Гъил къачу залай, я Аллагь ﷻ!

Гъил къачу залай, я Аллагь ﷻ!

ЦIуд йисан яшда авай Рашид пашмандиз мектебдай хтана, амма кефи хунин себебдикай диде-бубадиз ада лагьанач. Себеб лагьайтIа, пакад юкъуз мектебда жезвай кIелунин йис куьтягь хьуниз талукьарнавай линейка тир.

Лап хъсандиз кIелай ученикриз гьа и линейкадал савкьватар гудайди малумарнавай. Рашид лагьайтIа, лап хъсан къиметар аваз йис акьалтIарнавай ученикрикай сад тир. Шад хьана кIанзавай чкадал, ам пашманзавай, гадади маса шейиникай – куьгьне хьанвай вичин парталрикайни кукIвар хьанвай кIвачин къапарикай фикирзавай. «Ихьтин парталар ва кIвачин къапар алаз гьикI зун инсанрин, иллаки муаллимрин ва директордин вилик экъечIда?», - пашмандиз фикирзавай Рашида.

Хизан кесибдиз яшамиш жезва лагьана ада касни тахсирлу ийизвачир, ам гъавурда акьазвай. Диде азарлу тир, бубади – кIвалерин устIарди – югъди-йифди кIвалахзавай, анжах кьилди еке хизан хуьз четин жезвай. Гьеле са кьадар пул дидедиз дарманар къачун патал акъатзавай. Рашидаз пул къазанмишдай са кIвалах жагъуриз кIанзавай, амма пуд лагьай классда кIелзавай аял кIвалахал ни кьабулда?

Рашид гзаф пашман тир, гьатта ада нисинин тIуьникай са кIусни дадмишнач. Хцин гьакъиндай рикIик къалабулух акатай дидеди хабар кьуна:

- Вун начагъ хьанани, зи хва?

- Ваъ, диде, гьакI заз тIуьн нез кIанзавач.

МискIиндай хкведайла, Рашидан бубадиз адан дустари лугьузвай:

- Чун вал гьакI пехил я. Ви хва гьикьван хъсанди, акьуллуди, чIехибуруз гьуьрмет ийизвай, иллаки Аллагьдихъай ﷻ кичIеди я, ма ша Аллагь! Ада садрани са чIуру амал авуна вун пашман ийидач. Аллагьдиз ﷻ вири аквазва, ви гада, ин ша Аллагь, гьамиша Ада хуьда. Бубади лагьайтIа, вичин еке жезвай хциз килигиз, Аллагь Тааладиз шукур гъизвай ва Аллагьдиз ﷻ вун кIанзава, зи хва, гьавиляй жува Адаз ﷻ шукур ая лугьузвай.

«Вучиз бубади Аллагьдиз ﷻ зун кIанзава лугьузва? Заз гьатта пака линейкадал алукIдай затI авач. Са йисан къене за гзаф чалишмишвилер авуна ва лап хъсандиз пуд лагьай класс акьалтIарна. КпIар ийизва, и йисуз гьич са югъни ахъай тавуна сивер хвена. Яраб зун цIийи кIвачин къапариз лайихлу хьанач жал?» - фикирна кефи ханвай гадади.

Югъ няни хьайила Рашидавай мад эхиз хъхьанач ва вичин къене кIватI хьанвай кьванбур вири чIехи бубадиз ахъайна, абур кьвед кIеви дустар тир.

- Анжах вуна и гафар зи дидедиз ва бубадиз ахъаймир, - заз абурни секинсуз хьана кIанзавач. Авайвал лагьайтIа, рикIе авайди ваз ахъайна лугьуз гила зи рикI хана, - лагьана Рашида.

