Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр
Абу Бакра дуьньядин няметрикай игьтиятвал ийизва
Зайд ибн Аркама агакьарна: «Чун Абу Бакрахъ галаз санал алай ва ада вичиз яд гъун тIалабна. Адаз яд ва вирт гъана. Абу Бакраз вичиз цихъ галаз виртни гъанвайди акурла, адан вилерал накъвар акьалтна, ахпа ам кIевиз шехьиз гатIумна. Абу Бакр акьван яргъалди вич-вичел хквезвачир хьи, чна гьатта адаз са кар хьанвайдакай фикирна. Ам секин хьайила, чна адавай хабар кьуна: «Я Аллагьдин Расулдин ﷺ кар давамарзавайди, вун акьван кIевиз куь ширна?» Абу Бакра лагьана: «Зун Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз ацукьнавайла, заз акуна, на лугьуди ада са вуч ятIани вичивай эцяна къакъудзава, адавай яргъа жез кIанзава, гьа са вахтунда заз ана са затIни аквазвачир. За адавай жузуна: «Вуна вавай эцяна вуч къакъудзавай, заз са затIни аквазвачир хьи?!» «Дуьньядин девлетар зи винелай куьрс хьанвай», - лагьана Пайгъамбарди ﷺ. За абуруз лагьана: «Завай яргъа хьухь!» Абуру заз жаваб гана: «Вахъ чун галукьдач». А дуьшуьш зи рикIел хтана ва зун дертлу хьана. Къе и девлетар зал агакьна ва заз Аллагьдин Расулдин ﷺ рехъ за чIуриз кичIезва».
Абу Бакр Женнетдин агьалийрикай я
Абдуллагь ибн Аби Авфа агакьарайвал, садра Аллагьдин Расул ﷺ асгьабрин вилик экъечIна. А юкъуз абур адетдиндилай гзаф авай. Аллагьдин Расулди ﷺ абуруз лагьана: «Къе заз ахварай куь Женнетда жедай чкаяр акуна…, - ахпа Пайгъамбар ﷺ Абу Бакрахъ элкъвена ва давамарна, - Я Абу Бакр, заз са кас чизва, заз адан тIвар чизва, адан бубадин ва дидедин тIварар. Женнетдин варарикай гьи варарихъ ам атайтIани, адаз эверда: «Ша буюр, ша буюр!»… Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Ам Кухафадин хва Абу Бакр я».
Лянет ийизвайди жемир
Айшадилай агакьарайвал, са сеферда Аллагьдин Расул ﷺ Абу Бакран патавай физвай ва адаз Абу Бакра вичин лукIарикай садаз гьикI лянет гъизвайтIа, ван хьана. И гафар ван хьайила, Пайгъамбар ﷺ Абу Бакрахъ элкъвена ва лагьана: «Дуьз рахадайбур ва лянетламишдайбур?! Ваъ, Кябедин Раббидал кьин кьазва!» Аллагьдин Расулдин ﷺ патай ихьтин туьгьмет ван хьайила, Абу Бакра а юкъуз лукIарин са пай азадна. Ахпа ам Пайгъамбардин ﷺ патав фена ва лагьана: «Мад за акI хъийидач». И кьиса имам Байгьакъиди агакьарзава. Муслима агакьарай жуьреда лугьузва: «Ас-Сиддикьаз лянетламишдайди хьун кутугнавач».
Няметрай гьахъ-гьисаб
Нисиниз, куьчеда пис чимизвайла, Абу Бакр мискIиндиз рекье гьатна. Гьахьтин зегьем вахтунда ам куьчеда акурла, Умара жузуна: «Ихьтин вахтунда вун кIваляй куь акъудна?»
- Гьакъикъатда зун анжах пис гишинвиляй экъечIнава, - жаваб гана Абу Бакра.
- Зунни гьа карди акъуднава, - лагьана Умара.
Абур куьчеда акъвазна ихтилатар ийидайла, абурун патав Аллагьдин Расул ﷺ экъечIна. Абур ракъиник акъвазнаваз акурла, ада жузуна: «Куьн ихьтин пис чими вахтунда куь акъудна?»
- Чна Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, чун анжах чна гьиссзавай пис гишинвиляй экъечIнава, - жаваб гана абуру адаз.
За зи руьгь Нив гватIа, Гьадал кьин кьазва, зунни анжах гьа себебдалди экъечIнава, - лагьана Пайгъамбарди ﷺ.
Абур санал Абу Аюб аль-Ансаридин кIвалин патав фена. Абур адан ракIарал агакьайла, Абу Аюбан паб экъечIна ва лагьана «Ша буюр, я Аллагьдин Расул ﷺ ва адахъ галаз атанвайбур!» Пайгъамбарди ﷺ хабар кьуна: «Абу Аюб гьинава?» Абу Аюб аль-Ансариди а вахтунда вичин пальмайрин багъда кIвалахзавай. Пайгъамбардин ﷺ ван хьайила, ам тадиз адан вилик экъечIна. Ада лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, ихьтин вахтунда вун адет яз зи патав къвезвайди туш». «Вун гьахъ я», - лагьана адаз Пайгъамбарди ﷺ. Абу Аюб тадиз багъдиз фена, анай хурмаяр, ципицIар гъана мугьманрин вилик эцигна…
- За исятда квез са гьайванни тукIвада, - лагьана Абу Аюба.
- Эгер ваз тукIваз кIанзаватIа, (ви хизандиз) нек гузвай гьайван тукIвамир, - меслятна адаз Аллагьдин Расулди ﷺ.
Абу Аюба бацIи тукIуна ва вичин папаз лагьана: «Алад чаз фу чуруз ва и якIал алахъ». Абу Аюбан папа якIун са пай чрана, муькуь пай ргана. ТIуьн гьазур хьайила, Абу Аюба ам Аллагьдин Расулдин ﷺ ва адан дустарин вилик эцигна. Пайгъамбарди ﷺ якIун кIус ва фан чIук къачуна, абур Абу Аюбав вугана ва лагьана: «Я Абу Аюб, им Фатимадиз ракъура, гьакъикъатда ада ихьтинди фадлай тIуьнвач». Абу Аюба Аллагьдин Расулди ﷺ лагьайвал авуна. Абур тух хьайила, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Фу, як, дигмиш хьанвай ва дигмиш тахьанвай хурма, - икI лагьана, Пайгъамбардин ﷺ вилериз нагъв хъиткьинна, - зи руьгь Нив гватIа, за Адал кьин кьазва, и няметрай Дувандин юкъуз гьикI хьайитIани гьахъ-гьисаб жеда». Пайгъамбардин ﷺ и гафари асгьабар вуч ийидатIа тийижиз туна. Ахпа Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Куьне ихьтинди гъиле кьадайла, лагь: «Аллагьдин тIварцIелди», тух хьайила, лагь: «Шукур хьуй Аллагьдиз, чун тухарай, чаз няметар гайи ва виниз акъудай», - гьакъикъатда, им бес жеда».
