Главная

Валай рази хьун квез герек я?

Валай рази хьун квез герек я?

ГъвечIи Лейла гьар гатуз дидедихъ галаз бадедин кьилив хуьруьз хквезвай. Гьар экуьнахъ, ахварай аватайла, Лейлади вилер ахъайна чIижери ийизвай ванериз, кIекерин гьарайрихъ яб акалзавай. Ахпа дакIардай кьил акъудна бадеди цанвай цуькверихъай ни чувазвай.

 

Амма къе, ам ахварай аватайла, анжах марфадин ван тир къвезвайди. Рушан кефи хана, гьикI хьи марф къвадайла дидеди куьчеда къугъвадай ихтияр гузвачир. И арада дидеди ам Аминадин кьилив ракъурда лагьана накь гайи гаф Лейладин рикIел хтана ва тадиз дидедин кьилив зверна. Диде, къе заз Аминадин кьилив фидай ихтияр ава кьван? Ксудайла алукIзавай парталар алаз ва кIвачел са шейни алачиз вичин кьилив атай руш акурла, дидеди адаз парталар алукIун ва сарар чуьхуьн буйругъна. Сарар чуьхуьдай арада гъвечIи Лейлади вич Аминадин кIвализ мугьмандиз фидай, ана къугъвадай ва тIямлу афарар недай къайдадикай фикирзавай. Буйругъар кьилиз акъудна ам мад дидедин кьилив хтана ва вичин суал тикрарна.

Амма дидеди адаз ихтияр ганач ва алава хъувуна: «Марф къвазва, идалайни гъейри, зани ви бадеди пIинийрикай мураба авун кьетIнава. Вуна чаз пIинийрай цилер акъудиз куьмек гуда, гьавиляй мугьмандиз жув са маса юкъуз алад». Рушан вилерай накъвар авахьиз башламишна. Гьикьван ада дидедивай ихтияр гун тIалабнайтIани, ада ихтияр ганач. Лейладиз дидедикай пара хъел атана ва мураба ийиз вичи куьмекни гудач лагьана. РакIар кIевиз акьална, руш вич ксузвай кIвализ катна ва гьана шехьун давамарна. Руш вич гьахъ туширдан гъавурда акьазвай, амма ажугъ адан винел гъалиб жезвай.

И арада кIвализ баде гьахьна ва рушан мес кIватIиз башламишна. Ада вичиз шехьзавай хтул таквадай амал авуна. Лейладивайни эхиз хьанач ва жузуна: «Баде, ваз зун шехьзавайди аквазвачни? Ваз ви кесиб хтул язух къвезвачни кьван? Зун и кIвале садазни кIанзавач!» Баде месел ацукьна ва хтулдиз жаваб гана: «Лейла, заз ви диде язух къвезва. Заз къе вуна вун тухвай къайда акуна. Диде-бубадиз яб тагузвай аялрилай Аллагь ﷻ нарази жезвайди ваз чизва кьван. Халикь ﷻ валай нарази хьайила ви диде рази жедани кьван? Чаз вун гзаф кIанзава, амма исятда пара нарази я». И гафарин ван хьайила рушаз регъуь хьана. ГьакI ятIани, са куь ятIани рушаз тахсир хиве кьадай мумкинвал гузвачир. Ада лагьана: «Къайгъу авач! Куьн ва Аллагь Таала залай нарази хьайитIа заз вуч жеда кьван?» Бадеди жаваб гана: «Аллагьди ﷻ Вич нарази тир касдин тIалабунриз жаваб гузвач ва чнани ви тIалабунар кьилиз акъуддач. Валай рази хьун вучиз герек ятIа, белки ахпа вун гъавурда акьада».

И чIавалай Лейла вири кIвалахар вичи ийиз мажбур хьана. Ада вичи холодилникдай цикIен акъудна, катул пичинал эцигна, аш чими авуна ва ични вичи чуьхвена тIуьна. Ахпа адаз мураба нез кIан хьана, амма ам авай къаб лап вине авай. Адахъ гъил агакьарун патал гьикьван чалишмишвилер Лейлади авунатIани, са шейни алакьнач ва ам тIуьн тавуна акъвазун мажбур хьана. И арада ада дуьа кIелна, Аллагьдивай ﷻ куьмек тIалабна. Амма са шейни хьанач. Яваш-яваш руш пашман жезвай.

