Али-асгьабдикай куьруь кьиса
Гила са тIимил Алидикай ахъайда, вичиз чирвилерин ирсдар ва умматдин къакъарай акъуднавай тур лагьана тIвар ганвай ва аял чIавалай Аллагьдилай ﷻ гъейри садазни ибадат тавур.
Али Кябеда хана, а чIавуз Пайгъамбардин ﷺ къанни цIуд йис тир. Адан хайи дидедиз, ФатIима бинт Асадаз, Расулди ﷺ вичин дидедиз хьиз гьуьрмет ийизвай. Ам Агьмадахъ ﷺ инанмиш хьана, Ислам кьабулна ва Пайгъамбардихъ ﷺ галаз Мединадиз куьч хьана. Ахъайзава хьи, ам гьеле дидедин руфуна авайла, ада вичин дидедив бутриз ибадат ийиз тунач.
ФатIима бинт Асад кечмиш хьайила, Пайгъамбарди ﷺ сур эгъуьнун Умар ибн ХатIтIабаз, Абу Аюб аль-Ансаридиз, Усамат ибн Зайдаз ва Асвадан кьве лукIраз тапшурмишна. Сур Бакъи сурара эгъуьнна. Эгъуьнна куьтягьайла, Пайгъамбар ﷺ суруз эвичIна, вичи лакьан эгъуьнна ва накьв акъудна. Ахпа ам лакьанда ярх хьана ва муьтIуьгъвилелди Аллагьдивай ﷻ тIалабна: «Ви Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ ва виликдай хьайи пайгъамбаррин гьуьрметдай зи диде ФатIимадин, Асадан рушан гунагьрилай гъил къачу». Идалай кьулухъ Хкянавайда ﷺ , вичин дидедай гьисабзавай ФатIима бинт Асадаз кьетIен гьуьрмет авуна – вичин перем хутIунна кафан хьиз адал алукIна. Асгьабри и кардин арифдарвал вуч я лагьна хабар кьуна. ТIагьади ﷺ жаваб гана хьи, ам лакьанда ярх хьайиди я, суру ФатIима чуькьвен тийидайвал ва адал вичин перем алукIайди я, адал Женнетдин перем алукIдайвал.
Ни`матуллагь, Зикруллагь, Сайфуллагь, СиратIуллагь, ТIагьа, Ясин, я Камил, я Иклил, я Муддассир! Пайгъамбар ﷺ , вичи гьамиша ва виринра, чан аламаз дуьньяда ва кьейидалай кьулухъ эхиратда куьмек гузвай а касдиз, ни адан перем алукIнатIа, низ ам акунатIа ва низ ам акуначтIа, амма, кIанивиляй, адан Суннадал амал авунатIа, ва ни гьуьрметдивди адан чIар гъиле кьунатIа, ва ни адан пайгъамбарвал кьабулна салават кIелнатIа, ва гьакIни салават кIелзавай межлисдал фена ни вичин гьуьрмет къалурнатIа, ва аниз физ тахьана вуж кIвале амукьнатIа, ва ни Пайгъамбардин ﷺ Равзадал зиярат авунатIа, ва ни зиярат авур касдилай агакьарна Пайгъамбардиз ﷺ салам ганатIа. ГьакIни адан уьмуьрдикай кIелиз мавлид авур касдиз ва мавлиддал инсанар кIватIайдаз ва абуруз тIуьн гьазурай адан кIвалинбуруз, ва ам гзаф кIанзавай мусурманриз, ва адан арачивал аваз Аллагьдивай ﷻ тIалабзавайбуруз, ва адан шафаат кIанз умунвилелди тIалабзавайбуруз. Ам алемриз регьим яз ракъурнавайдан патахъай Къуръандин аятди шагьидвалзава. Вири махлукьатриз ам кIан хьун мажбурнавай Халикьди ﷻ, адан тIвар кьун патал мецер гуналди, чун виниз хкажна ва чIехи няметрин хазина ахъаюн патал, чав адан куьлегар вугана. Амма чавай чIимел гьава авайла мичIивили кьунвай цав хьиз авай чи рикIер михьи ийиз жезвач. Гьатта куьлегар вуганватIани, зайиф умматдивай тIапIар ахъайиз алакьзавач.
Аллагь ﷻ - гъил къачудайди ва жумартлуди я, Гьабиб ﷺ - масадан язух къведайди ва регьимлуди, няметар паюн тапшурмишнавай ихтибарлубур – михьи я! Эй халис мусурманар, къуй чаз абурун берекат ва куьмек хьурай, гьакIни жумартлу Аллагьдин ﷻ регьим ва гунагьрилай гъил къачун!
Аллагьдин Расулди ﷺ Али вичин хва хьиз чIехи авуна. Адакай икI ахъайзава.
Меккада кьурагь хьана, каш башламишна, майишат зайиф хьана. Абу ТIалибаз иллаки четин жезвай, гьикI хьи адаз чIехи хизан авай. Пайгъамбардиз ﷺ адан гьал акваз, са квелди хьайитIани адаз куьмек гуз кIанзавай ва вуч авуртIа хъсан я лагьана, ада Аббасал меслят гъана. Са фикирдал атана, абуру гьар сада Абу ТIалибан са хва къачун кьетIна. Абу ТIалибан патав фена, абуру хуьн патал чпив адан рухваяр вугун теклифна, ам рази хьана. Гьа икI, Аббаса Жафар къачуна, Али Пайгъамбардиз ﷺ хьана. Гьа йикъалай Абу Тураб Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз авай ва адавай тербия къачузвай. Са сеферда Пайгъамбардиз ﷺ Али мискIинда са затIни алачир кьецIил чилел ксанваз акуна. «Къарагъ, Абу Тураб (чилин буба)», - ахварай авудна ам Пайгъамбарди ﷺ ва а чIавалай Алидиз Абу Тураб лугьуз хьана.
