Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа, куьруь кьиса

Гьусайн Меккадай Куфадиз гьикI фенатIа, куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра

Гьусайна вичин рехъ давамарна. Куфадиз агакьдалди кьве йикъан рехъ амай. Инал абурал агъзур атлудин десте галаз Гьурру ибн Язид Раяхи гьалтна. Ада вич Убайдуллагьа чинеба Гьусайнан рехъ атIун патал ракъурнавайдакай ахъайна. Гьурруди ва Гьусайна сада-садахъ галаз ихтилатар авуна, гьарда вичин мурадрикай лагьана.

Гьусайна вич Куфадин агьалийрин гзаф кьадар тIалабунралди физвайдакай ахъайна. «Эгер куфивийри кьин кьун чIурнаватIа, зун гьа инлай элкъвена хъфида», - лагьана ада. Куфивийри адаз теклифнавайдакай вичиз чизвач лагьана, Гьурруди Аллагьдин ﷻ тIварцIелди кьин кьуна. «Заз ваз писвал хьана кIанзавач, амма заз вун гъиляй ахъай тавун буйругънава. Вун маса патахъ, завай яргъаз алад, за лагьайтIа, вун гьалтнач лагьана кхьида. Мад завай са затIни ийиз жедач», - хъуьтуьлдиз лагьана Гьурруди. Гьусайна Гьурру Раяхадин гафар фикирдиз къачуна ва кьулухъ элкъвена. Ада Гьижаздиз хъфин кьетIна.

Абур йифиз рекье гьатна ва пакама жедалди фена. Экв малум хьайила адал мад кьушун галаз Гьурру дуьшуьш хьана. «Вуч фендигарвал я?» - жузуна Гьусайна. «Ибн Зиядаз чир хьана за ваз рехъ ачухнавайди ва зак тахсирар кутуна кагъаз ракъурна, - лагьана Гьурруди. – Кьушунар атана агакьдалди ада вун кьуна акъвазарун буйругънава, заз чара авач».

А чIавуз Гьусайн балкIандилай эвичIна ва им гьи чка я лагьана, хабар кьуна. Инсанри им Кербела я лагьана. Ада са гъапа авай накьв къачуна, ахпа вичин жибинда авай накьв акъудна, абурухъай къвезвай ни гекъигна ва абур са накьв тирди якъин хьана. Гьусайна чеб вичин иви экъичдай чкадал атанва лагьана, вичин чуру ивидай жеда, аяларни папар есирда гьатда, агьль аль-байт ва мукьвабур лагьайтIа, душманри рекьида. Ада карвандал алай пар авудун ва инал алачухар ягъун буйругъна. Виридан куьмекдалди Гьусайнан алачух яна, ахпа адал элкъвена амайбуруни алачухар яна.

Кьиникьихъ гьазур жезвай Гьусайнан насигьатри къалабулух акатнавай вахарин рикIера цIай куькIуьрна. Стхади Кербелада вичин иви экъичда лагьайла, абур шехьиз гатIумна. «Шехьмир, - секинарна абур Гьусайна, - и дуьньяда жезвай йикъар фад акъатда. Эгер зун кьена куьн амукьайтIа, чинар чухваз, шехьмир, Халикьдал ﷻ чан ала хьи». Кьилел атанвай четинвилер ва бедбахтвилер себеб яз рикIиз эсер авунвай Зайнаб къарагъна ва вич туна кьенвай ата-бубайрин тIварар кьаз, туькьуьл дертлувилин накъваралди шехьна. «Гила Гьусайназни чун таз кIанзава», - лугьуз, дишегьлийри чпи-чпиз дерт-гьал ийизвай. «Я Аллагь ﷻ, чаз дерт пайдай кас авач, Вун чи даях я!» - минетзавай абуру Аллагьдиз ﷻ.

