Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр
Абу Бакран арифдарвал
Пайгъамбарди ﷺ Меккадин бутпересрихъ галаз Худайбияда ислягьвилин икьрар кутIунайдалай кьулухъ, Абу Бакра са шакни тавуна Пайгъамбардин ﷺ а къарар кьабулна. Ам тамамдиз инанмиш тир, и карда мусурманриз хийир авайди, вучиз лагьайтIа Пайгъамбарди ﷺ вичин гьевесриз килигна са карни ийизвайди туш, им Раббиди ﷺ адан кьиле тунвайди тир.
Тарихчийри лугьузва хьи, икьрар кутIунайдалай кьулухъ Умар ибн ХатIтIаб Аллагьдин Расулдин ﷺ патав атана ва вичин наразивал къалурна. Ада лагьана: «Вун Аллагьдин Расул ﷺ я кьван!»
- Эхь, - жаваб гана Пайгъамбарди ﷺ.
- Яраб чун мусурманар туш жал? - хъел атана Умараз.
- Эхь, чун мусурманар я.
- Яраб абур бутпересар туш жал?
- Язва.
- АкI хьайила вучиз чна ахьтин икьрар кутIунзава?!
- Зун Аллагьдин Расул я, ва за Раббиди ﷺ лагьай кар тавуна тадач, - жаваб гана адаз Пайгъамбарди ﷺ.
- Вуна чаз лагьанай кьван, чун Меккадиз фида ва Кябедал элкъведа?! – мад хабар кьуна Умара.
- Эхь. Амма за квез ам и йисуз жеда лагьанайни кьван?!
- Ваъ, - жаваб гана Умара.
- Гьакъикъатда, вун Меккадиз фида ва Кябедал элкъведа.
Умара ахъайзава: «Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз и ихтилат хьайидалай кьулухъ зун Абу Бакран патав фена ва адаз лагьана: «Ам Аллагьдин Расул ﷺ я кьван!»
- Эхь, - лагьана Абу Бакра.
- Яраб чун мусурманар туш жал? – хабар кьуна за.
- Эхь, чун мусурманар я.
- Яраб абур бутпересар туш жал?
- Язва.
- АкI хьайила вучиз чна ахьтин икьрар кутIунзава?!
А чIавуз Абу Бакра лагьана: «Вун адан къараррин терефдар хьухь, гьакъикъатда, за шагьидвал ийизва, ам Аллагьдин Расул я лагьана ва гьакъикъат адан пата ава лагьана. Ада са чIавузни Аллагьдин ﷺ эмирар чIурзавайди туш ва Аллагьди ﷺ ам тадач!»
Абу Бакр Худайбиядилай кьулухъ
Абу Бакра Худайбиядилай кьулухъ лугьудай: «Худайбиядин икьрардилай гъейри Исламдай чIехи пад акъудай кар хьанач. А юкъуз гзаф инсанар Пайгъамбардин ﷺ ва адан Раббидин ﷺ арада хьайи кардин гъавурда акьунач. ЛукIари чпин крар тадивилелди ийизва, Аллагьди ﷺ лагьайтIа, Вичин къарарар акьулди кьабулдай эхирдал кьван кьилиз акъудзава.
Гьакъикъатда заз акуна гьикI Сухайл ибн Амр Сагърай лугьунин гьажда вичин бедендалди Аллагьдин Расулдиз ﷺ мукьва жез алахънавайтIа, адан патав жедайвал, ва Аллагьдин Расулди ﷺ а вахтунда вичин гьайван къурбанд ийизвай.
Ахпа Пайгъамбарди ﷺ деллекдиз эверна ва вичин кьил туна. Анал заз акуна гьикI Сухайл ибн Амра чилелай Пайгъамбардин ﷺ чIарар къачуз вичин вилерал эцигзавайтIа. А вахтунда зи рикIел хтана, гьикI Худайбиядин юкъуз Сухайл «Мергьяматлу ва Регьимлу Аллагьдин тIварцIелди» гафарихъ галаз рази хьанайтIа, амма «Мугьаммад Аллагьдин Расул» кхьидач лагьанайтIа. А чIавуз за ам дуьз рекьел эцигай Аллагьдиз ﷺ шукур авуна».
Абу Бакр ва Аиша
Къурайшитри икьрар чIурна, Бану Бакрахъ галаз санал Пайгъамбарди ﷺ икьрар кутIуннавай Хузаа тайифадал вегьейла, Аллагьдин Расулди ﷺ абуруз жаза гун кьетIна. Къурайшитар дяведиз гьазур жедалди, ада вичин кьушун гьазурун кьетIна. Пайгъамбарди ﷺ Аишадиз вичин дяведин тадаракар гьазурун ва адакай садазни талагьун буйругъна. А вахтунда абурун кIвализ Абу Бакр ас-Сиддикь атана. Аишади недай шейэр ва дяведин тадаракар гьазуриз акурла, ада хабар кьуна: «Чан руш, вуна ибур вири низ гьазурзава?» Аишади са гафни лагьанач. «Яраб Аллагьдин Расулдиз ﷺ дяведиз физ кIанзава жал?» - жузуна ада. Ада мад са гафни лагьанач. «Белки адаз Римлянвийриз акси яз экъечIиз кIанзаватIа?» - хабар кьуна ада, амма Аишади чуькьни ийизвачир. Ахпа ада жузуна: «Белки ам Недждин агьалийриз акси яз экъечIзаватIа? Я тахьайтIа къурайшитриз акси яз экъечIзаватIа?» Аишади адан са суалдизни жаваб ганач ва ам чуькьни тийиз акъвазнавай.
И чIавуз Аллагьдин Расул ﷺ хтана. Абу Бакра адавай тадиз хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, вун дяведиз физ гьазур жезвани кьван?!
- Эхь, - жаваб гана Пайгъамбарди ﷺ.
- Аквадай гьалда, вун римлянвийриз акси яз экъечIзава.
- Ваъ.
- Белки Недждин агьалийриз акси яз ятIа?
- Ваъ.
- Аквадай гьалда абур къурайшитар я.
- Эхь.
- Амма, Аллагьдин Расул ﷺ, абурун ва ви арада ислягьвилин икьрар кутIуннава эхир?!
- Ваз ван хьаначни кьван, абуру чна икьрар кутIуннавай Бану Бакр тайифадиз вуч авунатIа? – лагьана адаз Пайгъамбарди ﷺ ва вуч хьанатIа, ахъайна.
Пайгъамбарди ﷺ вичин сирер Абу Бакрахъай чуьнуьхзавачир, Абу Бакр лагьайтIа, вири крара гьамиша адаз вафалу тир ва са чIавузни Аллагьдин Расулдин ﷺ къарар дуьз тирдан патахъай шаклу жезвачир.
