Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса
Дагъустандин пуд имамдикай куьруь кьиса
эвел алатай нумрайра ава
Заз Ватандин ЧIехи дяведин иштиракчиди ахъайна: садра абурун полк немсери элкъуьрна кьуна. Гьал акьван четинди тир хьи, анай чан алаз экъечIуниз умуд авачир. Анжах кхьенвайди кьилел къведа лагьана фикирна, Аллагьдик ﷻ умуд кутуна, и дагъвиди кьетIна хьи, ина акъвазна рекьидалди, элкъуьрна кьунвай чкадай катайтIа хъсан я.
Душманди гуьллейрин хар къурнатIани, адавай элкъуьрна кьунвай чкадай катиз хьана. Полкунай чан алаз ругуд кас амукьна, амайбур кьена. Адалай кьулухъ полкунин командирди адаз штабдиз эверна. Ада, вич яна рекьиз кIанзава лагьана, фикирна ва кичIе хьана, амма вуч ийида кьван, финиз мажбур хьана. Командирди хабарар кьаз гатIумна. Ада вири хьайивал ахъаяйла, командирди адаз лагьана: «Вич гъалиб тежедай чкадай катайди куь Шамила игитдай гьисабзавай, гьавиляй къе вун игит я». Орден гун патал тIвар кхьена, командирди ам ахъайна.
Пачагьдивай ихтияр къачуна, Шамиль Меккадизни Мединадиз фена. Пачагь Шамиль рекье тваз атана ва адаз рекьиз пуд агъзур манат пул багъишна, адалай гъейри адан гъил кьуна чуькьвена ва гъилиз темен гана ва хъсан рехъ хьуй лагьана. Жаваб яз Шамилани пачагьдин гъилиз темен гана ва Стамбулдиз рекье гьатна.
Шамиль Стамбулдиз атайла, султанди ам гьуьрметдин къаравулар галаз къаршиламишна. Абуру гьуьрметдалди Дагъустандин имам кьабулна. Гзаф пул гана адаз кIвал къачуна, ам вичин хизан галаз ана ацукьна, адаз дуллух тайинарна (йикъа вад туьмен), адан вилик чпин хазинайрин ракIарар ачухна ва адаз ана гзаф ажайиб шейэр акуна.
Шамиль алимрихъ галазни гуьруьшмиш хьана, абуруз адаз гудай гзаф суалар авай. Имамди абур лайих жавабдалди чкадал ацукьарна ва Къуръандайни Суннадай делилар гъана, адан аксиниз экъечIайбурун сивер муьгьуьр яна агална.
Ахъайзава хьи, садра Шамилавай, адавай вуч рикIелай алудиз жезвач лагьана, хабар кьуналда. Имамди, Дагъустандин дагълара амай, чпикай гьар садавай кьилди са кьушундихъ галаз дяве ийиз жедай, вичин муьруьдар рикIелай алатзавач лагьана, жаваб гана.
Гьахьтин секинвиле имам вичин юлдашарни галаз Стамбулда ругуд варз хьана. А вахтунда султан Абдулазиз Египетдин гьаким Исмаил-пашадихъ галаз дяве ийиз гьазур жезвай. Идакай хабар хьайила, Шамиль Абдулазизахъ галаз рахана ва адаз хъсан насигьат авуна. Султанди гъавурда туна хьи, Египетдин гьакимдиз харж (дань) гуз кIанзавач лагьана. Имамди, вич адахъ галаз гуьруьшмиш жедалди, дяве акъвазарун тIалабна. Абдулазиз рази хьана ва Шамиль Египетдиз рекье гьатна. Шамиль авай гими фиръаван батмиш хьайи чкадал агакьайла, гьуьлел къати гар акъатна ва инсанриз гзаф кичIе хьана. Шамиль а чIавуз Аллагьдиз ﷻ зикир авуни михьиз кьунвай ва ада са затIни гьисснач. Морякар, имамдивай са гьихьтин хьайитIани куьмек ийиз жеда лагьана, умуд аваз, адан патав атана. Шамила чар кхьена ва ам гимидихъ галукь тийидайвал гьуьлуьз гадарун буйругъна. Абуру гьакI авуна ва гьуьл гьасятда секин хьана. Чарче кхьенвай: «Нагагь вун инсандиз муьтIуьгъ жезвай гьуьл ятIа, за ваз лугьузва: секин хьухь. Эгер вун ваз кIандайвал ийизвай гьуьл ятIа – ваз кIандайвал ая». Гьуьл Шамилан буйругъдиз муьтIуьгъ хьана ва и карда адалатлу имамдин керемат дуьздал акъатна. Аллагьди ﷻ инсанриз вич патал цаварни чил халкьнавай Пайгъамбардин Сунна хуьзвай мужагьид къалурна.