 - Вуна дуьз авуна, хтул. Амма, инанмиш хьухь, вуна Аллагьдиз ﷻ шукур авунач лагьана, ваз ахпа регъуь жеда. Ша чна ихтилат ахпа давамар хъийин, исятда лагьайтIа, чун кIваляй михьи гьавадал экъечIин. ЧIехи бубани Рашид шегьердин паркдиз фена. Паркдин вилик хьиз са джип акъвазарнавай. И машинда Рашидан тай са гада ацукьна адаз килигзавай. Рашидаз вич адан вилерай акуна ва мад вичин хизандин кесибвиликай ва Аллагьди ﷻ вучиз чеб Вичин регьимдик кутазвачтIа, гьадакай фикирна. Амма гада машиндай эвичIзавачир. И арада адан ракIар бубади ахъайна, сифтедай набутрин (инвалид) коляска акъудна, ахпа ада хва ацукьарна. Гададал алай парталар багьабур тир. Адал гуьзел свитер, цIийи джинсар алай. Къуват амачир кIвачерал лагьайтIа, фирменный кроссовкаяр алай. Ихьтин парталар хьун Рашидан мурад тир.

Гада авай коляска бубади тарарин сериндик гьална ва гада футбол къугъвазвай вичин таяриз сефилдиз килигиз амукьна. Адавай вичин гъилер ва кIвачер юзуриз жезвачир.

- РикI тIар жезва, гьайиф я, - набут (инвалид) гададиз килигиз рикI кузвай Рашидан.

- Хтул, вуна вуч лугьузва? – вичиз ван татайдан амалар авуна, хабар кьуна чIехи бубади.

- ГьакI, са шей рикIел хтанвай, - вич-вичивай квахьна, чIехи бубадиз гьахъ лугьуз регъуь хьана адаз.

ЧIехи буба кисна акъвазна ва дикъетдивди Рашидаз килигна. Вичин хтул хатадай набут гададал гьалтна лугьуз ада Аллагьдиз ﷻ шукур гъизвай. Хтул – акьуллу гада я, ам вич гъавурда акьада ва и гуьруьшдикай вичиз тарс хкудда, - фикирна чIехи бубади.

Начагъ гада язух атайла вичин рикIиз тIар жезвай къайда Рашида гьиссзавай.

- Гьайиф, - мад вичиз хабар авачиз ван алаз и гафар акъатна Рашидай. Гьасятда ада чIехи бубадиз вил яна: адаз ван хьана жал? Амма футболдиз килигзавай чIехи бубади вичиз ван татайдан амалар авуна.

И арада футболистрикай садан кIвачиз тIар хьана ва адан чкадал къугъун патал Рашидаз эверна.

- Алад, зи хтул, къугъугъ, - теклифна адаз чIехи бубади, адаз чизвай Рашидаз футбол гзаф кIандайди.

Амма хтул фенач. Вич къугъвайтIа адаз начагъ гададин рикIиз тIар жез кичIе хьана, гьикI хьи исятда абур кьведни футболдиз килигзавайбур я, гадайри лагьайтIа, анжах Рашидаз эверна.

Са арадилай гададин бубади ам гъилераллаз хутахна машинда ацукьарна ва абур кIвализ хъфена. Рашида лагьайтIа, са гуж-баладалди накъвар кьуна акъвазарна, фикирна: «Рушариз хъсан я. Абуруз кIан хьайила шехьдай ихтияр ава. Чаз ихтияр авач. И гада заз гзаф язух атана».

- Ша чунни кIвализ хъфин, чIехи буба. КапI ийидай вахт алукьзава.

- КапI ийиз гьеле чун агакьда, са тIимил къекъвен хъийин.

- Ваъ, адалай кIвализ хъфейтIа хъсан я. Заз дерди ава…

ЧIехи бубади лагьайтIа, кьилин ишарадалди вичин разивал къалурна ва хтулдин гуьгъуьна аваз кIвализ хъфена. КIвализ хтана са тIимил вахт фейила, чIехи бубади Рашидан кIвализ вил яна ва адаз ам капI ийизвай халичадал ацукьнаваз акурла, ада явашдиз рак акьална. КапI авурдалай кьулухъ чIехи бубади хабар кьуна:

- Къе вуна капI кьилди авуна хьи? Вучиз гьамиша хьиз захъ ва ви диде-бубадихъ галаз санал авунач?

Рашида са тIимил фикирна ва хиве кьуна:

- Зун кьилди Аллагь Тааладихъ галаз рахунихъ муьгьтеж тир, за Адавай зи чIуру фикиррилай, гунагьрилай гъил къачун гзаф тIалабна, амма чидач Адаз зи дуьайрин, ялваррин, тIалабунрин ван къведани, къведачни…

- Чан хтул, вуна вуч лугьузвайди я? Аллагь Тааладиз вири шейэр аквазвайди ва ван къвезвайди бес ваз чизвачирни?

