Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

За вун гьабурукай жедайдак умуд кутазва

 

Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни вичин эменнидикай Аллагьдин ﷻ рекье кьве паб таъмин ийиз хьайитIа, адаз Женнетдин варарай эверда. Женнетдиз муьжуьд варар ава. Ни кпIуна чалишмишвал авуртIа, адаз КпIунин варарай эверда. Ни садакьа пайиз чалишмишвал авунатIа, адаз Садакьадин варарай эверда. Ни жигьадда чалишмишвал авунатIа, адаз Жигьаддин варарай эверда. Ни сив хуьз чалишмишвал авунатIа, адаз Сив хуьнин варарай эверда». Абу Бакра лагьана: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, инсандиз тафават авач, адаз гьинай эверайтIани, амма инсанрикай са кас кьванни жедани Женнетдин вири варарай гьа вахтунда эвердай?» «Эхь, - жаваб гана Аллагьдин Расулди ﷺ, ва за умуд кутазва вун гьабурукай жедайдак».

 

Женнетда итимрин агъа

Абдурагьман ибн Авфа агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Абу Бакр ва Умар Женнетдин вири итимрин агъаяр я, сифтебурулай гатIумна ва эхиримжибурал куьтягьна».

Абу Бакр Женнетда

Абдурагьман ибн Авфа агакьарайвал, Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Абу Бакр Женнетда жеда, Умар – Женнетда, Усман – Женнетда, Али – Женнетда, ТIалгьат – Женнетда, Зубайр – Женнетда, Абдурагьман ибн Авф – Женнетда, Са`д ибн Аби Вакъкъас – Женнетда, Саид ибн Зайд – Женнетда, Абу Убайда – Женнетда».

 

Аллагь кIан хьун

Бакр аль-Музаниди агакьарна: «Абу Бакр гзаф сив хуьналди ва я кпIар авуналди масабурулай вилик акатнач – адан рикIе ам виниз акъудай затI авай».

Ибрагьима агакьарна хьи, вичел Ибн Илиядилай агакьна лугьуз: «Адан рикIе авайди – им Аллагьдихъ ﷻ авай кIанивал ва Адан махлукьатриз ада ийизвай насигьатар я».

 

Абу Бакра хипер ацазвай

Анисади ахъайзава: «Абу Бакр чи арада (чи районда) пуд йисуз яшамиш хьана: кьве йисуз гьакимвал ийидалди ва са йисуз халиф хьайидалай кьулухъ. А вахтунда адан патав чи магьледа авай лукIар физвай чпин хиперин суьруь гваз, ада лагьайтIа, абур (гагь-гагь) абуруз ацадай.

Адакай халиф хьайила, са лукIра лагьана: «Гила Абу Бакра чаз хипер ацадач». Абу Бакраз и гафарин ван хьана ва ада лагьана: «Эхь, гьелбетда, за квез кьин кьазва, за квез абур ацада. За умуд кутазва, зун акъвазай къуллугъди зак квай хъсан ерияр дегишардач».

 

Абу Бакран ва Мистагьан кьиса

Мистагь ибн Усаса лап кесиб инсан тир. Ам Абу Бакран халудин хва тир. Абу Бакра гьар са тегьерда адаз куьмек гузвай: пулуналди куьмек гузвай, гъилин куьмек гузвай.

Амма Мистагь Аллагьдин Расулдин ﷺ паб Айшадикай буьгьтенар чукIурзавайбурун арада хьана ва и карди Абу Бакран гзаф рикI хана ва хъел гъана. Ада кьин кьуна: «За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, къенин йикъалай за Мистагьаз са затIни гудач ва са куьмекни гудач!» Адалай кьулухъ ихьтин аят ракъурна: «Къуй квекай лайихвал ва агьвал авайбуру кьин кьун тавурай мукьвабуруз, кесибриз ва Аллагьдин рекье куьч хьанвайбуруз куьмек гудач лагьана. Къуй абуру гъил къачурай ва кIеви туьнбуьгь тавурай. Квез Аллагьди квелай гъил къачуна кIанзавачни мегер? Аллагь Гъил Къачудайди, Регьимлуди я» («ат-Тавба» сура, 22-аят).

Абу Бакраз и аятдин ван хьайила, ада лагьана: «Эхь, заз Аллагьди ﷻ залай гъил къачуна кIанзава». Ада вичин кьин кьунилай гъил къачуниз куьмекдай кар авуна ва, виликдай хьиз, Мистагьаз куьмек гуз хьана.

 

«Пайгъамбардин ﷺ халифрикай 600 кьиса» ктабдай

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...


Желил халудин тlварун стха

1947-йисуз зун цlукьуд йиса авай гада тир. Чи ери-бине Мегьарамдхуьре аватlани, зи дах Атаханов Абдуселим «Серго» колхоздин председатель яз, Цlелегуьндал Зиядин лугьудай касдин кlвале ацукьнавай. Мектебдай ахъаяйла, гатун ва хъуьтlуьн каникулрин вахтунда, зун Цlелегуьндал фидай ва...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...