Главная

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

 

Кимин тербиядин къайдаяр – ибур вири халкьди (жемятди) кьабулнавай кимел жува-жув кьиле тухвана кIанзавай дережаяр, яни тегьерар я. Кимин тербиядин къайдаяр инсандиз гьеле вичин кIвале диде-бубади чирзава.

 

Гьеле кимел къведалди гьар са инсандиз чир хьана кIанда: низ ва гьикI салам гуда, мубаракда, низ ва гьикI са кардин патахъай баркалла малумарда (чухсагъул лугьуда), чIуру кар хьанватIа, гьикI гьайиф чIугвада, башсагълугъвал гьикI гуда ва масабур. Гьар са инсандиз яшайишдикай, сагъламвиликай гьикI суьгьбетдатIа, гьикI са касдиз жуван кIвализ мугьманвилиз теклифдатIа, чIехибуруз, яшлубуруз гьикI фикир гудатIа, абурухъ яб гьикI акалдатIа, жува вуч лугьудатIа, чIехибуруз гьикI чка гудатIа ва маса крар.

Кимел (межлисдал) жемятдин арада кьилин ихьтин къайдаяр рикIивай вилив хвена кIанда:

– эгер жув эхирдай кимел атанватIа, рахун алачиз, виридаз салам гана кIанда, ва и кар яшлубурулай башламишда;

– эгер чIехиди рахазватIа, амайбуру, адан гаф атIун тавуна, яб гуда;

– эгер кIвалахзавай садаз куьмек герек ятIа, амайбуру меслят

къалуруналди ва кардалди куьмек гуда.

И ва маса къайдайри кимел, вири хуьре ва жемятдин арада вичелай чешне къачуз жедай хъсан дуьзгуьнвал твада.

 

Гафарин манаяр:

ким – хуьре итимар кIватI жедай, абуру суьгьбетар ийидай кьилдин чка;

сув – малари, хипери векь незвай дагъдин уьруьш;

кьетIенвал – амай крариз, затIариз ухшар тахьун.

 

Шайдабег Мирзоев, ДГПУ-дин профессор

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Дуьнья кlан хьунин мусибат

Инсанар ва чинерар, Къуръанда лугьузвайвал, Аллагьди ﷻ анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Анжах абур и дуьньяди алдатмишарзава. Малум тирвал, дуьнья кlан хьайи касдиз эхират такlан жезва, ада гьалал-гьарам лугьун тавуна дуьньядин девлет къазанмишзава ва Халикьдивай ﷻ яргъа...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Сура «аль-Анфаль»

Эвел алатай нумрада   Муьтlуьгъ хьухь Аллагьдиз ﷻ ва Адан Расулдиз ﷺ (вири кlвалахра), ва гьуьжетар ийимир (Бадр женгинин вилик куьне гьуьжетар авур тегьерда), акl авуртlа куьн михьиз руьгьдай аватда ва къуватдикай магьрум жеда. Сабур ая! Гьакъикъатда, Аллагь ﷻ сабур ийизвайбурухъ гала (абуруз...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...