Низ мус ва гьикl куьмек гуда?
Низ мус ва гьикl куьмек гуда?
Дагъустандин халкьарин адетдалди куьмек уьмуьрдин жуьреба-жуьредуьшуьшра гуда: кIвал эцигдай чIавуз, багъ кутадайла, бегьер кIватIдайла, хиперилай сар твадайла, векь ядайла ва хкидайла, кьуьд патал кIарасар гьазурдайла ва маса крара.
АкьалтIай куьмекдин жуьре – им етим аялриз куьмекар гун я. Им лап вири жемятдин мажбур кар яз гьисабзава. ИкI мадни: чеб хуьдай кас амачир хизанриз, бедбахтвилик акатай хизанриз, тIебиатдин завалдик акатай хизанриз, цIаяр акьур кIвалериз, лап кьуьзуь хьанвай вирибуруз ва хуьруьн тек инсанриз. Вири хуьруь, вири жемятди абуруз жедай затIаралди (суьрсетдалди) куьмек гуда, хъуьтIуьз кудай кIарасар, малариз ем гьазурда, кIвал эхциг ийиз, бегьер кIватIиз куьмек гуда. Куьмек меслятрални гуда, кардалдини. Гьалдай фенвай, чпивай кар-кIвалах ийиз тежезвай инсанриз куьмек гун гьар са дагъустанвидин намусдин буржи я.
Сада-садаз куьмек авунин адетри хуьре мехъерзавай кас авай хизандизни куьмек авун мажбурзава. Ихьтин хизандиз вирида мубаракар ийида, бахтлувал ва берекатар хьун алхишда. Мукьвабуру мехъериз гьазурвилер акваз, ам кьиле тухуз куьмекда: мугьманар кьабулун ва абурухъ гелкъуьн, суварин (межлисдин) суфраяр туькIуьрун, мехъерзавай хизандин ва мехъерин кьиле акъвазнавайбурун тапшуругъар кьилиз акъудун ва маса крар абурун хиве жеда.
Вичиз чIехи бедбахтвал, хажалатар хьанвай хизандиз тадиз куьмекар гун дагъустанвийри лапни важиблу кар яз гьисабзава. Ахьтин йикъара хуьре манияр ядач, шадвилер ийидач. Хуьруьнвияр ва вири чирхчирар бедбахтвал хьанвай хизандиз, рагьметдиз фейи касдин мукьвабуруз, хайибуруз башсагълугъвал гуз мажбур я; гафаралди, дугъри суьгьбетралди абуруз хьайи хажалат кьезиларда, хизандиз сагъ-саламатвал, хъсан крар алхишда. И гафар ва алхишар вири мукьва-кьилийризни лугьуда. Ахьтин юкъуз вири хъилер, кьиле фейи чуьруькар, къалар-макъалар рикIелай алудда, руьгьдин михьивал, рикIин ачух ва гужлу гьиссер вилик кутада; виридан рикIериз тIарвал ганвайди малумарда.
Гафарин манаяр:
бедбахтвал – рикIериз тIарвал гудай вакъиа, кар хьун;
башсагълугъвал – рагьметдиз фейидан (кьейидан) хизандиз жуван рикIин ачух майилар къалурун;
чирхчир – са касдихъ, хизандихъ хъсан-пис майилар авай, чеб чидайбур, мукьвал-яргъал инсанар;
сиягь – список.
