Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран рухваяр

Абдурагьман ибн Абу Бакр

Абдурагьман Абу Бакран аялрикай виридалайни чIехиди я. Ада Худайбиядин дяве авай юкъуз Ислам кьабулна. Гуьгъуьнлай адакай лап хъсан мусурман хьана. Ам Аллагьдин Расулдин ﷺ патав жедай. Ам жуьрэтлу ва викIегь аскер тир, ада чIемерукдай лап хъсандиз ядай. Ямамадин дяве авай юкъуз Абдурагьмана Мугькам ибн ТIуфайл яна кьена – тапархъан Мусайламадин виридалайни хъсан аскеррикай сад.

Абдуллагь ибн Абу Бакр

Абдуллагь сифте мусурманрикай сад я. Ада Аллагьдин Расул ﷺ Меккадай Мединадиз куьч жедайла адаз гзаф куьмек гана. Пайгъамбарни ﷺ Абу Бакр Савр магъарада чуьнуьх хьанвайла, Абдуллагь Меккадин куьчейра къекъвезвай ва къурайшитрин ихтилатриз яб гузвай. Йиф алукьайла ам Аллагьдин Расулдин ﷺ патав къвезвай ва абурун вири къастар ахъайзавай. Пайгъамбардизни ﷺ Абу Бакраз Меккадай хабарар гана, Абдуллагь гьа йифиз элкъвена хквезвай, юкъуз инсанрин арада жедайвал ва абурун шак тегъидайвал.

ТIаифдин женгина адал хьилен залан хер хьана. И хирекди Абдуллагь яргъалди начагъ хьана. Адан хер сагъ хъхьанач ва вичин буба Абу Бакр халиф тир вахтунда ам кьена. (Сира ва Манакъибу Аби Бакр, Агьмад Шабан, 21-чин).

Абу Бакран рушар

Абу Бакраз пуд руш авай: Асма, Аиша ва Ум Кульсум.

Асма

Асма вичиз ганвай «Кьве чIулунин иеси» тIварцIелди машгьур хьана. Идан себеб са дуьшуьш хьана. Пайгъамбарни ﷺ Абу Бакр Мединадиз куьч жез гьазур жедайла, Асмади абурун шейэр кIватIзавай. Вири гьазур хьайила, адаз абур кутадай затI жагъанач. А чIавуз ада вичин чIул акъудна, ам къазунна ва шейэр адак кутуна. Асмади авур и кар акурла, Пайгъамбарди ﷺ лагьана хьи, Аллагьди ﷻ адаз Женнетда адан паталай кьве чIул гуда.

Ам къурайшитрин тайифадай тир Зубайр ибн Аввам жегьил гададиз гъуьлуьз фена. Абуруз Абдуллагь ибн Зубайр хьана. Мугьажирар Мединадиз куьч хьайидалай кьулухъ, ам абуруз хьайи сад лагьай аял тир. Абдуллагь вичин диде-бубадиз лайихлу хва хьана. Ам иер къилихдин жегьил тир, адан викIегьвили ва жуьрэтлувили гзафбур гьейран ийизвай. Са кьадар вахтунда халифат идара авун адан ихтиярда хьана. Жегьил яшда аваз ам Хажаж ибн Юсуфа кьена. Ам абурун кьушунрин арада хьайи са шумуд женгинилай кьулухъ хьана. Ам и умматдин тарихда еке гел тур яргъи кьиса я.

Мусурманрин диде Аиша

Им виридалайни дуьз дишегьли ва виридалайни дуьз инсандин руш я. Аллагьди ﷻ ам мунафикьри чукIурай бугьтендилай кьулухъ ирид цаварин кьакьан мензилдай гьахълу авуна. Ам Пайгъамбардин ﷺ кIани паб я. Дишегьлийрикай ада виридалайни гзаф Пайгъамбардин ﷺ гьадисар агакьарна. Аишадиз Шариатдай зурба чирвилер авай. Ам и дуьньядани, эхиратдани Пайгъамбардин ﷺ кIани паб я. Аишадин вири лайихлувилер чавай ахъайиз жедач.

Ум Кульсум

Ам буба кьейидалай кьулухъ хана. Абу Бакраз ам акунач. Ам Гьабиби бинт Харижади хана.

Абу Бакр рекьидайла, ада Аишадиз лагьана: «Аиша, гьакъикъатда ваз кьве стхани кьве вах ава». Ада хабар кьуна: «Сад Асма я, ам заз чизва, муькуьди вуж я, буба?» «Ам Харижадин руфуна авайди я», - жаваб гана Абу Бакра. Абу Бакра Аишадиз хабар гайивал хьунни авуна – Харижади руш хана.

Ум Кульсум ТIалгьа ибн Убайдуллагьаз гъуьлуьз фена, гуьгъуьнлай ам «Девейрин дяведа» кьена. (Сира ва Манакъибу Аби Бакр, Агьмад Шабан, 20-чин).

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр