Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр
Абу Бакр ва Бадрдин есирар
Бадрдин дяведа мусурманар гъалиб хьайила, абурун гъиле есирда гьатай Меккадин бутпересар хьана. Пайгъамбарди ﷺ, абуруз вуч ийида лугьуз, асгьабрал меслят гъана. Абу Бакр хъуьтуьл рикI авай, милайим инсан тир, ада лагьана:
«Я Аллагьдин Расул ﷺ, ам ви хизан ва ви тухум я, абуруз кьиникьалди жаза гун герек туш, чна абурухъ пул къачуна азад ийин, ида чи къуватар артухарда ва чаз кафиррин винел гъалибвал гуда. Белки, Аллагьди ﷻ абур дуьз рекьел эцигда ва абурукай чаз куьмекчияр жеда». Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Вуна вуч фикирзава, я Ибн ХатIтIаб?» Умар гзаф кIевивалдай кас тир, ада лагьана: «Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, зун Абу Бакран фикирдихъ галаз рази туш. Заз вуна флан кас (ада есирда гьатнавай вичин мукьвабурукай садан тIвар кьуна) зи гъиле туна кIанзава, за адан кьил атIуда. ГьакI Алидини вичин стха Акилаз ва Гьамзадини вичин стхадиз авун лазим я, къуй Аллагьдиз ﷻ акурай чи рикIера имансузрихъ кIанивал авачирди. Къе чи гъиле авайбур – абурун чIехибур ва асул-несил авай инсанар я».
Абдуллагь ибн Равагьади лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, за абур са кIамуз яна ва ана чан аламаз цIай ягъун меслят къалурзава»,
Аллагьдин Расул ﷺ къарагъна ва кIвализ гьахьна. Ада абуруз са жавабни ганач. Са кьадар вахтунилай ам экъечIна. Асгьабри есиррин месэла гьеле веревирд хъийизмай. Абурукай бязибур Абу Бакран фикирдал алай, масабуруз Умара лагьай гафар хъсан акунвай, пуд лагьайбур Абдуллагь ибн Равагьадин фикирдал алай. Пайгъамбар ﷺ абуруз килигна ва лагьана: «Аллагьди ﷻ бязи Вичин лукIарин рикIер а саягъда хъуьтуьларзава хьи, абур некIедилайни хъуьтуьл жезва, гьакIни Аллагьди ﷻ масабурун рикIер кIеви ийизва ва абур къванцелайни кIеви жезва. Гьакъикъатда ви мисал, Абу Бакр, Ибрагьиман мисал я, ада лагьана: «Вуж зи гуьгъуьна аваз атайтIа, ам закай жеда. Эгер ни заз яб тагайтIа, Вун Гъил Къачудайди, Регьимлуди я хьи» («Ибрагьим» сура, 36-аят).
ГьакIни ви мисал – им Исадин мисални я, ада лагьана: «Эгер Вуна абуруз азабар гайитIа, абур Ви лукIар я хьи. Нагагь Вуна абурулай гъил къачуртIа, Вун Къудратлуди, Арифдарди я хьи» («аль-Маида» сура, 118-аят).
Ви мисал Умар, им Нугьан мисал я, ада лагьана: «Нугьа лагьана: «Рабби! Чилел инанмиш тахьай са инсанни тамир» («Нугь» сура, 26-аят).
ГьакIни Мусадин мисал, ада лагьана: «Абурун девлетар терг ая ва абурун рикIер къванер хьиз кIеви ая, абурувай инанмиш тежедайвал, та азабар аквадалди» («Юнус» сура, 88-аят).
Есирда гьатнавайбур, абурухъ пул къачун тавуна ва кьиникьин жаза тагана садани ахъаймир».
Шад хьухь, я Абу Бакр
Пайгъамбарди ﷺ Бадрда дяве авунин план туькIуьрна, вичин кьушун жергейра акъвазарна ва абуруз насигьат авуна. Адалай кьулухъ ам алачухдик хтана. Ана Абу Бакр ва Са`д ибн Муаз авай, ам вичин гапур къакъарай акъудна алачухдин вилик акъвазнавай. Пайгъамбардин ﷺ рикI вичин асгьабрихъ гзаф кузвай, адаз абур кIанзавай ва абурун патахъай рикI секин жезвачир. А юкъуз абур лап тIимил авай. Мусурманар гьатай и четин гьал акурла, Пайгъамбарди ﷺ рикIин сидкьидай Раббидиз ﷻ дуьа авуна. Ада Аллагьдивай ﷻ вичиз ганвай гаф кьилиз акъудун тIалабзавай, асгьабриз къуват, уьтквемвал ва сабур гун тIалабзавай. И юкъуз адан дуьада ихьтин гафар авай: «Я Аллагь ﷻ, Вуна заз гайи гаф кьилиз акъуд. Я Аллагь ﷻ, нагагь Вуна Исламдин и тIимил терефдарар терг авуртIа, адалай кьулухъ чилел Ваз ибадат ийидай кас амукьдач». Ада кпIар ийиз ва Аллагьдивай ﷻ тIалабунар ийиз акъваззавачир, ада вичин гъилер къвердавай цавуз хкажзавай, гьатта адан къуьнерихъ галай аба аватна. Абу Бакра ам чилелай къахчуна, Пайгъамбардин ﷺ къуьнерихъ вегьена ва лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, бес я вуна тIалабай кьван, гьакъикъатда, Ада ваз ганвай Вичин гаф кьилиз акъудда».
Адалай кьулухъ Аллагьдин Расул ﷺ кьезил ахвариз фена. Ахварай аватайла, ам кIвачел къарагъна ва лагьана: «Шад хьухь, я Абу Бакр, гьакъикъатда, ваз Аллагьдин ﷻ куьмек атана. Ингье зи патав, вичин балкIандин кьенерар кьуна, Жибрил атана…».
Аллагьди ﷻ Къуръанда лагьана: «Ингье куьне куь Раббидивай куьмек тIалабна ва Ада квез жаваб гана: «За квез сад-садан гуьгъуьналлаз къведай агъзур малаикдалди куьмек гуда» («Аль-Анфаль» сура, 9-аят).
