Главная

ТIямлу хуьрек

ТIямлу хуьрек

Са хизанда кьве руш – Аишани Мадина яшамиш жезвай. ЧIехи хьайила, рушар дидедиз тIуьнар гьазуриз куьмек гуз эгечIна. Кьведни сад хьиз чалишмиш жезвай.

 

Аишади гьазурай тIуьн виридаз бегенмиш жезвай, тарифар ийизвай, амма Мадинади тIуьн гьазурайла, ам садазни бегенмиш жезвачир. Вичин дидеди ва ваха гьазурзавай къайдада гьазуриз чалишмиш жезвайтIани, Мадинадивай тIямлу тIуьн гьазуриз сакIани жезвачир.

Йикъар финивай Мадинадин кефи генани хазвай ва ам вичин вахан алакьунрал пехил жез башламишна. Гьикьван четин хьайитIани, Мадинади вичин вахалай хъсандиз тIуьнар гьазурун кьетIна. Вичелай вирида тарифар ийидайвал, Аишадилай ваъ!

Мадинади диде-бубадивай вич чIехи дидедин кьилив яшамиш жез ракъурун тIалабна. Адан чIехи дидеди гзаф тIямлу тIуьнар гьазурзавай ва ада гьазурзавай къайдадикай гьатта хуьруьн жемятдизни хабар авай. Фикирна диде-бубади, фикирна ва ахпа разивал гана.

ЧIехи дидедин кIвале Мадина сагъ гатуз яшамиш хьана. Гьар юкъуз ам тIуьнрал машгъул жезвай, вичиз тIямлу хуьрекар гьазурдай къайда чирзавай, вири галай-галайвал рикIел хуьзвай. Гьа икI, ада вичиз виридалайни четин, тIямлу тIуьнар гьазуриз чирна ва зул алукьайла вичин диде-бубадин кьилив вичелай рази яз хтана. «Гила кьванни за жуван ваха гьазурзавайбурулай тIямлу тIуьнар гьазурда!» - шаддиз лугьузвай Мадинади.

КIвализ хтанмазди Мадинади хуьрек гьазуриз гьерекатна. Вичин цIийи алакьунар инсанриз къалур тавунмаз адавай эхиз жезмачир. Виридалайни четин хуьрекар гьазуриз Мадина чалишмиш хьана. Сагъ юкъуз гьич ял ягъ тавуна ада кIвалахна, нянихъ хизандин вилик гуьзел суфра ачухна.

Суварин тIуьниз къуншийризни эверна. Мугьманар кIватI хьайидалай кьулухъ абур жуьреба-жуьре тIуьнар нез эгечIна. Мадина лагьайтIа, къерехда акъвазна вичи авур хуьрекрилай мус тарифар ийидатIа лугьуз, гуьзетзавай. Амма садани тарифар авунач ва Мадина пашман хьана, са гужуналди вилерай къвезвай накъвар кьуна акъвазарна. Ам вичи гьазурай хуьрекар инсанриз вучиз бегенмиш хьаначтIа, гъавурда акьазвачир. Адавай эхиз хьанач ва вахал гьужумна:

- Агь, Аиша! Вуна вуч кIевзава? Гьерекат заз ви сирер ахъая!

Аишадиз гьатта кичIе хьана, ваха вучиз гьарайзаватIа, ам гъавурда акьазвачир.

- Субгьаналлагь! Мадина! Аллагь ﷺ зи шагьид я! За са шейни чуьнуьхзавач, гьамни вахъай, зи рикI алай вах! Ваз вуч хьанва? За ви кефи вуч авуналди хана?

Мадина лагьайтIа, секин жезвачир:

- Вучиз? Вучиз ви тIуьнар гьа къайдада тIямлубур жезва? Гьа са вахтунда за са гужуналди гьазурзавай тIуьнар гьич садазни бегенмиш жезвач. Ви тIуьн виридаз бегенмиш жедайвал вуна вуч ийизва? Вуч? Лагь заз! За жуваз вири сирер чир хьана лагьана фикирзавай, амма гьикI хьайитIани ви тIуьн тIямлуди жезва! – и гафар лагьана, Мадина шехьна.

Аиша вахан патав фена, адан гарданда гьатна ва лагьана:

- Зи вах, вучиз вуна икьван чIавалди завай идакай хабар кьунач? Эхь, заз адетдин тIуьн лап тIямлу ва менфятлудаз элкъуьрдай къайда чизва. Ам сир туш!

Ихьтин хабардин ван хьайила, Мадина шадвиляй кIвачел къарагъна, адан вилери нур гузвай:

- Агь, чан акъудмир! Ам гьикI ийида? Белки вуна ви тIуьнриз кьетIен шейэр вегьезва?

Аиша хъуьрена:

- Мадина, тIуьн гьазурдайла, виридалайни важиблуди – им хъсан ният я. ТIуьн гьазуриз Аллагьдин ﷺ тIварцIелди «Бисмиллягь» лагьана, шад гуьгьуьл аваз эгечIна кIанда. Аллагьдивай ﷺ тIуьн тIямлуди авун патал тIалабун ва ам гьазурдайлани Аллагь Таала рикIел хьун лазим я. За тIуьн гьазурдайла, гьамиша зикир ва я Пак Къуръандин аятар кIелзава, гьавиляй зи тIуьн Аллагьдин ﷺ регьимдалди тIямлу ва менфятлудини жезва. Ингье зи сир! – лагьана Аишади.

Мадинадиз чIалахъ жез кIанзавачир:

- Вири икьван регьят я жал?

Аиша хъуьрена ва лагьана:

Вун ийиз чалишмиш хьухь, нетижа ваз ви вилералди аквада! Виридалайни кьилинди, зи вах, рикIин сидкьидай инанмиш хьухь ва Аллагьдивай ﷺ куьмек тIалаб, Ада ваз куьмек гуда!

Пакагьан юкъуз виридалайни вилик къарагъна Мадинади экуьнин тIуьн гьазурна. Ада вири Аишади лагьайвал авуна. Мадинади суфра ачухна ва хизандиз тIуьн нез теклифна. Сифтени-сифте Мадинади гьазурай тIуьникай дадмишайди Аиша хьана, ада са тIурунал алайди тIуьна ва чинал хъвер алаз лагьана:

- Субгьаналлагь! Им гьикьван тIямлу хуьрек хьана! Альгьамдулиллягь!

И сеферда хуьрек кIвале авайбуруз виридаз бегенмиш хьана ва вирида тIуьна, гьатта артуханди гун тIалабна.

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Итимдин далу

Заз, папаз хьиз, гъуьл кIвалахдал хкаж жедай ва агалкьунар жедай шартIар арадал гъиз кIанзава. Им хизандин сергьятра мумкин яни? Я тахьайтIа итим кIвалахдин рекьяй хкаж хьун анжах адан къилихдилай ва хсуси ерийрилай аслу яни? Бес гьа «далу» гьикI хьана кьван?   Алимдин...


Зулумдалди эменни къазанмишун

Ислам динда къад лагьай чlехи гунагь – зулумдалди эменни къазанмишун я (цlекlуьд лагьай чlехи гунагь – им дяведа душманривай вахчунвай эменнидикай (трофей) чуьнуьхун я. Ам зулумдалди эменни къазанмишунин жуьрейрикай сад хьуниз килигна чна а кьве чlехи гунагьдизни талукь яз са макъала...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...