Египетдиз агакьайла, имам гьаким Исмаилахъ галаз гуьруьшмиш хьана. Адани Дагъустандин имамдиз гьуьрмет авуна ва зурба шадвилелди ам вичин тахтунал ацукьарна. Абуру са тIимил ихтилатар авуна ва Шамила адаз меслят гана: «Куь арада авай къалмакъалди Исламдиз зарар гудайвал авуна виже къведач». Акьуллуда меслятдиз яб гуда, ва Исмаила хъсан насигьатдиз яб гана. Ада шейтIан ва вичин нефс басмишна ва, акьулдиз яб гана, лагьана: «За вуна лагьайвал ийида». «АкI ятIа, - лагьана имамди, - туьркверин султандиз жуван хва багъиша». Исмаил-пашади разивал гана ва гьахьтин къарардал атана. Ада султандин патав вичин хва ракъурна ва алава яз мад гзаф савкьватар ракъурна.
Исмаилан хва савкьватарни гваз Стамбулдиз атайла, Абдулазиз хвешивиляй ачух юкъуз ракъини хьиз нур гуз акъвазна. Адан рикIе авай душманвал акъатна. Ада еке шадвилин межлис авуна, вичин руш Исмаилан хциз гъуьлуьз гана ва адакай вичин езне авуна.
Душманар хьиз авай кьве гьаким стхаяр хьиз хьана ва душманвилин чка кIанивили кьуна. Виртни чIем хьиз акахьна, абурукай дуствилелди яшамиш жезвай са хизан хьана. Душманар хьиз авайбур меслят хъийидай имамдин алакьун акурла, вири халкьди адаз чIехи къимет гана. Вири халкь адалай рази тир ва вири алимриз адан сиясат бегенмиш хьана ва ам дуьзди яз гьисабна.
Арабри са гьакимдизни тавур хьтин гьуьрметдивди Шамиль Меккадани Мединадани къаршиламишна. Анжах Халикьдиз ﷻ лукI кIан хьайидалай кьулухъ, ам инсанризни кIан жеда!
Шамиль адалатлу имам тир, а кар адан гзаф кьадар керематар акур инсанри тестикьарна. Ам дагъустанвийрин даях тир, вичиз Пайгъамбарди Шариат цIийи хъувун тапшурмишнавай. Ам Къуръандинни Суннадин гъавурда авай алим, гафарни фикирар сад-садавай чара тежезвай гуьзел къилихдин иеси тир. Ам шейх тир, инсанар дуьз рекьел эцигун патал гьазурнавай, Пайгъамбардин варис ва тамам сирлу чирвилерин иеси. Шамиль гьаким тир, гъил кьуна устазри тухузвай ва вичи мунафикьар нифрет (презирать) ийизвай ва имансузвилиз кIур гайи.