Гьурру агъзур атлу авай десте галаз мукьва хьана ва Гьусайнан алачухрин къаншарда акъвазна. Ада Гьусайн Кербеладиз атанвайдакай хабар гузвай кагъаз Убайдуллагьаз ракъурна. А хабар агакьайла, Убайдуллагьа Гьусайнан патав кагъаз гваз йигиндиз фидай хабар гвайди ракъурна. Кагъазда Гьусайн тамамдиз гьакимдиз муьтIуьгъ хьун лазим тирди къейд авунвай. Ахьтин эмир, Гьусайн Куфадиз къвезвайди чир хьайила, адаз Язида Шамдай ракъурнавай. Эмирар фад кьилиз акъудзавай Убайдуллагьа геж тавуна кагъаз кхьена. Ам Гьусайнал агакьна. Ада манадиз дикъет гана, ам кIелна. Хабар гайида лагьана: «Заз жаваб це». Сайида кагъаз адал гадарна ва лагьана: «Заз адаз жаваб авач».

Чамар Ибн Зиядан патав хтана. Гьусайна Язидаз кьин кьан тийидайди ашкара тир. Ам, хер хьанвай сев хьиз, ажугълу хьана. Ахпа ада куфивияр кIватIна ва лагьана: «Гьусайназ акси яз женгинин кьиле акъвазайди, гьи шегьердин хьайитIани гьаким яз тайинарда». Амма агьль аль-байтдиз акси яз дяве ийизвайбурун кьиле акъваздай са касни жагъанач.

А вахтунда Ибн Зияд Убайдуллагь Умар ибн Са`дахъ элкъвена. Ам маса чкадиз сердер яз ракъурунин эмирдал къул чIугунвайтIани, гьакимдин рикI адахъ майил хьана. Ада Умараз вичиз ам Гьусайназ акси яз ракъуриз кIанзавайдакай ачухдиз лагьана ва ам тайин авунин эмир и месэла гьялайдалай ва вири секин хьайидалай кьулухъ кьилиз акъудда лагьана, гаф гана. Умараз Гьусайнахъ галаз дяве ийиз кIан хьанач ва вич секиндиз тун тIалабна. Абуру сада-садаз яб гана ва Убайдуллагьан гаф винел хьана. «За фикирда», - лагьана Умара.

Ада и месэла вичин стхайрикай виридалайни ихтибар ийиз жедайбурухъ галаз веревирд авуна ва абурал меслят гъана. Вирида са сесиналди гьарайна: «Аллагьдихъай ﷻ кичIе хьухь!» - агьль аль-байтдиз акси яз фин тавун меслят къалурна. Мугъиратан стха Гьамзатани, Умаран вахан хци, Умар ибн Са`даз хъсан меслят гана: «Жувал сайид Гьусайнан иви алаз Дувандин юкъуз Аллагьдихъ ﷻ галаз гуьруьшмиш жез кичIе хьухь».

Пакадин юкъуз кьве рикIин хьанвай Умар Ибн Зиядан патав фена. Ада Умаравай адан къарардикай хабар кьуна. Умара дуьз жаваб тагуз гаф къекъуьриз хьана. Адан шаклу багьнайрин ван хьайила, лянет хьайи Убайдуллагьа кIевиз лагьана: «За ви кьил атIуда, эгер вуна Кербеладиз фидач лагьайтIа». Ибн Зиядан кIевивили Умар хъуьтуьларна. «Ин ша Аллагь, пака зун аниз фида», - лагьана ада.

Умараз кьуд агъзур атлу гана ва и зурба кьушун галаз ам экъечIна. ЭкъечIдалди вилик Убайдуллагьа ам хабардар авуна: «Килиг, Гьусайн рекьимир» (Яни, эгер Гьусайна Язидаз кьин кьуртIа). ГьакIни «Футугьат» ктабда лугьузва хьи, ада лагьана: «Абуруз Фуратдин (Евфратдин) цихъ физвай рехъ агалмир».

Умар ибн Са`д Кербеладиз атана ва адал балкIанрал алай кьушун галай Гьурру гьалтна. Санлай, вад агъзур аскер авай кьушун арадал атана. Ам Гьусайнан алачухрин патарив акъвазна.

Умара Урват ибн Къайсаз эверна ва адаз Гьусайнан патав фена ва адавай хабар кьуна чирун буйругъна. Урвата: «Зак кямир, завай Гьусайназ жув къалуриз жедач», - лагьана, вич фидач лагьана» (Урват Меккада авай Гьусайназ кагъаз кхьейбурукай сад тир). Ахпа Умара Касир ибн Абдуллагьаз эверна ва адаз Гьусайнан патав фена, адавай вучиз ам Меккадай иниз атанвайди я лагьана, хабар кьун буйругъна.

