Главная

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

Мусайлимат Каззаб яна кьиникьикай куьруь гьикая

эвел алатай нумрайра

И гьужумди Халидан кьушундиз еке зиян гана. Абур кьулухъ чIугуниз мажбур хьана. Халидан кьушундикай кьудкъад кас кьван кьена, абуру вири, Ислам патал чан гана, шагьидар яз кьена. Адалай кьулухъ Халидан аскерри, вири къуватар кIватIна, такбир кIелиз, къативилелди душмандал вегьена. Абуру шагьидрилай кьисас къахчуна ва абур терг ийидай ягъун кьуналди, душман чукIурна. Амма са тIимил вахтунилай ханифитар мад кIватI хъхьана ва абурун кьиле Мусайлимат вич акъвазна. Абуру, виликдай хьиз, Халидал вегьена ва гапурар хадай тегьерда дяве ийиз гатIумна.

Душманри Халид элкъуьрна кьуна. Халидан са гапур абуруз бес тир, вири кьушундин паталай ада текдиз женг чIугвазвай. Вичин кьушун вич-вичивай квахьнавайди акурла, ада гьарайна: «Жуьрэт ая, эй диндин инсанар!» Абуруз айиб гъиз, ада Аллагьдихъай кичIе хьун рикIел хкана. «Яраб куьн пайгъамбарвал патал гьуьжет ийизвайдахъай катзава жал?! Сабурлу хьухь, тахьайтIа куьн Аллагьдин ажугъдик акатда!» - чеб-чпел хтун патал эвер гана ада. Халидан эвер гунин ван хьайи аскерар кIватI жез башламишна. Бану Гьанифат тайифади гьужумзавай. Са легьзедилай кьушунар ахьтин инсафсузвилелди дяведа сад-садак акахьна хьи, гьич гафаралди лугьуз жедач.

Женгинин яцIаз акьалтIай дирибашвилелди вегьиналди Абу Дажаната кьетIен игитвал къалурна. Ада гзаф душманар терг авуна ва адаз Мусайлиматан патав физ кIан хьана. КIеви сесиналди ада аскерриз гьарайна: «Зун далдаламиша!» Бадрдин ва Угьуддин игитар атана агакьна, абуру Абу Дажанат , уьнуьгра хьиз, элкъуьрна юкьва туна. Абуру тадиз Мусайлиматал ва адан терефдаррал гьужумна ва абурук акахьна, абуруз еке зиян гана.

Душман гьарнихъ чукIурна, абур чпин кьушундин патав хтана. Ансаррин вязер ийидай Сабит вилик экъечIна ва жанавурди хьиз муртадрин кьушундал вегьена. Бедендай руьгь акъатдалди ада дяве авуна. Ахпа душмандал адан имидин хва Башир ибн Абдуллагьа вегьена. Къуватар ва вичин чан гьайиф текъвез ада женг чIугуна ва гзаф кьадар душманар тергна, вични шагьид яз кьена.

Халидан аскерри идалай кьулухъ вуч ийидатIа лугьуз, веревирд ийиз хьана. Абуру Бану Гьанифатан эхир эцигдалди чан аламаз элкъвена хтун тавунин къарар кьабулна. Вири аскерар са чкадал кIватI хьана ва сигъ цал хьиз жергейра акъвазна. Вирида са сесинай «Аллагьу акбар» гьарайна, абуру муртадрал гьужумна. Халидан къагьриманри, икьрардиз вафалу яз, чпин вири къаст са гъута кьуна, вири къуватар эцигна женг чIугвазвай.

Абуру Мусайлимат кьиле аваз душманар хурук кутуна са багъдиз акъудна. Абу Дажаната, гьанифитрин юкьваз гьахьна, диндилай элячIнавай душманриз вич къалурна ва Жегьеннемдин къерехдиз мукьва хьайи душманар кукIвариз, вични шагьид яз кьена. Халид асгьабди багъ элкъуьрна кьуна. Бану Гьанифатакай сада вичин тайифадай тир ксариз гьарайна: «Чун кьиникьин багъдиз аватна.

