Главная

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса

эвел алатай нумрайра ава

 

Инсан хазва ва рекьизва, гьикI векь экъечIзаватIа ва кьуразватIа. Кьиникь виридаз талукь тир рехъ я, а рекьяй гьар са кас фида, кIантIа ам агьвал авайди хьурай, кIантIа авачирди. ГьикI кIарабди кицI алдатмишзаватIа, гьакI дуьньядини, алдатмишна, вичихъ ялзавайбур вичин кIаник кутуна буьнжуькьарзава.

 

Садазни сир туш хьи, сирнав ийиз течизвай ахмакьдиз вуч жедатIа, эгер ам водолаз хьиз гьуьлуьз фейитIа. Лам балкIан хьиз катдач ва машинни фидач, эгер кьацIай бензин цайитIа. Эгер гьализ чин тийизвайди рулдихъ ацукьайтIа, ам авариядик акатда. Вуж виридаз чизвай рекьяй тефейтIа, ам бахтлу жедач. Дустагъда авайдаз дустагъ – ял ядай кIвал туш, адан бедбахтвилер ва азиятар куьтягь жезвач.

Михьи гьадисда, дуьньядин уьмуьр – мусурмандиз дустагъ я, лугьуниз килигна, бязи къулайсузвилер эхна кIанда. Четинвилерилай гуьгъуьниз регьятвал къведа ва нагагь чна секинвал хвейитIа, чун ягъалмиш жедач! Ар-Раззакьди (Ризкьи Гузвайда, Аллагьди) чун таъминарун Вичел къачунва ва чна инсанривай гьикьван тIалабайтIани, чаз кьисмет тавунвайди абурувай жагъидач.

Шамиль Ахульгодилай хъфейдалай кьулухъ къанни вад йис алатайла, Урибдай са кьуьзуь кас Ахульгодал фена адаз ва анал са дишегьли акуна, ам чан алайди хьиз ацукьнавай, адахъ са дегишвални хьанвачир. Гьатта адал алай парталарни ктIанвачир, адан нефес амачир беден тажуб жедай тегьерда сагъдиз амай. Мад ажайиб жедай кар ам тир хьи, ада гъилералди яйлухдин тIвалар янавай кьве пIипIни кьунвай. Кьуьзуьди адан патав фена, тIвалар ахъайна, абурукай садак са гъапа авай гъуьр квай, муькуьдак – гьакьван кьел. Фикир це, мускрманар, мегер чаз абуруз акур хьтин каш, цихъ гьараратвал, четинвилер ва бедбахтвилер акунани кьван?! Чна Аллагьдиз ﷻ шукур авун лазим я Ада ганвай кьадар авачир кьван няметрай. Чна туба ийидай вахт хьанвачни?!

Садра са касдиз шагьидар кучуднавай Ахульгодин пак чилел тарар цана багъ кутаз кIан хьана ва и кар патал ада кIвалах ийидай къад кас кьуна. Амма Аллагь Таалади Вич патал чан ганвай шагьидрив акI гьуьрметсузвилелди эгечIдай ихтияр ганач, ва, «Магъази» ктабда лугьузвайвал, анал кIвалахзавай гьар садан гъилер кьурана.

Ахульгодал алай магъарадайни са кьенвай инсан жагъана. Ам рагахъ агалтна ацукьнавай, адахъ са дегишвални ва кьиникьин лишанарни авачир, руьгь тахьунилай гъейри. Ам акурбуруз, адал чан алайди хьиз жезвай, гьатта адан парталрин акунар дегиш хьанвачир. Лугьузва хьи, а шагьид женгинилай кьулухъ ахьтин гьалда аваз 18 йисуз ацукьна.

Ахульго – им гьахьтин ажайиб аламатар ачух хьанвай Женнетдин чилин кIус я.

Ахульго – им Аллагьди ﷻ лукIар ахтармишзавай вахтунда бахтлу инсанар кIватI хьанвай чка я.