- Эхь, чизва. Амма зун тахсирлу я. Ада зун жаваб тагана таз кичIезва.

- Адан гьакъиндай вун къалабулух жемир. РикIин сидкьидай туба авурла ва чIуру кIвалахрилай ва фикиррилай гъил къачун Аллагьдивай ﷻ тIалабайла, Ада гъил къачузва. Иллаки аялрин вири гунагьрилай гъил къачузва ва абуруз чпин гъалатIар хиве кьадайвал, абур мад тикрар хъийин тийидайвал вири мумкинвилер гузва. Вуч гьайиф къвезва ваз? Вуч тахсирар ава вахъ? Яваш, чна юкъуз хьайи суьгьбет йифиз давамар хъийида лагьай туширни бес? Паркдиз фидалди чун квекай рахазвайтIа ви рикIел аламани?

- РикIел алама, чIехи буба. Гила зун гъавурда акьуна, гьавиляй за Аллагьдивай ﷻ гъил къачун тIалабзава. Хиве кьаз регъуьзва, за икьван чIавалди заз ганвай няметрин гьакъиндай шукур ийизвачир. Гьикьван жуьреба-жуьре няметар заз Аллагьди ﷻ ганва, зун лагьайтIа, руша хьиз жуван куьгьне хьанвай парталрикай фикир ийиз эгечIна. Аллагьди ﷻ заз диде-буба, чIехи буба ва баде багъишна, бес элкъвена гьикьван етимар ава, гьатта заз чидай етим гадаяр рушар ава. Халикьди ﷻ заз хизан, мукьва-кьилияр, дустар ганва, и дуьньяда бес гьикьван кьилди яшамиш жезвай инсанар ава! Аллагьди ﷻ заз кIелай тарсар гъавурда акьадайвал, мектебда хъсандиз кIелдайвал ва зи дин чирдайвал хъсан акьул ганва. Заз сагълам беден – гъилер ва кIвачер ава, азад вахтунда зун спортзалдиз физва, звер ийизва, це сирнав ийизва, ягъун квай къугъунар къугъвазва. Ибур вири гьисабун квез герек ава – са гафуналди заз лазим тир шейэр вири ава. Аллагь Таалади гайитIа, за вири четинвилериз дурум гуда, виридалайни четин мурадрив агакьда.

- Ма ша Аллагь, гьикьван рикIиз чими хьана, хтул, вуна ви кьил акъудна и четин гьалдай, - чинал хъвер алаз лагьана чIехи бубади.

 ….И йифиз Рашидан буба кIвалахдилай геж хтана ва шаддиз вичин хцив са еке пакет вугана.

- Им вуч я, буба?

- Ам зинни ви дидедин патай ваз пишкеш. Хъсан къиметралди ва амалралди чи рикIер шадарай вун адаз лайихлу я. Аферин, чи бицIи хва!

Пакет ахъаяйла, Рашид вичин вилерин чIалахъ хьанач: ана цIийи парталар ва кIвачин къапар авай.

- Чухсагъул, буба, - шадвиляй са гужуналди сивяй акъудна гадади. – Ибур бес багьа шейэр тушни, вун масадавай бурж кьуниз мажбур хьана жеди?

- Вун чIалахъ жедач, заз чизвай ваз пака линейка авайди, гьавиляй дустунивай пул буржуниз къачуз кIанзавай тир, анжах къе няниз са кас атана заказ авуна ва виликамаз пул гана. Регьимлу ва Мергьяматлу Аллагьдиз ﷻ шукур хьуй, Ада чун садрани четин вахтунда куьмек тагана тазвай туш. ГьакI яни, зи хва?

- Эхь, буба. Альгьамдулиллягь, - жаваб гана Рашида бубадиз ва явашдиз алава хъувуна: «Гъил къачу залай, я Аллагь ﷻ, дугъриданни, зун шукур тегъизвай инсанрикай тир. Ваз минет хьуй, залай гъил къачу. Гила зун гъавурда акьуна ва гьар са няметрин гьакъиндай шукур ийида! Заз вун кIан я, зи Халикь ﷻ».