Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Кьунвай кьиниз вафалувал

 

Айшади ахъайзава: «Абу Бакра са чIавузни кьур кьин чIурайди туш, та кьин кьун чIурайла гъил къачуниз куьмекдай кар авунин аят ракъурдалди». Адалай кьулухъ ада лагьана: «Къедлай кьулухъ, са кардин патахъай кьин кьурла, эгер заз идалай са маса кар хъсан яз акуртIа, за гьа кар ийида ва жуван кьин кьунилай гъил къачуниз куьмекдай кар ийида».

 

Хъсан крар

Абу Бакр хъсан крара гьамиша масабурулай вилик жедай. Ам абуруз Аллагьдин Расулдин ﷺ весийриз табий хьунин чешне тир. Абу Гьурайради ахъайзава хьи, са сеферда Аллагьдин Расулди ﷺ асгьабриз лагьана: «Квекай ни къе сив кьунва?»

- За, - лагьана Абу Бакра.

- Квекай ни къе кесибдиз тIуьн гана? – мад хабар кьуна Пайгъамбарди ﷺ.

- За, - лагьана Абу Бакра.

- Квекай вуж къе азарлудан патав фена? – жузуна Пайгъамбарди ﷺ.

- Зун, - мад жаваб гана Абу Бакра.

Ахпа Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «И ерияр квекай Женнетдиз фидай касда кIватI жеда».

 

Алвер ийиз фин

Аллагьдин Расулдал ﷺ чан аламаз Абу Бакр Бусрадиз (Шамда авай шегьер) фена. Адан рикIе Пайгъамбардихъ ﷺ авай кIанивили ва кIевиз рикI кукIуни аниз финиз манийвал авунач. ГьакI Аллагьдин Расулдини ﷺ, вичиз Абу Бакр гзаф кIанзавайтIани ва вири крара адахъ галаз шериквал ийизвайтIани, а яргъал рекьиз финиз аксивал авунач. Ида чаз а кардикай лугьузва хьи, мусурмандиз вичин кIвалах ва гьалал гьакъи хьун лазим я, вичин хизан вири герек шейэрал таъмин ийидайвал.

 

Абу Бакра кьил хкязава

Сакъиф тайифади Ислам кьабулайла, абур Пайгъамбардин ﷺ патав атана ва ада абуруз гьа чпикай кьил хкягъун кьетIна. Абу Бакра Пайгъамбардиз ﷺ меслят гана Усман ибн Абиль Ас хкядайвал. Ам абурукай виридалайни гъвечIиди тир. Абу Бакра Пайгъамбардиз ﷺ лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, заз и жегьил гададиз чирвилер къачунихъ ва Къуръан хуралай чирунихъ чIехи чалишмишвилер авайди аквазва». Усман, вичин тайифа ксайла, Аллагьдин Расулдин ﷺ патав къведай ва адаз диндин суалар гудай, адан вилик Къуръан кIелдай, та ам вичин тайифада виридалайни гзаф чирвилер авайди жедалди. Нагагь Аллагьдин Расул ﷺ ксанваз хьанайтIа, ам Абу Бакран патав фидай. И вири вахтунда Усмана вичин тайифадихъай вичи чирвилер къачузвайди чуьнуьхзавай. Аллагьдин Расулдиз ﷺ адан къилих гзаф бегенмиш хьана ва адаз ам кIан хьана.

 

Абу Бакран хизандин берекат

Айшади ахъайзава: «Чун Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз санал рекье гьатна. Чун Байдаъ лугьудай чкадал акъвазайла, завай зи яха (ожерелье) квахьна. Аллагьдин Расулди ﷺ инсанрихъ галаз санал ам жагъуриз хьана. Абур яхадихъ къекъведайла кпIунин вахт алукьна ва абуруз яд авачир.

Инсанар Абу Бакран патав фена ва лагьана: «Айшади вуч авунатIа акунани? Ада Аллагьдин Расул ﷺ ва инсанар рекье геж авуна, гила абурув гвай яд куьтягь хьана ва патарив ам гвач». Инсанриз яб гана, Абу Бакр Аллагьдин Расулдин ﷺ алачухдик фена. Пайгъамбар ﷺ а вахтунда кьил зи метIерал эцигна ксанвай. Абу Бакра лагьана: «Вуна Пайгъамбар ﷺ рекье геж авуна ва инсанарни вун патал геж хьана, гила абуруз яд авач». Ада яргъалди заз гафар лугьуз ва вахт-вахтунилай вичин тупIаралди зи къвалар язавай. Зун юзун тавунин себеб ам тир хьи, зи метIерал Аллагьдин Расул ﷺ ксанвай. Экуьнин кпIунин вахт хьанвай ва инсанриз дастамаз къачудай яд авачир. Гьа чIавуз Таяммумдин аят ракъурна: «…алад (яни михьивал ая) михьи чилин патав» («Ан-Нисаъ» сура, 43-аят).

Идалай кьулухъ Усайд ибн Хузайра лагьана: «Им куь сад лагьай берекат туш, эй, Абу Бакран хизан».

Айшади ахъайзава: «Чна чи деве къарагъарайла, яха адан кIаник кваз хьана».

 

«Пайгъамбардин ﷺ халифрикай 600 кьиса» ктабдай

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


СУАЛ-ЖАВАБ

Нежесдихъ гъил галукьайтIа, дастамаз чIур жезвани? Чиркерихъ (нежес) гъил ва я бедендин маса пай галукьай чlавуз дастамаз чlур жезвач, амма ам целди чуьхуьн лазим я. Инсандиз себеб ва муьгьтежвал авачиз, вичиз-вич нежесрай кьацlурдай ихтияр авач, гьарам я....


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   5. Эгер гъуьл шаклу жезватIа, папа вич тухунин тегьерди рехъ гана виже текъвер ва хаталу нетижайрал гъун мумкин тирди, ада вичиз са затIни таквазвайдай кьуна кIандач. Себеб аваз ва себеб авачиз кьадардилай артух шаклу ва гъейратлу хьунни герек туш. Инани юкьван дережа...


Аллагьдивай ﷻ гъил къачун тlалабунин важиблувал

1.         Ибн Аббаса агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Ни гьамиша гъил къачун тIалабиз хьайитIа, Аллагьди ﷻ адаз гьи четин гьалдай хьайитIани экъечIдай рехъ къалурда ва гьи пашманвал хьайитIани адаз кьезиларда ва адаз вичин ризкьи, ада гьич...


КIвалахар туькIуьрзавайди

Муьгьуьддин ибн аль-Арабиди лугьудай: «Са гьихьтин ятIани игьтияж авай касди гъетрен ва адан гуьгъуьнай ийизвай кьве ракат ратибат кпIунилай кьулухъ яхцIур сеферда «Аль-Фатигьа» сура кIелрай. Ам кIелна куьтягьдалди чкадилай къарагъун кутугнавач.   40 сеферда кIелна...


Жуван нефсинихъ галаз женг чlугун

Суал: Са бязибуру жуван къизмишвилихъ ва нукьсан-синихрихъ галаз женг чIугун чIехи жигьад я лугьузвай тIарикъатдин устазрин гафар тапарар я лугьуз тестикьарзава. ЧIехи жигьад абуру кафиррихъ галаз тухузвай дяве я лугьузва. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, гьахъ туш. Къуръандай, гьадисрай ва чIехи...