Ахульго – им уьтквембуру баркалладай ацIурнавай дагъ я, адан къерехар нурдай ацIанва ва анай файздин атирдин ни къвезва.

Ахульго – им Женнетдин гьуьри-перийри тухузвай шагьидрин руьгьер Барзахдиз хкаж хьанвай чка я.

Ахульго – им Аллагь ﷻ рикIел гъизвай, виниз акъуднавай чка я, анай муьруьдрин зикир цаварал хкаж жезвай.

Ахульго – им багьа къванерикай авунвай чирагъ я, ам вахт финивай халкьдиз къвердавай нурлу жезва.

Ахульго – им кафиррин беденрихъай галатнавай кьилер авахьнавай кьакьан чка я.

Ахульго – им дяведин майдан я, вичел, лугьузвайвал, гьар са муьруьдди вишералди душманрихъ галаз женг чIугунвай.

Ахульго – им Бадрдинни Угьуддин женгинин юлдаш я, анал имамдин асланри иви экъична.

Ахульго – им дирибашри гапуррин къакъар хана тарихда машгьур хьанвай къеле я.

Ахульго – им лазимвал хьайила, дишегьлийри сирих яна, бапIахар алукIна, яракьламиш хьанвай чка я.

Ахульго – им есирда гьатиз кIан тахьана имамдин хайи ваха хкадарнавай раг я.

Ахульго – дирибаш рухвайри чпин чан гьайиф татана хвенвай лайихвал я, аль-Къадисиядин гуьгъуьнлай къвезвай.

Ахульго – им пуд виш шагьид кучуднавай, Жаннатуль Бакъи хьтин чил я.

Ахульго – Аллагь ﷻ рази тир инсанар авай чка я, «бай`ат ар-ризван»-дин иштиракчийрилай хьиз.

Ахульго – им бубадин ва дидедин патай мукьвабуруз – гьар патай яхцIурни цIуд касдиз – шафаат ийидай ихтияр ганвайбур яшамиш жезвай чка я.

Ахульго – вири зияратрин пачагь я, анал берекат къачун патал мусурманар физва.

Ахульго – им тарихда вири пак чкайрин арада кьетIен дагъ я.

Ахульго – им къвезвай вири мугьманар кьабулдай къуват ганвайбурун ватан я.

Ахульго – им хъсан инсанрин къадагъа алаз хуьзвай чил я: нагагь абур арада аваз тIалабайтIа, Аллагьди ﷻ дуьа кьабулзава.

РикIелай алудмир, чарабурун къадагъа алаз хуьзвай чкайрай фин патал ихтияр герек я. Ферз туна суннат ийизвай инсан, Къуръан туна Инжил кIелзавайдаз ухшар я. Эгер атайбуру чкадихъ галаз кьадай шартIар кьиле тухун тийиз хьайитIа, а зияратдикай абуруз хийир жедач. Менфятсуз сиягьат ийидалди, кIвале амукьайтIа виш сеферда хъсан я. Иллаки автобусар ацIурна, дишегьлияр Шариатдихъ галаз кьан тийизвай зияратриз фин гьич виже текъвер кар я. Шариатди къадагъа авунвай затIарикай игьтиятвал ийидайла, Мергьяматлудан ва Гъил Къачудайдан няметар чал къвада. Магьрамдихъ галаз квевай, мусурман дишегьлияр, вири дуьньядал элкъвейтIани жеда, амма туристар хьиз чара инсанрихъ галаз иниз-аниз фин къадагъа я. Иллаки Ахульгодал къвезвайбуруз лазим тир эдебар чир хьун герек я.

Гъусулдин ял иличун ва дастамаз къачун, рикIин сидкьидай туба авун ва Аллагь ﷻ патал зиярат авунин ният хьун лазим я. Гьахьтин ният аваз рекьиз экъечIайла, кIвализ хкведалди жув секиндиз ва хушвилелди тухун герек я. Артухан ихтилатар авун, сада-садахъ галаз гьуьжетар авун ва масабурукай хъел атун герек туш. Дагъдал хкаж хьайила, иллаки кьилихъ къванер галачир сурар рикIелай алудна кIандач. Сурара авай «Барзахдин наврузбегар» кьенва лагьана фикирмир. ГьакIни, Аллагьдин ﷻ рекье кьенвайбурун беденар, адетдин инсанрин беденар хьиз, китIизва лагьана фикирмир. Къуръандиз баян гузвайбурун ктабра кхьенва хьи, чили абуруз зарар гузвач. Ахпа, са тIимил вахтунда дагъдин кIанив акъвазна, абуруз салам це ва абурун руьгьерихъ «Аль-Фатигьа» сура кIела. Адалай кьулухъ, рикIяй ихтияр къачуна, дикъетдалди эдеб кьиле тухуз, виликди фейитIа жеда. Низ Къуръан чизватIа, кIандай кьван кIелрай, амма низ чизвачтIа – «Аль-Ихлас» сура кIелрай. КIелайдан суваб чи Пайгъамбардиз ﷺ - пайгъамбаррин агъадиз, гьакIни адан хизандиз, вири асгьабриз, салафриз ва халафриз, иллаки Ахульгодин шагьидриз (гьа и къайдада авуртIа хъсан я) бахш ая. Ахпа, гьелбетда, кьенвай ата-бубайриз ва вири умматдиз. Агьль ас-Суннади лугьузва хьи, кIелайдан суваб гьа и саягъда гузва ва агьль ас-Суннади лагьайди агакьариз зун гьамиша гьазур я.

Захъ галаз кьазвай шейэр нихъ галаз кьазватIа, суваб гьа и саягъда гузва, нихъ галаз кьазвачтIа – чпиз кIандайвал авурай, разисузвал авач. КIелайдан суваб кьейибурал агакьзавач лугьузвайбуруни чпиз кIандайвал авурай, абуруз садани къадагъа ийизвач хьи.

Адалай кьулухъ умунвилелди Раббидивай ﷻ а шагьидрин гьуьрметдай эхиратдани и дуьньяда вири хъсанвилер тIалабда, арачивал инкар ийизвайбур лагьайтIа, къерехда тан.

Куьне фикир це, эй акьул авай инсанар, куьн патал тарс ава, чна мисал гъида, куьне адаз къимет це. Виридаз малум я, дустагъдик акатнавай хва аникай хкудун патал бубади гьикьван къуватар эцигзаватIа. Куьмекдихъ къекъвез вири мукьва-кьилияр югъди-йифди прокурордин патав физва. Гьатта ам дустагъда ацукьаруниз лайихлу ятIани, гьикьван ришветар гузва, а вахт тIимилар кьванни ийидайвал! Вучиз кьил агъузна ва метIерал акъвазна, гьарам тир ришветар гуз, прокурордивай тIалабдай ихтияр ава? Вучиз ахьтин инсанриз кафирар лугьузвач, эгер арачивал инкарзавайбуру лугьузвай гафар дуьзбур ятIа?! Вучиз азарлу хьайила духтуррин патав тефена кIвале ацукьзавач ва Аллагьдивай ﷻ тIалабзавач?! Вучиз пул къачуз банкдиз физва, Аллагьди ﷻ Вичи гудалди сабурлувилелди кIвале ацукь тавуна?! Гьар са касдиз вичин рикI ва ана авай фикирар чизва. Халикь ﷻ гьа рикIериз килигзавайвиляй виридалайни абур хуьн важиблу тушни (Аллагьдилай ﷻ гъейри амай вири шейэрикай)?

