Главная Аялар патал
Къуни-къуншивал
Са юкъуз дахдиз аялрин кIвале Айшани диде къуншийрикай ихтилатар ийиз ацукьнаваз акуна. Руша чпин къуншияр гьихьтин мегьрибан, чин ачух, хъсан...
Аллагьдиз ﷻ дамах гвайбур такIан я!
Са нянихъ Айша вичин дидедихъ галаз мультикдиз килигзавай. Аник квай гада гзаф дамахар гвайди тирвиляй, ам садазни кIандачир. Айшади хабар кьуна:...
Къиметдай аватай игитвал
Ирид йис хьанвай Эльдара вич акьул балугъ хьанвай ва чIехи кас хьиз гьиссзавай. «Вуч акьуллу гада тушни!» - лугьузвайбуруни адан...
Пул авай кисе
Жуьмядин нянихъ Айша, тарсар авурдалай кьулухъ, диде-бубадихъ галаз чай хъун патал маса кIвализ фена. Дидедини бубади суфрадихъ ацукьна...
Къуват – Аллагьдин ﷻ патай пай
Хьана кьван, хьанач кьван Аслан лугьудай са гада. Яшариз вичелай чIехи гадайрихъ галаз хьайи кукIунра Аслан гьамиша гъалиб жедай. Вахтар...
ТIямлу хуьрек
Са хизанда кьве руш – Аишани Мадина яшамиш жезвай. ЧIехи хьайила, рушар дидедиз тIуьнар гьазуриз куьмек гуз эгечIна. Кьведни сад хьиз чалишмиш...
Диндал кIеви ЛатIифа
ЛатIифа гъвечIи чIавалай хъсан къилихдалди тафаватлу жедай, диде-бубадин чIалаз килигдай руш тир. Адаз яргъи ва хъуьтуьл памбаг хьтин,...
Келима шагьадат
ЦIикьвед йисан яшда авай Магьмудаз гзаф дустар авай ва адаз жуьреба-жуьре къугъунар чидай. Са ни ятIани зайиф аялрин кефи хаз хьайитIа, ада абуруз...
Пехил жемир!
Гьадисда лагьанва: «Пехилвал анжах кьве касдихъ ийидай ихтияр ава. Сад лагьайди, Аллагьди ﷻ Къуръан кIелдай алакьун ганвай ва ам югъди-йифди...
Валай рази хьун квез герек я?
ГъвечIи Лейла гьар гатуз дидедихъ галаз бадедин кьилив хуьруьз хквезвай. Гьар экуьнахъ, ахварай аватайла, Лейлади вилер ахъайна чIижери ийизвай...
Хъипрекай кьиса
- Аслан! Гьазур хьухь, гьерекат! Чун балугъар кьаз физва! – Асхада вичин гъвечIи стхадиз гьарайна ва гьаятдиз экъечIна. Асланни...
Гьар са пешини чаз кушкушзава: «Аллагь ﷻ, Аллагь ﷻ!»
КIвалин гьаятда пуд стха къугъвазвай. Гатун ракъини чил чими ийизвай. Гьаятда къацу пешер ахъайнавай машмашдин тар авай. Са тIимил вахтни алатнач,...
КичI
Вичин месик Агьмад зурзазвай. Адаз лап кичIезвай. Ингье! Мад са ни ятIани дакIар гатаз башламишна! Агьмадан зегьле фена – адаз кIвале авай са...
Халисан дуст
Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Инсан вичин дустунин диндиз табий жезва, гьавиляй куьне нихъ галаз дуствал тухузватIа...
Сивяй анжах хъсан гафар акъуд!
Йикъарикай са юкъуз Агьмад вичин дуст Фазилахъ галаз кIвалин гьаятда авай къумадал къугъвазвай. Фазилаз къумадикай иер кIвалер эцигдай алакьун авай,...
Гъил къачу залай, я Аллагь ﷻ!
ЦIуд йисан яшда авай Рашид пашмандиз мектебдай хтана, амма кефи хунин себебдикай диде-бубадиз ада лагьанач. Себеб лагьайтIа, пакад юкъуз мектебда...
Эрзиман тир машин
ГъвечIи Мусадиз гзаф вахт тир вичин дуст Расулаз авай хьтин машин кIанз. Ада вичин диде-бубадивай мукьвал-мукьвал вичизни гьахьтин машин къачун...
Хъсан амалар дуьнья ва эхират патал хийир я
Мадинани Ариф чилел ацукьна къугъвазвай. Садлагьана абур сад-садахъ галаз гьуьжет ийиз эгечIна: - Ингье гьа им къачу! – тIалабна...
«Ассаламу алайкум» – мусурманрин салам
Диде цIуд йис хьанвай Саидни галаз туьквендай кIвализ хъфизвай. Куьчеда гададин дустар ва таяр футбол къугъвазвай. Абурун патав фена Саида салам...
КIеви дустар
Хьана кьван, хьанач кьван кьве дуст. Садан тIвар Мурад тир ва муькьуданни Ильяс. Абуру гъвечIи чIавалай дуствал хуьзвай. Абуруз садаз-сад стхаяр хьиз...
Къизилар авай кисе
Алатай вахтара Умар лугьудай са гада вичин дидебубадихъ галаз хъсандиз яшамиш жезвай, анжах са юкъуз хизанда бедбахтвал хьана – буба...
Бисмиллягьи-р-рагьмани-р-рагьим
Лугьуда хьи дегьзаманада, дагъда авай са гъвечIи хуьре вичин дидедихъ галаз са гада яшамиш жезвай. Дидедиз ам акьван кIандай хьи, гьатта кIвалин...
Чи халкьдин алхишар
эвел алатай нумрада Са затI (мал, лапаг) квахьайдаз – Къуй кьисметдай акъат тавурай! – Квахьай затI жагъуриз къуй квез Аллагьди...
Бубайрин весияр
КIеве авай касдиз куьмек Це вуна ви, ятIа эркек. Эгер намус аватIа вахъ, Гишин касдиз лугьумир ваъ. Къекъверагдиз фу це жуван, Аллагьдив...
Низ гьихьтин алхишар ийида?
Цан цазвайдаз – Хийирар хьуй (Ас-Саламу алайкум)! Аллагь ваз куьмек хьурай! Гзаф чилер, техилар цадай, бегьерар кIватIдай къуватар гурай! Ваз...
Дидед чlалал рахаз кlанзаватlа…
Йиса къвезвай варцарин тlварар Ибне – март Нава – апрель Тlул, аяр – май Къамуг – июнь Чиле – июль Пахун - август Мара – сентябрь Баскlум –...
Дагъустандин араб медениятдин алимар ва камалдин арифдарар
Дагъустан араб медениятдихъ (культурадихъ) галаз алакъалу, чна чпин тIварар кьазвай и алимралди машгьур я: Къудатлидай тир Мегьамед, Абдулгьамид...
Дагъустандин хуьре сада-садаз куьмекар гун
Сада-садаз куьмекар гун – дуьньядин гзаф халкьариз малум дуствал ва инсанрин садвал мягькемардай, халкьар агуддай адет я. Дагъустандин...
Низ мус ва гьикl куьмек гуда?
Дагъустандин халкьарин адетдалди куьмек уьмуьрдин жуьреба-жуьредуьшуьшра гуда: кIвал эцигдай чIавуз, багъ кутадайла, бегьер кIватIдайла, хиперилай...
Вуна куьмек гуда – вазни куьмек гуда
Гзаф виш йисара хизанда, тухумда, жемятдин арада санал яшамиш хьуни дагъустанвияр четин йикъара сада-садаз куьмек гуз, сада-садан пад даях жез...
Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр
Кимин тербиядин къайдаяр – ибур вири халкьди (жемятди) кьабулнавай кимел жува-жув кьиле тухвана кIанзавай дережаяр, яни тегьерар я. Кимин...
Кимин адетар
Инсанрин ва тухумрин майилар, къайгъуяр, майишатдин ва кьилдин ксарин крар-кIвалахар, фикирар сад хьайила, жемятни санал, са кIватIалда сад...
Бязи къадагъаяр ва хъсан тушир амалар 2-пай
ШейтIандиз ва кафирриз ухшар хьун къадагъа я Жабира агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Чапла гъили немир, вучиз...
Мугьманвилиз фейила жува-жув гьикl тухуда?
Дагъустандин халкьари кьабулнавайвал, чарадан кIвале жув кьиле тухуниз талукь кьетIен къайдаяр ава. И къайдайри са гьикI ятIани жува фейи чкада...
Мугьман кьабулунин ва къунагъвилин (хванахвавилин) адетар
Алатай са макъалада куьн дагъустанвийрин хизанди мугьман кьабулунин гьакъиндай авай адетдихъ галаз таниш хьанай. И адет анжах са хизанда кьиле...
Жемятди инсанар агудзава
Инсанар анжах мукьвавили, гьуьрметлу къуни-къуншивили, гьа са кеспидин иесияр хьуни, сад тир чили ва майилри агудзавач. Абур уьмуьрдин жуьреба-жуьре...
Тухумдай тир ксарин мажбурнамаяр
Гьар са кас, вичин тухумдин бинедилай арадал атанвай камаллувилин, ахлакьдин, зегьметдин, спортдин, илимдин, женгчивилин адетар чирна, хуьз мажбур я....
Тухумдин адетар
Жуван тухум кIан хьун – им жуван мукьвабуруз, багърийриз гьуьрмет авун я. Им тухумдин дугъри адетар чир хьана ва хвена кIанда лагьай чIал я....
