Бисмиллягьи-­р­-рагьмани-­р-­рагьим

Бисмиллягьи-­р­-рагьмани-­р-­рагьим

Лугьуда хьи дегьзаманада, дагъда авай са гъвечIи хуьре вичин дидедихъ галаз са гада яшамиш жезвай. Дидедиз ам акьван кIандай хьи, гьатта кIвалин гьаятдайни кваз ам гьар кткана куьчедиз ахъайдачир. А гададин тIварни Абдуллагь тир.

Са сеферда къуншийрин аялар атана адаз эхъвез вацIал ша лагьана. Абдуллагьа дидедивай вацIал фидай ихтияр гун тIалабиз эгечIна.

­ Аман, ­ садлагьана акъатна дидедай, ­ заз ви патахъай кичIезва, вун гьеле гъвечIизма, ваз са чIуру кар хьайитIа вуч ийида?

­ Гила зун чIехи хьанва, аялвиле амач. Къуншийрин залайни гъвечIи аялриз килиг, абур кьилди хуьруьн къене, чпиз кIандайвал къугъвазва. Тек са вуна я зун кIваляй ахъай тийизвайди, гьатта маса аялри и кар себеб яз закай хъуьруьнар ийизва.

­ Хьурай ятIа, ­ алад, анжах «Бисмиллягь» талагьна вацIуз гьахьмир. Килиг гьа, «Бисмиллягь» лугьуз рикIелай алудмир, ­ гъвечIи Абдуллагь кIваляй экъечIдайла мад тикрар хъувуна дидеди.

­ Хьурай диде! – гьаятдай экъечIдайла шаддиз лагьана Абдуллагьа. И арада ам вич­вичив рахана: «А «бисмиллягь» лугьуникай вуч хийир ава, ам талагьайтIа жедачни, вацI дериндини туш хьи, хъипре зун кIасдани кьван?!» Ада дустарив агакьар хъувуна ва вири санал зверна вацIал фена.

ВацIал агакьайла абуру чпин перемарни шалварар хутIунна къацIу чIурал гадарна, эхъвез башламишна. ПIузарар вили жедалди Абдуллагьа эхъвена, ахпа ам ракъинин нурари ифирнавай къванерал ярх хьана. И арада ада еке лезет гьиссна, анжах адаз садлагьана гишин хьана. Адан рикIел дидеди чразвай ширин лавашар рикIел хтана: нисини галаз чими кьве лаваш гьа инал кIандай, ­ фикирна Абдуллагьа. Эгер ам кIвализ хъфейтIа, дидеди ам мад кIваляй ахъай хъийин тийидайди адаз чизвай. Гьавиляй юлдашрихъ галаз къугъун патал ада вичи кашни эхда лагьана кьетIна. ВацIал атанвай кьван аялар шаддиз иниз­аниз катзавай, къугъунар ийизвай. Гьа икI, са тIимил ял ягъайдалай кьулухъ, ам мад катна циз хкадарна, эхъвез эгечIна.

Эхирни къугъунривай тух хьайи аялри кIвализ хъфин кьетIна. «Ингье, «бисмиллягь» лагьаначтIани заз са шейни хьанач», ­ фикирна Абдуллагьа, дидеди «бисмиллягь» гафуни пис кIвалахрикай хуьзвайди я, лугьудай гафар адан рикIел гила хтанвай. Захъ галаз ина вуч хьун мумкин я кьван? Хъипре кIасдани?» И арада ада са гъвечIи хъипрекай фикирна ва адаз кIанз­такIанз хъуьруьн атана.

