Жемятди инсанар агудзава

Инсанар анжах мукьвавили, гьуьрметлу къуни-къуншивили, гьа са кеспидин иесияр хьуни, сад тир чили ва майилри агудзавач. Абур уьмуьрдин жуьреба-жуьре шартIари агудзава. Дагъустандин халкьар патал инсанар агудзавай виридалайни кIеви тешкилат жемят я.

Дагъустанвийри жемят са хуьре, шегьерда яшамиш жезвай инсанриз лугьуда. Хуьре хуьруьн жемят яшамиш жезва, шегьерда – шегьердин, районда – райондин. Идалайни гъейри, дагъустанвийри, санал кIватI хьана, са гьихьтин ятIани месэлаяр гьялзавай тешкилатдизни жемят лугьуда. Собрание – им жемят я, анал кIватI хьана, инсанри чпиз герек, чпи авун лазим тир месэла, кар гьялда.

«Гьуьрметлу жемят!» – кIватI хьанвай халкьдихъ элкъвена, рахазвай инсанди Дагъустанда гьа икI лугьуда. Инсанри чпин арада къайда-къанун хуьзвай, виридав инсанвилелди эгечIзавай жемятди вичиз гьуьрмет ва баркалла къазанмишда. Къайда-къанун хуьн – им Дагъустандиз меслятвилелди санал яшамиш хьун патал эвелимжи герек затI я, им Дагъустандин халкьар патал пак адет я.

Къайда-къанун авачир чкада гьуьрметни жедач, анай я вичин гафунин, кардин иесини жагъидач. «Къанун-къайда авачир чкада берекатни жедач», - лугьуда уьмуьр акунвай камаллу дагъвийри.

Зегьметдал рикI хьуналди, кьегьал инсанралди, инсанвилин шартIар хуьзвай тухумралди машгьур хьанвай жемят виридалайни гьуьрметлуди яз гьисабда. Вичиз гьуьрметзавай жемятди вичикай тир гьар са агьалидин, гьар са тухумдин намус ва виждан пакдиз хуьда. Гзаф хуьрерин жемятри чпиз къунши районрин, хуьрерин, къунши халкьарин патай, гьатта Дагъустандивай яргъарани чпиз еке гьуьрмет къазанмишнава.

Лайихлу краралди Миграгъ, Хив, Хучни, Агъа СтIалар, КьепIир, Зизик, КIири, Кьулан СтIал ва маса хуьрерин гамар храдай устадар машгьур я. Балхар, Испик, Къубачи, Къумух хуьрерин жемятар хъенчIин къапар, гимишдинни къизилдин шейэр расуналди машгьур хьанва. Андидин ва

Рахатадин устадри гуьзел литер ийизва, Согратлдин ва Уллуаядин жемятдин арадай къванцин устIарар акъатнава. Цовкра, Ярагъ симинин пагьливанралди машгьур я. Къуруш ва Хинер гьайванар хъсандиз хуьналди тIвар-ван акъатнавай хуьрер я. Дагъустанда заргарар, куьпчияр, каркачияр, парча храдай, бапIахар, кIвачин къапар цвадай устадар яшамиш жезвай хуьрер тIимил авач. Чахъ гьакI кIарасдин хъсан устIарар, ракьун рекьерин карчияр, алимар, шаирар, писателар ва маса устадар яшамиш жезвай, кьуд патаз чпин тIвар-ван акъатнавай хуьрерни ава.

Шайдабег Мирзоев, ДГПУ-дин профессор