Са кьадар вахтунилай Жургьум тайифадай тир инсанар Шамдиз (гилан Сириядин ва патав гвай уьлквейрин чилер) фидайла, абуруз дагъдин винел къушар акуна. «Гьакъикъатда, и къушари яд къалурзава», - лагьана абуру. «Квез и чкада яд гьина аватIа чизвани?» - хабар кьуна абуру сада-садавай, амма садазни чизвачир. Аниз мукьва хьайила, абуруз аял гвай дишегьли акуна ва абурун патав акъваздай ихтияр къачуна. Исмаилан дидеди акъваздай ихтияр гана, амма абуруз цин иесивал ийидай ихтияр тахьунин шартIуналди. Абур хушвилелди рази хьана.
Йисар физ алатна. Исмаил чIехи жезвай. Ада гъуьрчехъанвал ийизвай, гьавиляй ам са кьадар вахтунда гьарам чкадай экъечIзавай, ахпа элкъвена хквезвай. Гьажар яргъалди яшамиш хьанач – хтулар аквадалди ам кечмиш хьана. Ам и дуьньядай вичин кьисметдал рази яз фена. Къуй Аллагь Таала адалай рази хьурай! Амин.
