Главная

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

 

Кимин тербиядин къайдаяр – ибур вири халкьди (жемятди) кьабулнавай кимел жува-жув кьиле тухвана кIанзавай дережаяр, яни тегьерар я. Кимин тербиядин къайдаяр инсандиз гьеле вичин кIвале диде-бубади чирзава.

 

Гьеле кимел къведалди гьар са инсандиз чир хьана кIанда: низ ва гьикI салам гуда, мубаракда, низ ва гьикI са кардин патахъай баркалла малумарда (чухсагъул лугьуда), чIуру кар хьанватIа, гьикI гьайиф чIугвада, башсагълугъвал гьикI гуда ва масабур. Гьар са инсандиз яшайишдикай, сагъламвиликай гьикI суьгьбетдатIа, гьикI са касдиз жуван кIвализ мугьманвилиз теклифдатIа, чIехибуруз, яшлубуруз гьикI фикир гудатIа, абурухъ яб гьикI акалдатIа, жува вуч лугьудатIа, чIехибуруз гьикI чка гудатIа ва маса крар.

Кимел (межлисдал) жемятдин арада кьилин ихьтин къайдаяр рикIивай вилив хвена кIанда:

– эгер жув эхирдай кимел атанватIа, рахун алачиз, виридаз салам гана кIанда, ва и кар яшлубурулай башламишда;

– эгер чIехиди рахазватIа, амайбуру, адан гаф атIун тавуна, яб гуда;

– эгер кIвалахзавай садаз куьмек герек ятIа, амайбуру меслят

къалуруналди ва кардалди куьмек гуда.

И ва маса къайдайри кимел, вири хуьре ва жемятдин арада вичелай чешне къачуз жедай хъсан дуьзгуьнвал твада.

 

Гафарин манаяр:

ким – хуьре итимар кIватI жедай, абуру суьгьбетар ийидай кьилдин чка;

сув – малари, хипери векь незвай дагъдин уьруьш;

кьетIенвал – амай крариз, затIариз ухшар тахьун.

 

Шайдабег Мирзоев, ДГПУ-дин профессор

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Халис инсан ятIа эгер…

ИкI лугьудай Хъсанвал ая эбеди, Амукьдайди са гьам я. Тикрардай заз дидеди, Писвал авун гьарам я.   “Батмиш жедач вацIа ам, ВегьейтIани кудач цIуз”. Жедачир кагьул бубадиз, Заз акьулдин тарсар гуз.   — Хъсанвал я ядигар, РикIелай гьич тефидай. Чун я, бала, инсанар, Дуьнья туна...


Къурбандин сувар мубаракрай!

Ассаламу алайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь.   Играми стхаяр ва вахар! За квез алукьнавай Къурбандин сувар рикIин сидкьидай мубаракзава. И шад йикъа чи рикIел Ибрагьим пайгъамбардин еке дережадин чешне, адан Аллагьдиз ﷻ авай рикIин сидкьидай тир вафалувал, михьи ниятар ва Раббидин ﷻ...


Ашервиле тахсирлу авунин гунагь

Исламда цlемуьжуьд лагьай чlехи гунагь – михьи дишегьлияр, гьакlни итимар ашервиле (зина) тахсирлу авун я. Эгер ам авай кlвалах ятlа, ада Шариатдин къазидин кьилив а кар (зина) чпин вилералди акунвай кьуд шагьид-итим гъун лазим я. Тахьайтlа, маса кас ашервиле тахсирлу авурдаз жаза къвезва....


Шейх Желилакай гьикая

Гьуьрметлу Желил халу заз аял чlавалай жуван буба хьиз чида, ада захъ галаз назик, ширин суьгьбетар ийидай.   Желил халуни зи буба Жамалдин рикl алай дустар яз, стхайрилайни багъри тир. Сифтегьан Цlелегуьнар – Касал булахдин кьилел, Магьмутрин, Брекрин хуьрер аквадай кьакьан тепедал,...


ФатIима ва мультфильм

ФатIима вичин гъвечIи стха Рамазанахъ галаз санал Винни Пухакай мультфильмдиз килигзавай. Йифен геж вахт тир, амма аялар садни ксуз хъфизвачир. Дах кIвале авачир, ам командировкадиз фенвай. Диде лагьайтIа, кIвалин кIвалахрал машгъул тир.   Ада пакадин йикъан экуьнахъ мугьманар гуьзетзавай ва...