Регъуь хьана
И ихтилат заз 1977-йисуз Цlелегуьндал «Серго» совхоздин кьилин инженер Жамалдинан кlвале ван хьана. Ина Ахцегь райондин «Заря» совхоздин директор Къардаш, адан шофёр (тlвар рикlел аламач) ва «Серго» совхоздин директор Мусайибни авай.
Чун авай кlвалин цлал рамкада тунвай Желил бубадинни имам Шамилан чlехи авунвай шикилар алай. Шофёрди хабар кьуна: «Шамилан патав гвайди Желил буба яни?» Кlвалин иесиди эхь лагьана тестикьарайла, ада давамар хъувуна: «Са къад йис идалай вилик а касди заз бегьем регъуь авунай». «Де гьикl хьайи кар ятlа ахъая кван», – лагьана Къардаша.
– Зун са тlимил вахтунда «Чархикlам» лугьудай чкада хьана. А юкъуз чубанар экуьнахъ фад хипер гваз чуьлдиз фена, амма, гьикl ятlани, Гуьдек ятахдал аламукьна. Ам гзаф пис кицl тир. Са шумуд кас кьуна ивидин дад акунвай адакай халис вагьши хьанвай. Са серкердилай (чубанрин чlехиди) гъейри адан гарданда зунжур тваз ва я ахъайиз жедай кас авачир. Зун са квел ятlани машгъул хьанвай. Килигайтlа, рекьяй винелди тек итим физва. Агьан, лагьана за рикlяй, язух хьана и касдин. Гуьдека ам кукlвардайдал за шак гъизвачир.
Яъ, им жедай кар туш: са геренда гъугъ авуна, Гуьдек вичин пацарал кьил эцигна секин хъхьана. «Яраб адаз акунач жал?» – фикирна за. Итим лагьайтlа, чавай са яхцlур метрдин кьван яргъай вичин рехъди физвай. Заз лап хъсандиз аквазва, итимдин юкьва гапурни ава, къуьнуьхъ ружани гала. Агьан, фикирна за, и саягъда яракьламиш хьанвай касди вич кицlив кукlвариз тадач. Вучиз ятlани за явашдиз – «Гуьдек, яхъ!» – лагьана. Кицlи мад векъидаказ гъугъ авуна, рехъди физвайдаз вилер экъисна килигна, амма чкадилай юзанач. Валлагь, им аламат тир, фикирна за. Гуьдек жен, чара кас акурла икl кисин… За адаз мад – «Яхъ» – лагьана. Амма кицl вич алай чкадилай гьич къарагъни авунач.
Садлагьана за гуьзлемиш тавур кlвалах хьана: рехъди физвай касди вичин рехъ дегишарна, ам чун галай патахъ элкъвена ятахдал къвез башламишна. Агьан, гила ина са кар жеда: я кицl, я кицlи.
Кьакьан жендек авай, абур-мешреб алай, куьгьне къайдада алукlнавай ва хъсандиз яракьламиш хьанвай и кас заз хъел кваз килигна, дуьз кицlин патав фена, адан кьамуз са капашни вегьена, икl лагьана:
– Вуч гьал я, Гуьдек, кьуьзуь жезвани? Яман тlал я гьа кьуьзуьвал.
Ахпа захъ элкъвена ада лагьана:
– Валай и кицlиз гзаф акьул авайди чидани ваз, чан хва?
Са чlавузни кицlиз «яхъ» лугьумир.
Зун чилерай чилериз фена. Заз регъуь хьана. Акьван регъуь хьана хьи, гьич багъишламишун тlалабунни рикlел атанач. И кас, заз ахмурар ийидай саягъда, кьил галтадна элкъвена, вичин рекье гьат хъийидайла, зи патав ацукьнавай гадади адавай хабар кьуна:
– Я буба, чи кицlин тlвар Гуьдек тирди ваз гьикl чир хьана?
– Тум атlанвай гьар гьи кицlиз хьайитlани гуьдек лугьудай адет ава, чан бубадин. Вун кьванни акьуллу хьухь, – мад сеферда зал къван хьтин гаф гьалч хъувуна, ам хъфена.
Са патахъай, им хъсан агьвалат хьана. Сад лагьайди, зун икl русвагь авуникай заз уьмуьрлух тарс хьана. Кьвед лагьайди, тум атlанвай гьар гьи кицlиз хьайитlани гуьдек лугьудай чаз чир хьана. Пуд лагьайдини, заз Желил буба акуна.
Няниз, хипер ятахдал хтайла, за хьайи агьвалат серкердиз ахъайна.
– Я гижиди, бес ам Желил буба тирди ваз чир хьаначни? Шейх итимдал бес пехъи кицl гьалдардани? Бес вуна яхъ лагьайтlа, кицlи ам кьадани? Ам гьихьтин кесер (авторитет) авай кас ятlа ваз садавайни ван хьаначни? Эгер ваз акьул атанватlа, Цlелегуьндал фена, Желил бубадивай багъишламишун тlалабна хъша. Тахьайтlа ви кьилел еке дуьшуьшар атун мумкин я, – серкердини заз, бубади хциз хьиз, туьнбуьгьар авуна. Желил бубадикай заз ихтилатар ван хьайиди тир, амма вилиз акур кас тушир.
Экуьнахъ фад зун Цlелегуьндал рекье гьатна. Хуьруьз агакьай береда гьеле нехир акъуднавачир. Куьчедал зал сифте гьалтайди Султlан лугьудай кас тир. За адавай Желил буба суракь авурла, ада зун са кlвалин гьаятдиз тухвана. «Желил буба лап йиф кумаз хъфейди я, гьинихъ фенатlа чидач» – жаваб гана анай. За Султlаназ зун вуж ятlа лагьана ва зи кьилел атай кьисани ахъайна. Султlанавай, мус адаз Желил буба акуртlани, зун вичивай багъишламишун тlалабиз иниз атайди лугьун тlалабна.
