Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

За вун гьабурукай жедайдак умуд кутазва

 

Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни вичин эменнидикай Аллагьдин ﷻ рекье кьве паб таъмин ийиз хьайитIа, адаз Женнетдин варарай эверда. Женнетдиз муьжуьд варар ава. Ни кпIуна чалишмишвал авуртIа, адаз КпIунин варарай эверда. Ни садакьа пайиз чалишмишвал авунатIа, адаз Садакьадин варарай эверда. Ни жигьадда чалишмишвал авунатIа, адаз Жигьаддин варарай эверда. Ни сив хуьз чалишмишвал авунатIа, адаз Сив хуьнин варарай эверда». Абу Бакра лагьана: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, инсандиз тафават авач, адаз гьинай эверайтIани, амма инсанрикай са кас кьванни жедани Женнетдин вири варарай гьа вахтунда эвердай?» «Эхь, - жаваб гана Аллагьдин Расулди ﷺ, ва за умуд кутазва вун гьабурукай жедайдак».

 

Женнетда итимрин агъа

Абдурагьман ибн Авфа агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Абу Бакр ва Умар Женнетдин вири итимрин агъаяр я, сифтебурулай гатIумна ва эхиримжибурал куьтягьна».

Абу Бакр Женнетда

Абдурагьман ибн Авфа агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Абу Бакр Женнетда жеда, Умар – Женнетда, Усман – Женнетда, Али – Женнетда, ТIалгьат – Женнетда, Зубайр – Женнетда, Абдурагьман ибн Авф – Женнетда, Са`д ибн Аби Вакъкъас – Женнетда, Саид ибн Зайд – Женнетда, Абу Убайда – Женнетда».

 

Аллагь кIан хьун

Бакр аль-Музаниди агакьарна: «Абу Бакр гзаф сив хуьналди ва я кпIар авуналди масабурулай вилик акатнач – адан рикIе ам виниз акъудай затI авай».

Ибрагьима агакьарна хьи, вичел Ибн Илиядилай агакьна лугьуз: «Адан рикIе авайди – им Аллагьдихъ ﷻ авай кIанивал ва Адан махлукьатриз ада ийизвай насигьатар я».

 

Абу Бакра хипер ацазвай

Анисади ахъайзава: «Абу Бакр чи арада (чи районда) пуд йисуз яшамиш хьана: кьве йисуз гьакимвал ийидалди ва са йисуз халиф хьайидалай кьулухъ. А вахтунда адан патав чи магьледа авай лукIар физвай чпин хиперин суьруь гваз, ада лагьайтIа, абур (гагь-гагь) абуруз ацадай.

Адакай халиф хьайила, са лукIра лагьана: «Гила Абу Бакра чаз хипер ацадач». Абу Бакраз и гафарин ван хьана ва ада лагьана: «Эхь, гьелбетда, за квез кьин кьазва, за квез абур ацада. За умуд кутазва, зун акъвазай къуллугъди зак квай хъсан ерияр дегишардач».

 

Абу Бакран ва Мистагьан кьиса

Мистагь ибн Усаса лап кесиб инсан тир. Ам Абу Бакран халудин хва тир. Абу Бакра гьар са тегьерда адаз куьмек гузвай: пулуналди куьмек гузвай, гъилин куьмек гузвай.

Амма Мистагь Аллагьдин Расулдин ﷺ паб Айшадикай буьгьтенар чукIурзавайбурун арада хьана ва и карди Абу Бакран гзаф рикI хана ва хъел гъана. Ада кьин кьуна: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, къенин йикъалай за Мистагьаз са затIни гудач ва са куьмекни гудач!» Адалай кьулухъ ихьтин аят ракъурна: «Къуй квекай лайихвал ва агьвал авайбуру кьин кьун тавурай мукьвабуруз, кесибриз ва Аллагьдин рекье куьч хьанвайбуруз куьмек гудач лагьана. Къуй абуру гъил къачурай ва кIеви туьнбуьгь тавурай. Квез Аллагьди квелай гъил къачуна кIанзавачни мегер? Аллагь Гъил Къачудайди, Регьимлуди я» («ат-Тавба» сура, 22-аят).

Абу Бакраз и аятдин ван хьайила, ада лагьана: «Эхь, заз Аллагьди ﷻ залай гъил къачуна кIанзава». Ада вичин кьин кьунилай гъил къачуниз куьмекдай кар авуна ва, виликдай хьиз, Мистагьаз куьмек гуз хьана.

 

«Пайгъамбардин ﷺ халифрикай 600 кьиса» ктабдай

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Къуни-къуншивал

Са юкъуз дахдиз аялрин кIвале Айшани диде къуншийрикай ихтилатар ийиз ацукьнаваз акуна. Руша чпин къуншияр гьихьтин мегьрибан, чин ачух, хъсан инсанар ятIа, ихтилатзавай.   Гьа и арада дахди, абур авай кIвализ гьахьна, икI лагьана: «Ваз чидани, чан руш, кIвал къачудалди, къуншидал вужар яшамиш...


Иманди дуьзвал истемишзава

Эвел алатай нумрайра   Йикъа шумуд сеферда куьне гунагьрикай туба ийизва, Аллагьдин ﷻ жазадихъай кичIела, мад абур хъувун тавунин ният аваз? Жувавай хабар яхъ, куьн садра кьванни Аллагьдихъай ﷻ кичIевал гьиссна шехьайди яни?   Аллагьди ﷻ Къуръанда лагьана (мана): «Абуруз...


Дуьнья ислягь хьурай!

  Арабрин чил   Арабар гьаниз акъатдалди, Къумлух, кьуру чуьллер тир. Са стlал яд жагъидалди, Чан акъатай вахтар тир.   Чабалмишиз, чlугваз зегьмет, Арадиз гъана шегьерар. Гуьрчегвилиз авач къимет, Акурла вилиз меркезар.   Йифиз-юкъуз алимри Гьуьжетдивди ийиз...


Машгьур макандикай зи фикирар

Виликан Куьре вилаят тарихда вири дуьньядиз машгьур эфендияр, шаирар, алимар, инкъилабчияр акъатнавай макан я.   Девирар дегиш хьуникди, цIийи гьукуматар арадал атуникди, виринра адет тирвал, эвела Куьре вилаят, ахпа Куьре ханлух, Куьре округ, Кьасумхуьруьн район, эхирдай СтIал Сулейманан...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакра дуьньядин няметрикай игьтиятвал ийизва   Зайд ибн Аркама агакьарна: «Чун Абу Бакрахъ галаз санал алай ва ада вичиз яд гъун тIалабна. Адаз яд ва вирт гъана. Абу Бакраз вичиз цихъ галаз виртни гъанвайди акурла, адан вилерал накъвар акьалтна, ахпа ам кIевиз шехьиз гатIумна. Абу...