Гьа ина йикь, амма жув есирвиле твамир!» Ахпа ансарриккай тир Убад ибн Башира кIеви ванцелди мусурманрин кьушундиз лагьана: «Эй ансаррин халкь, гапуррин къакъар кукIвара, абур къе чаз герек туш!» Аскерри къакъар кукIварна ва гадарна, гапурар виниз хкажна ва ажалдин багъда душмандал гьужумна.

Вишни къад кас элкъуьрна кьуна ва кьуд касдилай гъейри амайбурал чпин ажал агакьна. Гьа чан аламай кьуд касдални кьиникьин хирер хьанвай. Бану Гьанифатаз гила даях кьадай са затIни амачир, гъалиб хьуникай абурун умуд атIана. Тайифадай тир инсанри Мусайлиматавай хабар кьуна: «Гьа им тирни вуна чаз хиве кьурди?» Лянет хьайидан таб дуьздал акъатна, ам чара авачир гьалда гьатна.

Ансаррини мугьажирри Мусайлимат чуьнуьх хьанвай пипIе душмандал кар алай гьужум авуна. Ана ахьтин ягъунар хьана хьи, чил ивидалди алчухнавай. И женгина Вагьшидиз Мусайлимат акуна. Вагьшидихъ галаз санал алай ансаррикай тир Абдуллагь ибн Зайда Мусайлиматан кьил яна ва адал хер авуна. Кьилел хер хьанвай лянет хьайиди абурун хуруз экъечIна. Вагьшиди ам чIемерукдай яна ва Мусайлимат балкIандилай аватна.

Гзаф фитнейрик кьил кутур, чиркин Мусайлимат Вагьшидин гъилелай имансузвиле аваз кьена. Халидан аскеррин арада шадвилин гужлу ван гьатна. Бану Гьанифат тайифадин кьиса ихьтинди хьана. Им имансузвиле авайла Угьуд дагъдин патав хьайи дяведа Гьамзат кьейи Вагьши тир. Ада лугьудай: «Имансузвиле авайла за инсанрикай виридалайни хъсанди кьена, Ислам кьабулайла, инсанрикай виридалайни писди кьена».

Вичиз Мусайлимат Каззаб рекьидай мумкинвал хьунин гьакъиндай шадвал ада вири кьушундихъ галаз пайна. Кьушундихъ элкъвена ада гьарайна: «Эй инсанар, зун Жабиран лукI Вагьши я». Мусурманрин телефвилериз талукь яз лагьайтIа, са агъзурни кьве виш кас шагьидар яз кьена. Абурукай ирид виш гьафизар (Къуръан хуралай чизвайбур) тир. Абур, Ислам патал чан гана, эхиратдиз фена. Халидан кьушундин кьисметдикай пашман хабар тадиз Мединадиз агакьна. Кафиррихъ галаз кьиле фейи дяведа кьейибурухъ шехьун патал Мединадин агьалияр кIватI хьана.

Са касди кьейибурухъ чIугвазвай дерин хажалатдай ацIанвай кагъаз Халидаз ракъурна. И кагъаздалди ада Халид амай ханифитарни телеф авун патал гьевеслу ийизвай. Мусайлимат кьейидалай кьулухъ амай ханифитар Мажаатаз Халидан гапурдикай къутармишиз кIан хьана. Ада пис фендигар фикирдалди Халидахъ галаз ислягьвилин икьрар кутIунна, амма кагъаздикай хабар хьайила ам гзаф пашман хьана.

Шариатдиз акси яз экъечIай муртадрихъ галаз хьайи женгерикай куьруь кьиса за гьа инал акьалтIарзава. Ягъалмиш хьайи инсанри авур вири фитнейрикай ахъайдай вахт авач. ГьакI, муртадрихъ галаз хьайи къизгъин женгера Сиддикьан халифатдин вахт куьтягь хьана. Пудкъанни вад йисан яшда аваз ва вичин уьмуьр ТIагьа рази жедайвал яшамиш хьана, ам и дуьньядай фена.