Нисинин тIуьн недай вахт мукьув жезвай, амма гъвечIи рушаз вуч ийидатIа чизвачир. Адаз регъуьзвай. Эхирни ада вичин вири къуватар кIватIна дидедин кьилив фена гъил къачун тIалабна. – Лейла, лагьана дидеди, - эвел Аллагь Тааладивай гъил къачун тIалабна кIанда, ахпа чавай. Руш тадиз вичин кIвализ катна, Кьибледихъ элкъвена ацукьна, бицIи гъилер хкажна туба-дуьа ийиз, Аллагьдивай ﷻ гъил къачун тIалабиз эгечIна: - Я Аллагь ﷻ, минет хьуй Ваз, залай гъил къачу! Экуьнахъ за жув пис тухвана, гила за багъишламишун тIалабзава. Мад за ахьтин амалар ийидач!»

Туба авуна хтайла дидеди Лейла къужахда кьуна ва вичини адалай гъил къачунва лагьана. Нисинин капI авурдалай кьулухъ Лейлади Аллагьдивай ﷻ са хъсан кIвалах тIалабна. И арада абурун кIвалин ракIар гатана. КилигайтIа, ам мугьмандиз атанвай Амина я. Куьчеда марф къваз акурла, бубади ам машинда аваз гъанвай. ГъвечIи мугьманди вичихъ галаз са кур ацIай афарарни гъанвай. Гьа икI, абуру куьмекдалди мураба авуна куьтягьна, ахпа рушар къугъунрив эгечIна.

Йифиз, ксудай вахтунда, вири хъсандиз акьалтIар хьунай Лейлади рикIин сидкьидай Аллагьдиз ﷻ шукур авуна.

 

Амина Абдулаева

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Халис инсан ятIа эгер…

ИкI лугьудай Хъсанвал ая эбеди, Амукьдайди са гьам я. Тикрардай заз дидеди, Писвал авун гьарам я.   “Батмиш жедач вацIа ам, ВегьейтIани кудач цIуз”. Жедачир кагьул бубадиз, Заз акьулдин тарсар гуз.   — Хъсанвал я ядигар, РикIелай гьич тефидай. Чун я, бала, инсанар, Дуьнья туна...


Аш’аридин акъида дуьзди тушни?

Суал: Эхиримжи вахтара имам Аш’аридин акъида (инанмишвилин тегьер) инкар ийизвай, ам кафирвал я лугьузвай инсанар акъатнава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, абур ягъалмиш я. Фикъгьдин (шариат) месэлайрин гьакъиндай «агьлу-с-Суннадин» имамар Абу Гьанифа, Малик, Шафии ва Агьмад...


Дармандин набататар

Успагьан Урусатдин агьалийри чичIек-дикай, шивитдикай менфят къачузвай хьиз, европавийри успагьан (шпинат) ишлемишзава. И набатат абуруз гзаф менфят квайди тирвиляй кIанзава. Успагьан Россиядани эхиримжи вахтара гегьеншдиз ишлемишзавай набататрикай сад я. Гьакъикъатдани, пешекарри ам витаминралди...


КьетIенвилер гьисаба яхъ

Акьалтзавай несилдиз тербия гун алай аямдин жемятдин важиблу везифа ва чи уьлкведин сиясатдин пай я. Ам менфятлудаказ кьилиз акъудунилай уьлкведин гележег аслу я. Демократвилин бинеяр авай правовой уьлкве туькIуьрун руьгьдин жигьетдай девлетлу, хиве жавабдарвал авай ва сагълам несил тербияламиш...


Бахтунин чинебан къайда

«Саляту-н-нарият» - им Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ салават гъунин виридалайни фазилатлу ва багьа жуьрейрикай сад я.   Араб чIала «ан-Нар» гафунихъ «цIай» лугьудай мана ава, яни «Саляту-н-нарият» - им цIу хьиз фад таъсир ийидай, фад агакьдай...