Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр
Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр
Эфиопиядиз куьч хьун
Аишади ахъайзава: «Зи рикIел аламай вахтунилай, зи бубани диде динда авай. Аллагьдин Расулди ﷺ чал кьил эцягъ тавур са югъни авачир. Ам чи патав гьар юкъуз пакамаз ва няниз къведай.
Меккада мусурманриз ийизвай зулумар эхиз техжедайла, Абу Бакра Эфиопиядиз куьч хьун кьетIна. Эфиопиядиз фидай рекье, Барк аль-Гъимад лугьудай чкада, адал Къара тайифадин кьил Ибн Даина гьалтна.
- Вун гьиниз рекье гьатнава, я Абу Бакр? – жузуна Ибн Даинади.
- Зи тайифади зун акъудна, гила заз чилел сиягьат ийиз ва зи Раббидиз ﷻ ибадат ийиз кIанзава, - жаваб гана Абу Бакра .
- Вун хьтин инсанар акъуддайди туш. Гьакъикъатда, вуна кесибриз пай гузва, мукьвавилин алакъаяр хуьзва, лайихлувилелди четинвилер эхзава, мугьманар кIанзава ва адалатлувилихъ эвер гузва. За вун хуьда лагьана гаф гузва. Жуван кIвализ ахлад ва ви Раббидиз ибадат ая, – меслят къалурна адаз Ибн Даинади.
Абу Бакра адан меслятдиз яб гана ва элкъвена Меккадиз хъфин кьетIна. Адахъ галаз санал Меккадиз Ибн Даинани фена. Меккадиз агакьайдалай кьулухъ, Ибн Даина Меккадин чIехи ксарикай тир са шумуд касдин ва абурун тайифайрин кьилерин патав фена. Ада абуруз лагьана: «Абу Бакр хьтин инсанар акъуддайди туш. Яраб квез кесибриз пай гузвай, мукьвавилин алакъаяр хуьзвай, лайихлувилелди четинвилер эхзавай, мугьманар кIанзавай ва абуруз гьуьрметзавай ва адалатлувилихъ эвер гузвай инсан акъудиз кIанзава жал?!»
Къурайшитри адаз яб гана ва рази хьана. Абуру Ибн Даинадиз лагьана: «Къуй ада вичин Раббидиз вичин кIвале ибадат авурай, гьана капI авурай ва вичиз вуч кIандатIа, гьам кIелрай. Чаз ада вичин ибадатдали чаз зарар гана кIанзавач, гьакъикъатда чаз ада чи дишегьлиярни аялар чIуру рекье тваз кичIезва». Ибн Даинади къурайшитри лагьай гафар Абу Бакрал агакьарна. Адалай кьулухъ Абу Бакра вичин кIвале капI ийиз хьана, ада инсанар алай чкадал капI ийизвачир ва вичин кIвалелай къеце Къуръан кIелзавачир.
Са кьадар вахтунилай Абу Бакран кьилиз вичин гьаятда мискIин эцигунин фикир атана. Ада капI ийидай кIвал эцигна ва ана капI ийиз ва Къуръан кIелиз хьана. Абу Бакран кпIуникай чир хьайила, къурайшитрин дишегьлияр ва абурун аялар Абу Бакран кIвалин патав кIватI жезвай ва ада гьикI капI ийизватIа килигзавай. Абур Абу Бакран кпIуни тажуб ийизвай. Ам милайим, хъуьтуьл рикI авай инсан тир, Къуръан кIелдайла адан вилерай накъвар авахьзавай.
И карди къурайшитрин кефияр чIурна ва абуру Ибн Даинадин патав векил ракъурна, адаз Абу Бакра ийизвай крарикай лугьудайвал. Абурун кагъазда икI кхьенвай: «Чна ваз гаф гайиди тир, Абу Бакрак кядач лагьана, та ада вичин кIвале ибадат ийизмай кьван. Ада чи икьрар чIурна ва вичин кIвалин гьаятда мискIин эцигна. Ана ада инсанрин вилик капI ийизва ва Къуръан кIелзава. Гила чи аялрин ва дишегьлийрин патахъай чи рикIер секин туш. Абу Бакравай истемиша, ада анжах вичин кIвале капI ийидайвал, эгер ада хиве кьун тавуртIа, вунани ви икьрар хиве кьуна кIандач. Гьакъикъатда, чна ваз гайи гаф чаз чIуриз кIанзавач, амма чун Абу Бакра инсанар алай чкадал капI авунихъ галазни рази жедач».
Аишади ахъайзава: «И хабар агакьайла Ибн Даина Абу Бакран патав Меккадиз атана ва адаз лагьана: «Абу Бакр, ваз чи икьрар чизва. Чун гьикI икьрар хьанайтIа, вун адал рази хьана акъвазна кIанда, тахьайтIа за чи икьрар пуч ийизва. Гьакъикъатда, заз арабри, Ибн Даина вичин гафуниз вафалу туш, лагьана кIанзавач». Абу Бакр Ибн Даинадиз килигна ва адаз лагьана: «За чи икьрар пуч ийизва ва зун ви куьмекдихъ муьгьтеж туш, зун Аллагьди ﷻ заз ийизвай къаюмвилел рази я».
Абу Бакра вичиз Ибн Даинадин куьмек кIандач лагьайдалай кьулухъ, ам кIваляй экъечIна ва Кябе галай патахъ фена. Рекье адал къурайшитрикай са ахмакь гьалтна. Абу Бакр акурла, ада къум къачуна ва Абу Бакран кьилел кIвахна. И вахтунда абурун патавай Валид ибн Мугъира физвай. Абу Бакра адаз лагьана: «Яраб квез и ахмакьри вуч ийизватIа аквазвач жал?» «Ам вуна ви кьилел гъанвай бала я», - жаваб гана ада.