Гьамиша тахьайтIани, месела, кпIуна авай вахт къачун. КапI ийизвай, Раббидин ﷻ вилик акъвазнавай инсандиз кутугнавани кьван, адан рикI зирзибилдай ацIанвай фуруз ухшар хьун?! Инсан кпIуна Шариатди къадагъа авунвай крарикай фикир авуникай хвенвани кьван? Вичин кпIунин патахъай рикI секин тушир касдиз ахьтин фикиррикай азад хьун чарасуз тушни мегер? Ахьтин фикиррай ацIанвай рикI аваз капI ийидай ихтияр авач садани лугьузвач, амма шейхерин михьи руьгьер рикIел гъун абуру ширк я лугьузва. Эхирки гьикI мусурманди лугьузвайди я, шейхеривай, шагьидривай ва Аллагьдин ﷻ вири кIани лукIаривай – Ада Вичи куьмек ганвай тамам инсанривай тIалабдай ихтияр авач лагьана?!

Тарих ахъаюн патал Ахульгодал хкаж хьана ва элкъвена хтунни, атеистар хьиз, виже къведач. Файздин атирдин ни къвезвай дагъдиз кьуьл таганайтIа, лап хъсан жедай. Я Аллагь ﷻ, хъсан инсанри чаз тунвай вири хъсан, иер затIар хуьдай куьмек це чаз. Чна Аллагьдик ﷻ умуд кутазва, тамамдиз зиярат ийизвайбур Ада шагьидрин берекатдик кутада лагьана. Имамдин уьмуьр, адан адалатлувал, къайда ва рехъ асирра инсанриз чешне яз амукьда. Адан чIехи фикирар хушбахтвал патал жуьреба-жуьре уьлквейрин гьакимри ишлемишна, Египетдал ва Шамдал (алай девирдин Сириядин, Иорданиядин, Ливандин Палестинадин уьлквеяр) кьван.

 

КьатI ама.

 

Шейх Саид эфенди, «Пайгъамбаррин кьисаяр» 2-пай.

2026-02-01 (Шаабан 1447 г) №2.


Алукьзавай Рамазан варз мубаракрай!

Дагъустандин Муфтий, шейх Агьмад эфендиди вири мусурманриз алукьзавай азиз Рамазан варз мубаракна.   «Гьуьрметлу мусурман стхаярни вахар! Шукур хьурай Аллагьдиз ﷻ чаз Рамазан варз савкьват яз гайи. Ам гунагьрилай гъил къачузвай ва Халикьдин ﷻ патай берекатар къвезвай вахт я. Рамазан...


Жуван меслят жуваз тур!

Куьне фикир гайиди яни, маса инсандиз меслят гуз гьикьван регьят кар ятIа? Я тахьайтIа жуван фикир лугьуз, ада вуч авун ва я тавун лазим тиртIа, гьатта вавай хабар кьун тавунваз хьайитIани? Кар чарадан уьмуьрдиз талукь тирла, чакай на лугьуди психологар ва я арифдарар жезва ва вуч ийидатIа, дуьз...


Ша, илиф, азиз Рамазан!

Рамазан варз гьар йисуз дуьньядин мусурманри гуьзлемишзавай багьа мугьман я, вучиз лагьайтlа а вацра хъсан амалар ийиз регьят жезва ва гьа са вахтунда абурай гузвай сувабдин кьадарни Аллагьди ﷻ артухарзава. Куьрелди лагьайтlа, Рамазан вацрахъ гьисабиз тежер кьадар хъсанвилер ава. Къуй чун абурукай...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Кьунвай кьиниз вафалувал   Айшади ахъайзава: «Абу Бакра са чIавузни кьур кьин чIурайди туш, та кьин кьун чIурайла гъил къачуниз куьмекдай кар авунин аят ракъурдалди». Адалай кьулухъ ада лагьана: «Къедлай кьулухъ, са кардин патахъай кьин кьурла, эгер заз идалай са маса кар...


Иманди дуьзвал истемишзава

Бисмиллягьи-ррагьмани-ррагьим. Вири тарифар Аллагь Тааладиз, салат ва салам Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ, адан хизандиз ва асгьабриз.   Ибадатда рикIин сидкьидай туширвиликай гьикI къутармиш жеда? Чи крара чун кьве чин алайбур тахьун патал гьикьван алахъзава? Дуьз рехъ гьикI кьада? Ихьтин...