Ви тухум
Гьар са инсандихъ вич и дуьньядиз акъудайди, хайиди ава. Абур дидени буба я. Амма гьардахъ бадеярни чIехи бубаяр кьве сеферда гзаф ава: кьуд кас!...
Камаллу меслятар
Зи играми аялар! Квехъ бадеярни чIехи бубаяр ава. Са рахунни алачиз, квез абур гзаф кIанда. Минет хьуй, абурун са шумуд веси рикIел хуьх. ЧIехи...
Тар дувулри хуьзва, инсан тухумди
Дагъустанвияр патал тухум – им уьмуьрдин, яшайишдин са чIехи имарат хьиз я. Тухумдик вири мукьвабур акатзава. Тухум – им дагъустанвийрин...
Мугьмандиз гьикI гьуьрметда?
Дагъустанвидин хизандин инсанвилин чешне мугьман кьабулунин адетди къалурзава. И адетдалди гьар са инсандиз мугьман кьабулунин ва, мугьманвилиз...
Къуншидиз гьикI гьуьрметда?
Дагъустандин хизандиз талукь мад са адет – им къуни-къуншидиз гьуьрмет авун я. Къунши гьалтайла, адаз салам гана, кар-кIвалахдикай, къайгъуйрикай...
Стхадизни вахаз гьикI гьуьрмет ийида?
Дагъустанвидин хизандин пак адет – им стхавилин ва вахвилин мажбурнамаяр кьилиз акъудун я. И адетдин бинедаллаз стхади вахан тереф хуьзва, адал...
Диде-бубадиз гьикI гьуьрмет ийида?
Бубани диде инсандиз сифте муаллимарни я, гьамишалугъ тербиячиярни. Аялар ва дидени буба патал мадни гзаф гьуьрметлу тербиячияр чIехи бубани баде я....
Хизанда инсандин везифаяр
Диде анжах кIан хьун тIимил я. Ам хвена, адаз къимет гана, адал дамахна, адалай чешне къачуна, адан чирвилер жувак кужумна кIанда. Дагъустандин...
Инсандин хъсан ва пис ерияр
Чун вири инсанар я ва чаз акьул, кьатIунар, зигьин ава, гьакI хьайила чна гьарда жувал гуьзчивал авуна, жув дуьз кьиле тухвана кIанда. Чна жувак...
Хизан ва хизандин камаллу адетар
Инсан хана, чIехи ва кьуьзуь хизанда жезва. Агакьнавай касди вичин хизан кутада. Им вири халкьарин адет я. И адет Дагъустандин халкьарихъни ава....
Гьар са кардиз вичин алхиш (хийир-дуьа)
Чи халкьдин адетралди алхишар инсандиз вич хайи йикъалай ийизвайди я. Таза аял мубарак ийиз атайбуру хизандиз ва диде-бубадиз ихьтин алхишар ийида:...
Дагъустандин халкьариз эрзиман мурадар
Дагъустандин халкьарихъ уьмуьрдин вири дуьшуьшра дугъривилелди садсадав эгечIун патал кьетIен къайдаяр ава. Месела: тIуьн (хуьрек) недайла; яд...
Жуваз вуч эрзиман ятIа, масадазни гьам мурад ая!
Гьалтайла, сад-садав дуьз рафтарвилер авуна, садасадаз чими саламар гана, тавазивилер малумарайдалай кьулухъ, мукьва, таниш инсандиз ви рикIин...
Инсандин ахлакь зегьметди лигимарда
Инсан зегьмет кIани, акьуллу, намуслу, бажарагълу инсан яз кIвачел акьалтун халкьдин кьилин истемишун я. Лезги халкьдин са кьадар мисалри, инсандин...
Дагъустандин халкьарин меденият
Дагъустандин халкьар чи чилин (турпагъдин) садвили, чIаларин мукьвавили, кьетIен милли къилихри ва виридалайни вилик сад тир культуради...
Дагъустандин пешекарвилер
Санал яшамиш жез, дагъустандин тайифайри садсадаз ухшар (мукьва) меденият, ацукьун-къарагъун (къана-жагъ) ва адетар арадал гъана. Абуруз виридаз...
«Залай вири алакьда…»
Айшани Фатима вахар я. ЧIехи вах яз, Айшади мукьвал-мукьвал Фатимадиз тапшуругъар гудай. Амма гъвечIи ваха гьамиша багьнаяр жагъуриз кIвалин...
Начагъ хьун хъсан туш
Садра Аминадин гъвечIи вах кIевиз азарлу хьана. Дидеди вири вахт кефсуззавай рушахъ галаз акъудзавай, ам шад ийиз алахъзавай. Вахаз манийвал тавун...
