Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

За вун гьабурукай жедайдак умуд кутазва

 

Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни вичин эменнидикай Аллагьдин ﷻ рекье кьве паб таъмин ийиз хьайитIа, адаз Женнетдин варарай эверда. Женнетдиз муьжуьд варар ава. Ни кпIуна чалишмишвал авуртIа, адаз КпIунин варарай эверда. Ни садакьа пайиз чалишмишвал авунатIа, адаз Садакьадин варарай эверда. Ни жигьадда чалишмишвал авунатIа, адаз Жигьаддин варарай эверда. Ни сив хуьз чалишмишвал авунатIа, адаз Сив хуьнин варарай эверда». Абу Бакра лагьана: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, инсандиз тафават авач, адаз гьинай эверайтIани, амма инсанрикай са кас кьванни жедани Женнетдин вири варарай гьа вахтунда эвердай?» «Эхь, - жаваб гана Аллагьдин Расулди ﷺ, ва за умуд кутазва вун гьабурукай жедайдак».

 

Женнетда итимрин агъа

Абдурагьман ибн Авфа агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Абу Бакр ва Умар Женнетдин вири итимрин агъаяр я, сифтебурулай гатIумна ва эхиримжибурал куьтягьна».

Абу Бакр Женнетда

Абдурагьман ибн Авфа агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Абу Бакр Женнетда жеда, Умар – Женнетда, Усман – Женнетда, Али – Женнетда, ТIалгьат – Женнетда, Зубайр – Женнетда, Абдурагьман ибн Авф – Женнетда, Са`д ибн Аби Вакъкъас – Женнетда, Саид ибн Зайд – Женнетда, Абу Убайда – Женнетда».

 

Аллагь кIан хьун

Бакр аль-Музаниди агакьарна: «Абу Бакр гзаф сив хуьналди ва я кпIар авуналди масабурулай вилик акатнач – адан рикIе ам виниз акъудай затI авай».

Ибрагьима агакьарна хьи, вичел Ибн Илиядилай агакьна лугьуз: «Адан рикIе авайди – им Аллагьдихъ ﷻ авай кIанивал ва Адан махлукьатриз ада ийизвай насигьатар я».

 

Абу Бакра хипер ацазвай

Анисади ахъайзава: «Абу Бакр чи арада (чи районда) пуд йисуз яшамиш хьана: кьве йисуз гьакимвал ийидалди ва са йисуз халиф хьайидалай кьулухъ. А вахтунда адан патав чи магьледа авай лукIар физвай чпин хиперин суьруь гваз, ада лагьайтIа, абур (гагь-гагь) абуруз ацадай.

Адакай халиф хьайила, са лукIра лагьана: «Гила Абу Бакра чаз хипер ацадач». Абу Бакраз и гафарин ван хьана ва ада лагьана: «Эхь, гьелбетда, за квез кьин кьазва, за квез абур ацада. За умуд кутазва, зун акъвазай къуллугъди зак квай хъсан ерияр дегишардач».

 

Абу Бакран ва Мистагьан кьиса

Мистагь ибн Усаса лап кесиб инсан тир. Ам Абу Бакран халудин хва тир. Абу Бакра гьар са тегьерда адаз куьмек гузвай: пулуналди куьмек гузвай, гъилин куьмек гузвай.

Амма Мистагь Аллагьдин Расулдин ﷺ паб Айшадикай буьгьтенар чукIурзавайбурун арада хьана ва и карди Абу Бакран гзаф рикI хана ва хъел гъана. Ада кьин кьуна: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, къенин йикъалай за Мистагьаз са затIни гудач ва са куьмекни гудач!» Адалай кьулухъ ихьтин аят ракъурна: «Къуй квекай лайихвал ва агьвал авайбуру кьин кьун тавурай мукьвабуруз, кесибриз ва Аллагьдин рекье куьч хьанвайбуруз куьмек гудач лагьана. Къуй абуру гъил къачурай ва кIеви туьнбуьгь тавурай. Квез Аллагьди квелай гъил къачуна кIанзавачни мегер? Аллагь Гъил Къачудайди, Регьимлуди я» («ат-Тавба» сура, 22-аят).

Абу Бакраз и аятдин ван хьайила, ада лагьана: «Эхь, заз Аллагьди ﷻ залай гъил къачуна кIанзава». Ада вичин кьин кьунилай гъил къачуниз куьмекдай кар авуна ва, виликдай хьиз, Мистагьаз куьмек гуз хьана.

 

«Пайгъамбардин ﷺ халифрикай 600 кьиса» ктабдай

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Папа гъуьлуьз гьуьрмет авунин эдебар

Ислам – им инсаният патал виридалайни хъсан рехъ ва вини дережадин чешне я.   Гьавиляй ада хизандин рафтарвилерин виридалайни метлеблу, гуьзел ва хийирлу рехъ тайин ийизва, вичиз ухшар авайди мад авачир. Инсанрин тIебиатдихъ галаз кьан тийизвай, кьиле тефир къанунрал бинеламиш хьанвай...


Халис инсан ятIа эгер…

ИкI лугьудай Хъсанвал ая эбеди, Амукьдайди са гьам я. Тикрардай заз дидеди, Писвал авун гьарам я.   “Батмиш жедач вацIа ам, ВегьейтIани кудач цIуз”. Жедачир кагьул бубадиз, Заз акьулдин тарсар гуз.   — Хъсанвал я ядигар, РикIелай гьич тефидай. Чун я, бала, инсанар, Дуьнья туна...


Сура «аль-Анфаль»

Эвел алатай нумрайра   (Эй, имансузар!) Эгер куьне къарар тIалабзавайтIа, къарар квел агакьна (куьн ваъ, мусурманар гъалиб хьана). Нагагь куьне акъвазарайтIа (Аллагьдин Расулдиз душманвал ийиз ва адахъ галаз дяве ийиз), ам квез хъсан жеда. Амма куьн элкъвена хтайтIа (адахъ галаз дяве авунал),...


Аш’аридин акъида дуьзди тушни?

Суал: Эхиримжи вахтара имам Аш’аридин акъида (инанмишвилин тегьер) инкар ийизвай, ам кафирвал я лугьузвай инсанар акъатнава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, абур ягъалмиш я. Фикъгьдин (шариат) месэлайрин гьакъиндай «агьлу-с-Суннадин» имамар Абу Гьанифа, Малик, Шафии ва Агьмад...


Бахтунин чинебан къайда

«Саляту-н-нарият» - им Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ салават гъунин виридалайни фазилатлу ва багьа жуьрейрикай сад я.   Араб чIала «ан-Нар» гафунихъ «цIай» лугьудай мана ава, яни «Саляту-н-нарият» - им цIу хьиз фад таъсир ийидай, фад агакьдай...