Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран хтул

 

Асма бинт Абу Бакра ахъайзава хьи, гьеле Меккада амаз ам руфунал залан хьана. Аял хадай вахт жедайла, чна гъуьлуьхъ галаз Мединадиз куьч хьун кьетIна. Рекье чун Къуба лугьудай чкада акъвазна.

 

Ана за чи хва Абдуллагь хана. За ам Аллагьдин Расулдин ﷺ патав тухвана ва адан метIерал эцигна. Ада хурма гъун буйругъна, ам жакьвана ва аялдин сиве экъуьрна. Зи хцин къенез фейи сифте затI Аллагьдин Расулдин ﷺ цуькIуьн хьана. Ахпа Пайгъамбарди ﷺ адаз дуьа авуна. Им мугьажирар куьч хьайидалай кьулухъ абуруз хьанвай сад лагьай аял тир. Мугьажирар и хабарди гзаф шадарна, вучиз лагьайтIа имансузрин арада ванер авай хьи, чувудри куьч хьанвай мусурманар суьгьуьрда тунва ва абуруз аялар хьун мумкин туш.

Ирид, муьжуьд йис алатна ва Абдуллагь Аллагьдин Расулдин ﷺ патав атана адаз кьин кьадайвал. Им адан буба Зубайран мурад тир. Вичин патав кьин кьаз атанвай гъвечIи Абдуллагь акурла, Аллагьдин Расул ﷺ хъуьрена.

Лугьузва хьи, Абдуллагь хайила Абу Бакра ам гъилерал кьуна, инсанриз къалуриз Мединадин куьчейрай физвай, чувудри чукIурзавай ванер тапарар тирди инсанриз якъин чир жедайвал.

 

Абдуллагь Абу Бакраз ухшар тир

Абдуллагь ибн Зубайр къурайшитрин хъсандиз рахадай ва вязер ийидайбурукай сад тир. Ам инсанрин вилик рахадайла, адай гзаф Абу Бакран ухшар къведай. Бедендин юзунар, рахунин къайда, адан сес лап дуьм-дуьз Абу Бакраз ухшар авай.

Усман ибн Аффана гьакимвал ийизвайла, Абдуллагьа берберриз акси женгера иштиракна. Мусурманри а женгина ажайиб гъалибвал къачуна. Мусурманрин хазина берберрин гзаф кьадар мал-девлетдалди ацIун хъувуна. Мусурманрин кьушундин кьил тир Абдуллагь ибн Сарха Абдуллагь ибн Зубайр ва адан аскеррикай са шумуд кас и шад хабар гваз мусурманрин халиф Усман ибн Аффанан патав ракъурна. Абдуллагьа галай-галайвал куьлуь-шуьлуьярни кваз Усманаз женгиникай ва адан нетижадикай ахъайна. Абдуллагьан ихтилатдиз дикъетдалди яб гана, Усмана лагьана: «Вавай минбардал хкаж хьана ва им вири Мединадин мусурманриз ахъайиз жедани?» «Эхь», -жаваб гана ада.

Абдуллагьа ахъайзава: «Зун минбардал хкаж хьана ва берберрихъ галаз хьайи женгиникай ва мусурманри абурал къачур гъалибвиликай ахъайиз хьана. И вахтунда заз кIватI хьанвайбурун арада зи буба Зубайр авайди акуна. Заз регъуь хьана ва за зи ихтилат акъвазариз са тIимил амай, вучиз лагьайтIа бубади зи рикIе кьетIен чка кьазвай. Амма ада вичин ишарадалди за ихтилат давамарна кIанзавайди заз чирна. АкI хьайила за ихтилат давамарна. Зун минбардилай эвичIайла, бубади заз лагьана: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, за ви ихтилатдиз яб гудайла, заз акI авай хьи, на лугьуди за Абу Бакраз яб гузва».

 

Абу Бакра вичин мециз жаза гузва

Са сеферда Умар Абу Бакран патав фена ва адаз Абу Бакра вичин мез кьаз ялиз акуна. Умара лагьана: «Акъвазара кван, Аллагьди ﷻ вун регьимдик кутурай!» Абу Бакра лагьана: «Им гьада я зун вири пис крарал гъизвайди. Заз ван хьана гьикI Аллагьдин Расулди ﷺ лугьузвайтIа: «Беденда, меци вичиз зарар гузва лугьуз, арза тийизвай бедендин пай авач».

 

Абу Бакра вичиз Фатима це лугьун

Пайгъамбарди ﷺ Али ибн Аби ТIалибаз гаф ганвай, ам Мединадиз куьч хьайила, адаз Фатима гъуьлуьз гуда лагьана. Идакай абуру гьелелиг садазни лагьанвачир.

Куьч хьайидалай кьулухъ са тIимил вахтунилай мугьажирар Мединада вердиш хьана ва абурунни ансаррин арада стхавал мягькем хьана. И вахтунда Абу Бакра, Аллагьдин Расулдин ﷺ патав фена, вичиз Фатима це лугьун кьетIна. Гьахьтин мурад аваз Абу Бакр атайла, Пайгъамбардивай ﷺ адаз ваъ лугьуз хьанач ва икI лагьана: «Къарардал вил алаз акъваз». Аллагьдин Расулдин ﷺ кIваляй хтайла, Абу Бакра вуч хьанатIа Умараз ахъайна. Умара адаз лагьана: «Ада ваз ваъ лагьана, я Абу Бакр». А вахтунда Абу Бакра Фатима Умара вичиз це лугьун меслятна. Умар Аллагьдин Расулдин ﷺ патав фена ва адазни гьахьтин жаваб гана. Ам элкъвена хтана ва хьайивал Абу Бакраз ахъайна. А чIавуз Абу Бакра лагьана: «Ада ваз ваъ лагьана, я Умар ».

 

«Пайгъамбардин халифрикай 600 кьиса» ктабдай

 

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран тIвар кьурла Умар шехьзава   Садра Умар алай чкадал инсанар Абу Бакракай рахаз хьана. Умара лагьана: «Заз зи вири крар Абу Бакран уьмуьрдай са йикъахъни са йифехъ дегишарнайтIа кIандай. Йифиз талукь яз лагьайтIа – им Пайгъамбардихъ ﷺ галаз чуьнуьх хьун патал Савр...


Савда бинт Зам’ат

Меккадиз Ислам атай чIавалай башламишна къурайшитри чпин ватанэгьлийриз абуру Ислам кьабулна лугьуз жазаяр гуз хьана. Мусурманрин гьал лап четин хьайила, Пайгъамбарди ﷺ динэгьлияр къутармишун патал абуруз Эфиопиядиз куьч хьун эмирна, а чIавуз адан кьиле гьахълу пачагь авай. Ада мусурманар...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...