Абдуррагьман ибн Авф

Абдуррагьман ибн Авф ибн Абдулгьарис ибн Зухрат ибн Киляб ибн Муррат ибн Каб ибн Луаю ибн Гъалиб аль-Къурайши аз-Зухри Йемендин пачагь Абрахади Меккадал кьиле тефей гьужум авур Филдин йисалай кьулухъ цIуд йис алатайла дидедиз хьана.

Адаз Абу Мугьаммад лугьузвай, Ислам кьабулдалди адан тIвар Абд аль-Каба тир. Ислам кьабулайла Аллагьдин Расулди ам Абдуррагьман тIварцIел дегишарна.

Абдуррагьман ибн Авф чан аламаз чпиз гьазурнавай Женнетдин шад хабар ганвай цIуд асгьабдикай сад тир. ГьакIни ам халиф Умар ибн аль-ХатIтIабан мешверадик квай ругуд чIехи асгьабдикай сад тир.

Абдуррагьман ибн Авфа Пайгъамбарди альАркаман кIвале мусурманар кIватIиз башламишдалди Ислам кьабулна. Адаз Исламдиз Абу Бакр асСиддикьа эвер гана.

Абу Бакра Ислам кьабулайла, вичи ихтибар ийизвай гьар са касдиз ада Исламдиз эвер гуз хьана. Адал меслят ийиз гзафбур къвезвай ва ада абуруз Исламдикай ахъайзавай – вичин патав атай ва я патав ацукьай гьар садаз.

Абу Бакра маса асгьабрихъ галаз санал Абдуррагьманни Аллагьдин Расулдин патав гъана. Пайгъамбарди абуруз Исламдикай ахъайна, Пак Къуръандин аятар кIелна ва абур адахъ инанмиш хьана. Ислам кьабулайла Абдуррагьманан 30 йис тир.

Абдуррагьмана кьве сеферда гьижра авуна. Ам Эфиопиядиз куьч хьайибурук квай. Мусурманар Мединадиз куьч жедайла, ам гьакIни гьижра авур сифтебурук квай.

Малум тирвал, Пайгъамбарди вичин сифте терефдарар аль-Аркаман кIвале кIватIзавай, абуруз диндин бинеяр чирзавай ва хъсан къилихдин тербия гузвай. Абурун арада Абдуррагьманни авай, адаз Пайгъамбарди гзаф таъсир авуна. Аллагьдин Расулди ам Сад ибн арРабиадихъ галаз стхавилин алакъайралди мукьва авурла, Пайгъамбардин тербиядин нетижаяр ачух хьана: а чIавуз Сада вичин мал-девлетдин са пай теклифна, Абдуррагьман лагьайтIа, вичин кесибвилизни килиг тавуна, ам кьабулиз са гужуналди рази хьана. Абдуррагьманав са затIни гвачир, ада вичин девлет Меккада тунвай. Гележегдани вири уьмуьрда Абдуррагьманан вири амалрай Пайгъамбардин тербиядин нетижаяр аквазвай.

Абдуррагьман ибн Авфаз алишверишдин крара кьетIен алакьунар авай. Адан вири эменни Меккада амайтIани, Мединада алвердал машгъул яз, адавай гзаф девлет къазанмишиз алакьна. Вич кьейила ада 1000 деве, 3000 хеб, 100 балкIан ва гзаф маса затIар ирс яз тунай.

Пайгъамбарди Абдуррагьманни Сад стхаяр лагьана малумарайдалай кьулухъ, ада Садавай вич Мединадин базардал тухун тIалабна. Гьа юкъуз хьайи къазанжидихъ Абдуррагьман базардай чIемни шур къачуна хтана. Ада мукьвал-мукьвал лугьудай: «Нагагь куьне къван хкажайтIа, заз гьадан кIаникайни къизил жагъида».

Абдуррагьман ибн Авф жуьрэтлу кас тир. Адан викIегьвал Угьуддин юкъуз ачух хьана: ам женгинин юкъуз дяведин майдандилай кат тавур Пайгъамбардин патав гвай тIимил кьадар инсанар авай дестедик квай.

Ислам кьабулайдалай кьулухъ Абдуррагьман ибн Авфа , амай мусурманри хьиз, абурукай гзафбур гьуьрметлу инсанар хьунизни килиг тавуна, мушрикрин патай зулумар эхзавай.

Абдуллагь ибн Абу Авфа агакьарайвал, Абдуррагьман ибн Авфа Пайгъамбардиз Халид ибн Валидалай арза авуна. Аллагьдин Расулди лагьана: «Я Халид , вучиз вуна Бадрдин женгина иштиракай касдин кефи хазва? Эгер вуна хъсан кар авун патал гьатта Угьуд дагъ кьван къизил харж авуртIани, вун адан дережадив агакьдач» (Ибн Гьиббан).

Абдуррагьман ибн Авфа яргъи адалатлу уьмуьр кьиле тухвана. Рекьидайла ам туькьуьл накъваралди шехьна. Адавай шехьунин себебдикай хабар кьурла, ада лагьана: «Мусаб ибн Умайр залай артух тир ва ам Пайгъамбардин девирда кьена. Адаз гьатта кафандин парчани авачир. Гьамза ибн Абд аль-МутIтIалиб залай артух тир ва чаз ам кутадай кафан жагъанач.

Заз зун виликамаз гьеле и дуьньяда амаз вири няметар ганвайбурун арада жез кичIезва. ГьакIни за зи зурба мал-девлетдикай зи дустарихъай са вуч ятIани кIевунихъай кичIезва».

Абдуррагьман ибн Авф гьижрадин 31-йисуз 75 йисан яшда аваз Мединада кечмиш хьана. Ам альБакъи сурара кучудна. Ада веси авурвал, жаназа-капI адал Усман ибн Аффана эляна.

НУРМУГЬАММАД ИЗУДИНОВ