Ам вацIай экъечIиз са тIимил чка амаз садлагьана адан кIвач са шейини кьуна. КичIе хьайи Абдуллагьа гьарайиз, кIвач юзуриз башламишна. Адан кIвач са куь ятIани кьунвай. Гьараюнрин ванер ван хьайила гьерекатна атай гадайриз Абдуллагьан кIвач кIасна кьунвай са еке къиб акуна. Абур къиб адан кIвачелай гагь тIвалунин, гагь къванцин куьмекдалди эляйиз чалишмиш хьана, анжах абурун алахъунар себеб хьана Абдуллагьан тIал генани артух жезвай. Вуч ийидатIа чир тахьайла, ам гьерекатна кIвализ катна, адан гуьгъуьналлаз вири дустарни. «Диде! Диде!» ­ вичин кIвалин мукьув хьайила гьарайна Абдуллагьа. Хцин ван атайла, диде гьасятда куьчедал экъечIна. «Вуч хьана, чан хва?», ­ лугьузвай дидеди. Гьарайрин ванер атайла, вири къуншияр куьчедал экъечIна. Садавайни аялдин кIвачел алкIанвай къиб эляйиз жезвачир. Абурун фикирдизни къвезвачир, гьикI хъипре инсандал гьужум авун мумкин ятIа. Ихьтин кар гьеле садрани хьанвачир, гьавиляй инсанриз ихьтин арада вуч ийидатIани чизвачир. Ийир­тийир квахьайла, абуру гьуьрметлу, диндар са кьуьзуь инсандивай куьмек тIалабна. Гзаф дуьаяр кIелна кьуьзуь бубади, эхирни къиб кесиб Абдуллагьан кIвачелай алатна. Аялрикай садаз къиб рекьиз кIан хьана, анжах кьуьзуь касди ихтияр ганач. Ада лагьана: «Къиб тахсирлу туш, ада Аллагь Тааладин буйругъ кьилиз акъудна. Азад ам». Абдуллагьавай ада хабар кьуна: «Ада ви кIвач кIасдалди вуна квекай фикирнай, рикIел хкваш!» Абдуллагьаз хиве кьаз регъуьзвай, гьакI ятIани, ада хьайи­хьайивал вири ахъайна. «Зун гъавурда акьуна», ­ дериндай нефес къачуна, лагьана кьуьзуь бубади. Аллагь Тааладин тIвар квай, диндин гафарал хъуьруьн къадагъа я. Аллагьди ﷻ вун Вичин регьимдик кутуна, гила и вакъиа ви рикIелай садрани алатдач. Ви рикI Ада гьа сифтедлай, чIуру фикирар атанмаздини михьи авуна, яни «бисмиллягь» лагьана вуч ийизва лагьана фикир авунмазди, Аллагь Таалади ваз уьмуьрлух тарс гана. Хъиперикай ваз кичIе жемир, абуру вак мад кя хъийидач!»

Пакад юкъуз кIвале къугъвадайла накьан вакъиа алатна адан рикIелай. Анжах куьчедавай аялри адаз къугъваз эверайла, адаз гьерекатна гьаятдай экъечIиз кIан хьайила, а вакъиа адан рикIел хтана ва ракIарин вилик акъвазна лазим къайдада лагьана: «Бисмиллягьи­р­рагьмани­р­рагьим!» Парталар чуьхуьз вацIал физвай диде акурла, ада гьарайна: «Диде, диде, «бисмиллягь» лугьуз ви рикIелай алатначни?» Дидедик хъуьруьн акатна лагьана: «РикIелай алатнач, зи бицIи хва, рикIелай алатнач. Ам зи рикIел хкунай ваз баркалла». Идалай кьулухъ гьар гъилера вичин хци лагьай гафар рикIел хтайла, дидедин чинал хъвер пайда жезвай.

Йисар фена, анжах Аллагь Таладин гьакъиндай авай кIеви иман Абдуллагьан рикIе амукьна. Гьар гъилера ада «бисмиллягь» лагьана башламишай кар регьятдиз кьилиз акъатзавай, вучиз лагьайтIа Аллагь Тааладихъ элкъвена кIелнавай гафари куьмек гудайди адаз хъсандиз чизвай.

Амина Абдулаева