Ам акунмазди Гьусайна лагьана: «Гапур къерехдихъ эциг, ша рахан». «Зун са чIавузни адавай чара жезвайди туш», - эдебсузвилелди жаваб гана имандикай магьрум хьанвай мунафикьди. «За вав а гапур эцигиз тада», - кичIерар гана адаз Абу Самамата. «За Аллагьдал кьин кьазва, ваъ!» - къудгъунна къарагъна, кIевиз гьарайна лянет хьайида. ГьакI и кьведа, гуя севери хьиз, сада-садахъ галаз гьуьжетар ийизвай. Ахпа Абу Самамата Касираз лагьана: «Лагь, вун вучиз иниз атанватIа, вун Гьусайнан гьич патавни фидач». Касираз и гафарикай хкIуна. Адаз хъел атана, элкъвена хъфена ва вич гьатта Гьусайнан патавни ахъайнач лагьана.

А чIавуз кьвед лагьайди яз Къуррат ибн Къайс ракъурна. Ам Гьусайнан патав атана ва адав кагъаз вугана. Жаваб яз сайида ам гъавурда туна: «Зун иниз атанва, вучиз лагьайтIа заз эвернавай». Адав Куфадай ракъурнавай вири кагъазар гвай, абура куфивийри адаз гьаниз атун тIалабнавай ва адаз кьин кьада лагьана, гаф ганвай. «Нагагь абуруз зун атана кIанзавачтIа, зун гьа атай рекьяй хъфида», - лагьана ада. Къуррат сайидан жаваб гваз хтана ва ам Умар ибн Са`дал агакьарна. А вахтунда Умар ибн Са`да Гьусайнан жаваб кхьена ва а кагъаз Куфадиз Убайдуллагьаз ракъурна. Ам агакьайла, Убайдуллагьа Умараз жаваб кхьена, ада ана сайид Гьусайн рекьидайвал ам гьалдарзавай. Гьахьтин кагъаз агакьайла, Умар ибн Са`да, гуя наразивал къалурна, лагьана: «Инна лиллагь…».

Кагъаз Умар ибн Са`даз ракъурайла, амир Убайдуллагьа Куфадин агьалийриз мискIиндиз эверна ва сифте Аллагьдиз ﷻ шукур гъана, ахпа Язидалайни тариф авуна, хъсан вяз гана. Ада лагьана хьи, Язида, гьуьрметдин лишан яз, куфивийриз кьуд агъзур динар ва кьве виш агъзур диргьам чара авуна. Ахпа Гьусайназ акси женгина Язидаз куьмек гун лазим тирдакай лагьана.

Идалай кьулухъ сифте Кербеладиз кьуд агъзур атлу галаз имандикай магьрум хьанвай мунафикь Шамар фена. Адан гуьгъуьналлаз Рикабил Зайд Калабиййини фена, адахъ кьве агъзур атлу галай. Адан гуьгъуьналлаз кьуд агъзур балкIанрал алай кьушун галаз Гьасин, пуд агъзур атлу галаз Масабирул Мазани, кьве агъзур балкIанрал алай кьушун галаз Насар ибн Харбат фена ва абур вири сад-садан гуьгъуьна аваз Кербеладиз атана.

Мугьаррам вацран вад ва я ругуд лагьай юкъуз вири и чалкечиррин кIеретIди Гьусайн элкъуьрна кьуна. Адаз кьведакай сад хкягъун теклифна, абуру кIевелай малумарна: «Я Язидаз кьин яхъ ва адан гуьгъуьна аваз алад, я тахьайтIа чна вун рекьида». «Квехъ галаз рази яз яшамиш жедалди, кьейитIа хъсан я», - жаваб гана Гьусайна. Абурувай са гафунал къвез хьанач, гьалар гзаф туьнт хьана ва меслят хьун мумкин туширди, ягъунрикай кьил къакъуд тежедайди ашкара хьана.

КьатI ама.

Шейх Саид эфенди, «Пайгъамбаррин кьисаяр 2-пай» ктабдай