Шейх Желил бубадикай кьисаяр
Аян хьана
Пlир Желилан са миресдиз – Шейхалидиз пуд рушни са гада хьана. Папан тlвар Халмездег тир. Гада агакьнавай, свас це лугьуз кlвачин хьанвай жегьил тир. Тlварни вичин Идрис тир. Идрис дидени галаз Желил имидин кьилив фена. Абуруз Желил имиди гададиз свас гъидай ихтияр гана кlанзавай.
Имиди зи стхадиз ихтияр гун тийиз пара вахт хьана. Адаз гададин гележегдикай Аллагьди ﷻ хабар ганвай.
Гьикl ятlани цана авай Идрис, малар ахъайна, вегьезвай тумни вегьин тавуна, фад кlвализ хтана. Са кьас фу тlуьна, балкlандин пурар хкиз, Герейханован совхоздал физ кlвачин хьана. Адаз свас Ярагъ Къазмайрилай це лагьанвай.
Идриса балкlан кьуна, залпанд вегьез кlан хьайи арада, балкlанди ам кlуру яна. Кьилел залан хер хьайи Идриса гьа чкадал чан гана.
Желил халудиз чизвай хьи, ам мехъерив агакь тийидайди. Гьар Идрис акур чlавуз Желилаз магьфе карагзавай.
Гьа икl, це лагьай свасни амукьна, Идрис дуьньядилай фена.
И итилат Идрисан вах – Месмеди ахъайна.
Тулун кlама
Алиханов Эседуллагьни Ибрагьимов Къарахан са яшара авай жегьил гадаяр тир. Абуруз повесткаяр атана ва армиядиз физ рекье гьатна. Тулун кlамуз агакьайла, абурал дастамаз къачузвай Желил халу гьалтна. Пакаман вахт, гатфарин кьилер тир. Желил халуди ибуруз, ша, буюр, лагьана, теклифна булахдал. Инал Желил халуди хабар кьуна:
- Куьн гьиниз физва?
- Чун аскервилиз физва. Повесткаяр атана, Мегьарамдхуьруьн военкоматдиз физвайбур я.
Мад Желил халуди хабар кьуна:
- Квез аскервилиз фидай ашкъи авачни?
Гадайри жаваб гана:
- Ваъ, чаз ерли аниз фидай ашкъи авач.
Желил халуди пара хъсан яб акалзавай. Ахпа ада лагьана:
- Ятlа кьибледихъ элкъвена акъваз кьведни.
Гадаяр чпиз лагьайвал акъвазна. Желил халуди са вуч ятlани лугьуз-лугьуз гадайрилай, абурун кьилерилай, къуьнерилай ва кlвачерилай кап алтадна. Кlелна куьтягьайла ада лагьана:
- Гила алад куьн физвай рекьиз. Аскервилиз куьн тухудач. Къе кlвалериз хкведа.
Гьар жуьредин хиялар рикlе аваз дустар Мегьарамдхуьруьв агакьна. Военкомри абур цlиргъина акъвазарна, са-садан тlварар кьаз эверна. Вирибурун тlварар кьуна, амма и кьведан тlварарин ван ерли хьанач. Тlварар кьурбур гьарма сад чеб тухузвай частарин улакьриз акьахна. Эседуллагьни Къарахан гьа алай чкадал аламукьна. Гадайри чlехибурувай хабар кьуна:
- Чна вуч авун лазим я? Чи тlварар кьунач. Чlехида гъавурда туна:
- Куьн аскервилиз герек къвезвач, хъфена хуьре квевай жедай вуч кеспи аватlа, гьадал машгъул хьухь.
Хайи хуьруьз хтанмазди, гадаяр Желил халудин кьилив фена ва адаз сагърай лагьана. Ихьтин аламатар шейх Желилай пара акъатдай.
Ихтилат авурди Сулейманов Абдулкъадир я.
Луткунрин ятахдал фейи къайда
Яхцlурни цlекlуьд лагьай йис тир. Пакамахъ фад къарагъна Желил бубади вичин капl авуна, фу тlуьна, ахпа ам Аллагьдиз ﷻ ибадат ийиз ацукьна. Гатфарин сифте кьилер тир. Чими, нурлу рагъни авай. Са жегьил гада фургъунда аваз, Желилан кlвалер хабар кьаз-кьаз тади кваз атана. Рак гатайла, адан вилик Желил халу вич экъечlна. Ада гададиз хушвилелди кlвализ теклифна. Амма жегьилдик пара тади квай, вичин дерди вуч ятlа, ада фад лагьана.
Луткунвийриз пара еке ярахар, гзаф хеб-кlел авай. Абур вучиз ятlани къирмиш жез башламишна. Абурук Желил халудин вичин лапагарни квай. Фад-фад алукlна, Желил халу фургъунда ацукьна Луткунрин ятахдал рекье гьатна. Абур чкадал агакьайла, инал-анал ярх хьана пара лапагар кьенвай, чандик квайбурни авай. Чубанар гзаф сефил тир. Абуру Желил халудиз чпин хажалатдикай хабар гана.
Желил халуди вичив квай чантадай Къуръан акъудна ва кхьинар ийиз башламшна. Ахпа а кхьинар авур чар чуьхвена, гьа цик гъил кутаз, араб чlалалди кlелиз-кlелиз, са-са лапагдал гъил алтадна.
Гьа чкадал чубанар, гьакlни къерехдин инсанар алай. Абур вири тажубвилелди и агьвалатдиз килигзавай.
Желил халуди вичин гъил виридал алтадайдалай кьулухъ са-са хеб кlвачел къарагъна, абур векь нез фена. Инсанар аламат хьана амукьна. Хиперикай мад гьич садни кьин хъувунач. Чубанрин разивал пара тир. Абуру адаз рикlин сидкьидай чухсагъулар лагьана, ам фургъунда акьадар хъувуна ва Герейханован совхоздал, адан кlвализ хутахна.
И ихтилат Желилан вахан гададин свас – Халумата ахъайна.