Шамиль аслан хьиз гьамиша вилик квай жергеда авай, гапурар хци авунвайбурун арада, гьина женг къизмиш ятIа, гьаниз физ гьазур тир. Ам кьушундин кьилин лап хъсан бажарагъ ганвай дирибаш тир, ва адаз сад-садан хура акъвазна кьведа дяве ийидай лайих душман жагъанач. Ам кичIевал тийижир аскеррин регьбер тир, чпивай гьар садавай кьилди вишералди кафиррихъ галаз дяве ийиз жедай. Шамиль халкьдин арада машгьур игит тир, ада 25 йисуз гапур къакъара хтун тавуна дяве авуна. Шамиль – вичин вири уьмуьр Ватандин азадвал патал женгиниз багъишай гьаким я.
Ам Аллагьдин ﷻ эмирар тамамарзавай Адан лукI тир. Шамиль мухлис тир, вичин нефсинал гъалибвал къачурдалай кьулухъ халкь дуьз рекьел эцигиз фейи.
Чпиз гьатта «ихлас» (ибадатда рикIин сидкьивал) гафунин мана чин тийизвай залумри авур къайдасузвилер гъазават туш. Сифте нубатда чпин нефс кIаник кутаз тахьай авамрин дявеяр-шулугъар жигьад туш. Аллагьдиз ﷻ ибадат ийидай мумкинвал хьайила, Адаз ﷻ шукур авунин чкадал дяве гьикI ийидайди я?! Гьатта капI авун къадагъа тир вахтунда эхайбур килиг садра, диндиз азадвал гайила абуру вуч ийизватIа! Ислам виниз акъатзавани мегер, иви экъичиз ва халкьдиз кичIерар гуз, ам кьабулиз мажбур ийидайла?! Аллагьди ﷻ Къуръанда гьакI лугьузвани кьван ва я Пайгъамбардин гьадисди гьакI лугьузвани?! Я тахьайтIа абуруз вагьйудай Аллагьдин ﷻ эмир атанани, абуру ивидай хьайи гъилералди Кавказ муьтIуьгъардайвал?! Я тахьайтIа а шейтIандин куьмекчийрин вилерикай карагнани, мусурманрин умматда ихьтин фитне твадайвал?!
КIвачи къекъвезвайди балкIандал алайдахъ агакьдач. Жигьад Шамилал куьтягь хьана. Адалай кьулухъ хьайи вири гьерекатар нетижасузбур хьана, ва гьа мисал чаз бес я.
Эхиримжи вахтар алукьнава ва вуч хьайитIани хьун мумкин я, амма бахтлу жеда а кас, вуж Шариатдиз табий хьайитIа! Гзаф рекьер пайда жезва лугьуз, Ислам кьацIудач, ам Аллагьдин ﷻ рехъ я хьи, Ада ам Вичи хуьда! Вуж кIевиз акъвазна, Жегьеннемдиз тухузвай рекьяй физватIа, къуй чпин жиприн зарбвал къати авурай – абуруз виридаз чир жеда, чеб аниз гьахьайла. Хъсанвилихъ эвер гузвай алимар такIанбуру къуй чпин кIеви гьевесриз азадвал гурай.
Я Исламдин жемят, Аллагьди ﷻ дуьз рекьел эциг тавунвай шейтIандин кIеретIриз сагърай лагьана ахлад ва абур тур. Чи кIани Пайгъамбардин Шариатдин чинебан душманривай яргъа хьухь, абурувай са йикъан рекьин мензилда хьухь, чаз абур герек туш! За Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, вуж, авур крарал рикIин сидкьидай пашман хьана, тубадал атайтIа, ам гуьгъуьнлай шад жеда ва Аллагьдин ﷻ разивал къачуда! Ам чи кIани Пайгъамбардин умматдикай сад жеда ва адахъ галаз дуьньяда са затIни гекъигиз жедач!
Я вири алемрин Пачагь, чаз Вун рази жедай крар багъиша ва чун Исламдин гъавурда тур! Я Вичин регьимдиз сергьят авачир, вири махлукьатриз Мергьяматлу тир Аллагь, чи иман хуьналди, чаз регьим ая!
КьатI ама.
Шейх Саид эфенди, «Пайгъамбаррин кьисаяр 2-пай» ктабдай