Алидин лайихлувилерикай лап гзаф кьисаяр ава. Ам чирвилерин гьуьл тир, вичихъ гзаф кьетIенвилер авай. Ибн Аббаса лагьана хьи, Къуръанда адакай пуд виш аят ракъурнава.
Садра Пайгъамбарди ﷺ Абу Бакралай, Умаралай ва Усманалай тариф авуна, Алидин тIвар кьунач. Ида ФатIимадин кефиник хкIурна ва ада бубадиз лагьана: «Я зи буба, вучиз а пуд касдилай тариф авуна, вуна Алидин гьатта тIварни кьунач?» Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Я зи руш, вучиз лагьайтIа Али – зун я, зун – Али». Ихьтин манадин аят ракъурайла: «Вун, Пайгъамбар ﷺ , инсанриз чирзавай, абуруз эхиратдин азабрикай виликамаз хабар гузвай кас я; ва гьар са халкьдиз адаз дуьз рехъ къалурдай инсан ава», Пайгъамбарди ﷺ Алидиз лагьана: «За инсанриз чирзава ва абур виликамаз хабардар ийизва, вуна абуруз дуьз рехъ къалурзава». Адалай артух яз, Шафииди гъавурда туна: «Аллагьди ﷻ дуьз рехъ къалурнавай инсанар вун себеб яз дуьз рекьел жеда, я Али ». «Я аййугьа-л-лазина аману…» гафарилай башламишзавай вири аятар сифте нубатда Алидиз лагьанва, ахпа амайбуруз виридаз. Ада гьакIни лугьудай: «Алидин чиниз килигун – ибадат я, ам такIан хьун – зун такIан хьун», «Али Къуръандихъ галаз ава ва Къуръанни – Алидихъ галаз ва абур сад-садавай къакъатдач, та Гьавиздин патав кIватI жедалди», «Женнет пуд касдал ашукь хьанва – абур Али, Аммар ва Салман я». Пайгъамбарди ﷺ гьакIни Алидиз гьакъикъи мусурманрин имам ва ягъалмиш хьанвайбуруз акси яз женг чIугвадайди лугьудай.
Са сеферда Пайгъамбарди ﷺ инсанриз эверна ва Алидин гъил кьуна абуруз лагьана: «Низ зун юлдаш ва куьмекчи ятIа, зун хьиз, Алини адаз гьам я». Расулдин ﷺ и гафар виринра раиж хьана ва жуьреба-жуьре чкайра авай инсанриз абур малум хьана. И гафари къалабулух кутур Гьарс ибн Нуман деведал ацукьна ва Гьабибдин ﷺ патав атана. Бахтсуз кас яз, ада эдебсузвилелди Пайгъамбардиз ﷺ лагьана: «Эй, Мугьаммад» ва имандин зайифвиляй, берекатсуз сиви кутуг тавур гафар лагьана, суалар гуз гатIумна: «Я Мугьаммад ﷺ , чун Аллагьдилай ﷻ къвезвай ви эмирдиз муьтIуьгъ хьана ва Аллагьдин ﷻ Сад тирвал ва ви гьахъвал кьабулна. Алава яз вуна чаз йикъа вад капI авун эмирна, чна ам кьабулна ва кпIар ийиз башламишна. Вуна закат гун буйругъна, чна чал гьа везифани къачуна. Мад вуна Рамазандин вацра сив хуьн буйругъна, чна ам кьабулна. ГьакIни вуна гьаж авун эмирна, чна амни кьабулна ва тамамарун хиве кьуна. Амма ибур вири ваз тIимил акуна, вун ибурал виридал разизвач. Гила вуна Алидин гъил кьазва ва ам виниз хкажзава. Вуна ам чи арада тафаватлу авуна ва идакай халкьдиз лагьана. Вуна им ваз кIан хьана лагьайди яни, тахьайтIа эмир атанани?» - хабар кьуна Гьарса. Аллагьдин Расулди ﷺ ибур вири Аллагьдин ﷻ патай я лагьана жаваб гана ва Аллагьдин ﷻ тIварцIелди кьин кьуна. Гьарсаз вичин наразивал къалурдай гаф амукьнач ва хъфиз гьазур хьана, ам вичин деведин патав фена. Амма Расулдин ﷺ гафари рази тавунвай адан рикI секин тушир. Ам михьиз агъанач, гьатта ТIагьади ﷺ кьин кьунни адаз бес жезвачир. «Я Аллагь! Эгер Мугьаммада дуьз лагьанватIа, цавай къванерин марф къура», - тIалабна ада. Ахпа алава хъувуна: «Я тахьайтIа са жаза ракъура», гьа и саягъда ада вичиз пис дуьа авуна. Гьасятда цавай къван аватна, ам адан кьиляй фена ва кIвачерай акъатна. Халикьди ﷻ Гьарсан дуьа гьасятда кьабулна ва ягъалмиш хьана кьена, ам эхиратдиз фена. Гьа арада Къуръандин «Маариж» сурадин аят гваз Аллагьдин ﷻ ихтибарлу Жабраил атана ва ам кIелна. За им «Нуру-ль-абсар» ктабдай къачурди я.
КьатI ама.
