Къуни-къуншивал
Са юкъуз дахдиз аялрин кIвале Айшани диде къуншийрикай ихтилатар ийиз ацукьнаваз акуна. Руша чпин къуншияр гьихьтин мегьрибан, чин ачух, хъсан инсанар ятIа, ихтилатзавай.
Гьа и арада дахди, абур авай кIвализ гьахьна, икI лагьана: «Ваз чидани, чан руш, кIвал къачудалди, къуншидал вужар яшамиш жезватIа килигна кIанда. Къуншияр хъсанбур хкяна кIанда, вучиз лагьайтIа, чи Пайгъамбардини ﷺ икI лагьанай: «КIвал къачудалди, къунши хкя».
Гила кьве къуншидин арада хьайи итижлу ва вичикай тарс хкуд жедай агьвалатдихъ яб акала:
«Са итимдал тадиз вахкана кIанзавай бурж алаз хьана. Ийир-тийир квахьай ада вичин кIвал маса гудай къарар кьабулна. Сифтени-сифте вичин кIвал ада къуншидиз теклифна...Къуншидини, вучиз адан рикIел садлагьана кIвал маса гун акьалтна лагьана, хабар кьуна. Итимди вичел гзаф буржар алайдакай ихтилат авуна. Ахпа ихтилат кIвалин къиметдикай фена. КIвалихъ еке къимет авайтIани, ам вичин хъсан къуншидиз гьа вичел алай буржунин къиметдайни маса гуз гьазур тир. Къуншидини адавай адал алай бурж гьикьванди ятIа, ва низ буржлу ятIа хабарар кьуна ва пакадин юкъуз сад-садал гьалтун меслят хьана.
Пакадин юкъуз гьа итим атайла, къуншиди адаз икI лагьана: «За накь фена ви бурж вахкана. Гила вун адакай азад я. Санизни фимир, жуван кIвале яшамиш хьун давамара». «Вуна акI вучиз авуна?! Бес ваз, заз килигна, зурба зарар хьана хьи!?» - гьарай акъатна итимдай». За ам зарар хьайидай гьисабзавач, - давамарна къуншиди. - Заз адалай гзаф зарар, эгер вун хьтин къунши завай къакъатнайтIа, жедай».
«Айша, рази хьухь захъ галаз, ада гьикьван намуслу кар авуна!» - лагьана дахди.
«Ээээээхь» - жаваб гана Айшади, маса гаф жагъун тавурла.
Дахди мадни дамарна: «Са сеферда Пайгъамбардивай ﷺ, вичи капI-дуьа ийиз, сивер хуьзвай, амма къуншийриз зиян гузвай дишегьлидикай хабар кьуна. Пайгъамабарди ﷺ лагьана: «Ам Жегьеннемдиз аватда». Гьаниз килигна, къуншийриз зарар гун виже къведай кIвалах туш - им еке гунагь я».
«Вунни, чан руш, вахъ жуван кIвал хьайила, къуншийрихъ галаз гьамиша чин ачухдаказ, сивел хъвер алаз рахух. Гьабурун шадвиле шадвал ийиз, бедбахтвал атайла, куьмек гуз алахъ. Къуншидиз са такIанвал хьайила, бязибуруз хьиз, шад хьун - им хъсан туш. Жез хьайитIа, къуншийриз савкьватарни гуз алахъ. Абур екебур тахьайтIани, къайгъу авач. Къунши кваз кьун - им вири савкьватрилай багьа я. Чи Пайгъамбарди ﷺ лагьайвал, куьне квез чимивал гуз хьайитIа, куь арада кIанивални артух жеда.
Я гафаралди, я амалралди къуншийриз зиян гана кIандач. Са сеферда ихьтин аламатдин агьвалат хьанай: Са касди вичин кIвал кьиферай ацIанва лугьуз, шикаятна. Вирида адаз «кац къачу кьифер кьадайвал» лагьайла, ада ихьтин жаваб гана: «Заз кацин ван атай кьифер зи къуншийрин кIвалериз катна, Аллагьдиз ﷻ закай хъел къвез кичIезва!» Аквазвани, чан руш, гьихьтин рикI чIехи, чпин къуншийрин къайгъуда авай инсанар аватIа дуьньяда!? Чнани абурулай чешне къачуна, абуру хьиз авуна кIанда.
Чи Пайгъамбардин ﷺ гьаятдиз са къуншиди гьамиша зирзибил гадариз хьана. Пайгъамбардиз ﷺ хъел къвезвайтIани, ада эхзавай. Пис къунши гьалтайтIа, Аллагь ﷻ патал, эхна кIанда. Аллагьдиз ﷻ вун кIан жеда, ваз гьар са патахъай гуда. Вун гъавурда акьунани, Айша?» - хабар кьуна дахди.
«Эхь, ам виридан гъавурда акьунва, ва чи меслятрални ада амал ийида», - жаваб гана рушан паталай дидеди.
