Шейх Желил бубадикай кьисаяр
Эвел алатай нумрайра
Ципицl галаз Шалбуз дагъда
Зи диде Ципицlаз кьве руш хьана, мад аялар тежез, хажалатдик квай. Адан итимдиз гада кIанзавай. ГъвечIи рушан 5-6 йис тир.
ЦипицIа вичин халу Желилаз рикIин мурад вуч ятIа ахъайна. Гъуьлни ЦипицI ара-бирдан аял паталди къайи ихтилатарни жезвай.
Желил халуди лагьана: «Пака чун йиф кумаз Шалбуз дагъдавай пIирел фида, чан руш. Вун гьазур хьухь. Чи вилик маса кас акъатдалди чун хуьряй экъечIда».
Зи диде ЦипицIа вичин гьазурвилер авуна. Вири гьеле ксанмаз, абур Шалбуз дагъда авай пIирел рекье гьатна. Абуру ана вири хъсан-михьи ксарал кьил чlугуна (зияратар авуна). Эхь, Желил халудин жафаяр Аллагьди ﷻ гьакI ракъурнач. ЦипицIаз дуьз цIуд вацралай гада хьана, тIварни Желил халуди вичи эцигна – Назир.
Гада жендек авай зурбади тир. Ирид йис хьайила, ам цIикьвед йис хьанвайди хьиз аквадай. ЧIехибуру ийидай хьтин ихтилатар, гафар лугьудай. Ам гьа ирид йис хьайи арада кечмиш хьанай (адакай чна газетдин алатай нумрада кхьенай – ред.).
Вичин хтул Ципицl Желил халуди сура гьикl тунайтlа
ЦипицI шейх Желилан виридалайни гъвечIи хтул тир. Пара гуьрчег сифетдин дишегьли тир лугьуз, адаз, тIвар Гегьвер яз, ЦипицI лугьудай. Гегьвер тIвар вичин дидедилай гъейри, чаз мад садавайни ван хьайиди туш. ЦипицI зи диде тир. Адаз кьве рушни са гада авай. Гада кьена, кьве руш амукьна. Чи буба Исабегаз гада кIанзавай. Абур кьведни меслят хьана, ЦипицIан кьилел кьве кьев гъана. Ибур кьан тийиз хьайила, зи диде зи бубадихъ галаз чара хьана. Адаз бубадин кIвал амачир. Мажбур хьана чIехи рушан кIвализ хъфиниз. Къанни ирид йисалай вичин кьилел атай и бедбахтвал адавай эхиз хьанач, ивидин дамар хъиткьинна, мефтIедал иви ацукьна. Духтурдиз, Махачкъаладиз тухвана, са цIуд йикъалай ам кечмиш хьана.
Шейх Желилаз пара залум акуна и кар. Гзаф рикI алай хтул тир ам, гзаф михьи гъилин кIвалахар квай. Кьена кIвализ хкидалди шейх Желила адаз сурни атIуз туна, вични сурал акъвазнавай. Ада вичин хтул кIвализ авудиз тунач, дуьз сурарал гьална машин, гьанал чими ядни гъиз туна ва ам дишегьлийрив чуьхуьз туна. Кафанрик кутурдалай кьулухъ, ам суруз Желил халуди вичи авудна, секинарна. Ада гзаф кIелунарни авуна сура. Гзаф итимар, папар сурал алай.
Шейх Желил пара сабурлу, абурлу инсанрикай сад тир. И арада ада вичин вилер ягълухдивди кьуна, кьагьур атана.
Чаз, рушариз, дидедин чин къалурмир лугьуз, тагькимарнай.
Урус дишегьли пlирел фейивал
Дишегьлидин тIвар Вера, юлдашдин тIвар Али тир. КIелдайла садал садан рикI ацукьна, абур эвленмиш хьана. Яшамиш жез вад йис тир, аялар авачир. Абур пара сефил тир. Абур тефей духтурханани амачир жеди. Суса садра заз лугьуда: «Я диде, квез куь лезги жерягьвилер, лезги дарманар авайди я. Вучиз куьне зун куь михьи пIирерал, шейхерал тухузвач? За квевай тIалабзава, заз куь дарманар авун. Зун бахтсуз ийимир, зун ви гададихъ галаз пара бахтлу я». Ахпани ада заз шехьиз-шехьиз лугьузва: «За куь динни кьабулда».
Зани зи итимдиз и ихтилат авуна. Сусан гафар ван хьайила, итимди, лап шад хьана, икI лагьана: «За ам аял тахьайтIани гададив хуьз тада, заз ам акьуллу инсан яз аквазва».
Гьа икI, чна абур (свасни гада) пакамахъ фад Желил бубадин пIирел тухудайвал меслят хьана. Абуру чпин михьивилер авуна, нянихъ геж хьиз сусавни гададив дуьани («Аль-Фатигьа» фикирда ава жеди – ред.) «Къулгьу» кхьенвай чар вугана. Квез ибурукай гьим регьят ятIа, гьам чира, чан балаяр, лагьана зи итимди.
Экуьнахъ нехирар гьеле акъуднавачир. Чи вилик маса кас акъатдалди чун кьудни: гада, свас, зунни зи итим – Желил бубадин сурал фена. Зи урус суса вичин чинилайни гъилерилай гъейри дуьздал са чкани тунвачир. Суса чав чи пул къачуз тунач, ада лагьана: «Диде, чна чи зегьметдин пул къачуда, анал пайда, садакьа яз».
Абуру «Къулгьуни» дуьа яд хьиз чирнавай. Зи итим Тажидина варар ахъайна, зун сурарин къенез гьахьна, дуьа ийиз башламишна. Вирида гъилер кьуна. А зи урус сусани шехьиз-шехьиз дуьа авуна, чун вири иширна. Ам чаз гьакI ажуз акуна. Зи итим угьуяр акъатиз шехьна. Ахпа чун Желил бубадин гуьмбетдал фена. Зи урус свас, чIехи чазни килиг тавуна, дуьа авурдалай гуьгъуьниз сурун кIвачер галай патахъ чилел гьуьрметдивди ярх хьана. Шехьиз-шехьиз, за лезгидалди вичиз лагь лагьай гафар лугьуз, лап перишандиз Аллагьдивай ﷻ са аял це лугьуз, гьакlни Желил буба себеб жедайвал, тIалабна рикIин сидкьидай. Йисни жедалди чаз гьа тIалабай руш Лаура хьана. Лаурадин кьве йисни жедалди зи итим Тажидин рагьметдиз фена. Ам кьейи муьжуьд вацралай чаз Тажидин тIвар эцигай са бицIи гадани хьана. А зи урус суса динни кьабулна, адахъ руш Лаура, гада Тажидин ава.
Суса вичин аялриз лугьуда: «Чан балаяр, заз куьн и пIир Желил буба себеб яз Аллагьди ﷻ гайиди я». Хуьруьз хтайла, ам Желил бубадин, гьакIни Тажидин бубадин сурарал физва. Садакьаяр гваз мискIиндиз физ, аялрин кьилел фекьидив гъил алтадиз тазва.