Ада халифвал авур вахтуниз талукь яз лагьайтIа, ам кьве йисни пуд варзни цIуд югъ хьана. Ам жумад альахир вацракай гьеле муьжуьд югъ кумаз, ислен юкъуз нисини жедалди и дуьньядай фена. Пайгъамбаррилайни расулрилай кьулухъ вири махлукьатрикай виридалай хъсанди Сиддикь тирди агьль ас-Сунна рази хьана. Адан лайихлувилерикай гзаф кьисаяр ава, абур гьисабиз жедач, гьатта сагъ са ктабар кхьейтIани.

Амма берекат патал Халикьди анжах Абу Бакраз ганвай кьуд шейиникай лугьуда. Анжах гьадаз Сиддикь лагьана, Халикьди адалай гъейри садазни ахьтин тIвар ганач. Мергьяматлуда ам Савр магъарада Вичин Пайгъамбардин юлдаш авуналди адаз карамат багъишна. Абу Бакран карамат мад ам я хьи, Пайгъамбар Мединадиз куьч жедайла, адахъ галайди Абу Бакр тир. Пайгъамбардивай капI хъийиз тежедайла, вичин паталай ада Абу Бакр тайинарна – имани адан карамат я.

Я Аллагь , зайиф уммат гзаф караматрин иеси тир Сиддикьан берекатдикай магьрум ийимир! Ам Пайгъамбардин патав гвай везир хьиз тир, ада вири крара адал меслят гъидай. Ам Исламда кьвед лагьайди, Савр магъарада кьвед лагьайди ва Бадрдин женгина Пайгъамбардин алачухда кьвед лагьайди тир. Бязибуру лугьузва хьи, Сиддикь Пайгъамбардивай къакъатнаваз хьун эхиз тахьана, гъамуник кьена. Маса жуьредин фикирарни ава. Абурукай гьим дуьз ятIа, Аллагьдиз чида.

КьатI ама.

ШЕЙХ САИД ЭФЕНДИ, «ПАЙГЪАМБАРРИН КЬИСАЯР 2-ПАЙ» КТАБДАЙ.

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Дуьнья кlан хьунин мусибат

Инсанар ва чинерар, Къуръанда лугьузвайвал, Аллагьди ﷻ анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Анжах абур и дуьньяди алдатмишарзава. Малум тирвал, дуьнья кlан хьайи касдиз эхират такlан жезва, ада гьалал-гьарам лугьун тавуна дуьньядин девлет къазанмишзава ва Халикьдивай ﷻ яргъа...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Савда бинт Зам’ат

Меккадиз Ислам атай чIавалай башламишна къурайшитри чпин ватанэгьлийриз абуру Ислам кьабулна лугьуз жазаяр гуз хьана. Мусурманрин гьал лап четин хьайила, Пайгъамбарди ﷺ динэгьлияр къутармишун патал абуруз Эфиопиядиз куьч хьун эмирна, а чIавуз адан кьиле гьахълу пачагь авай. Ада мусурманар...


Зулумдалди эменни къазанмишун

Ислам динда къад лагьай чlехи гунагь – зулумдалди эменни къазанмишун я (цlекlуьд лагьай чlехи гунагь – им дяведа душманривай вахчунвай эменнидикай (трофей) чуьнуьхун я. Ам зулумдалди эменни къазанмишунин жуьрейрикай сад хьуниз килигна чна а кьве чlехи гунагьдизни талукь яз са макъала...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран тIвар кьурла Умар шехьзава   Садра Умар алай чкадал инсанар Абу Бакракай рахаз хьана. Умара лагьана: «Заз зи вири крар Абу Бакран уьмуьрдай са йикъахъни са йифехъ дегишарнайтIа кIандай. Йифиз талукь яз лагьайтIа – им Пайгъамбардихъ ﷺ галаз чуьнуьх хьун патал Савр...