Главная

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

 

Кимин тербиядин къайдаяр – ибур вири халкьди (жемятди) кьабулнавай кимел жува-жув кьиле тухвана кIанзавай дережаяр, яни тегьерар я. Кимин тербиядин къайдаяр инсандиз гьеле вичин кIвале диде-бубади чирзава.

 

Гьеле кимел къведалди гьар са инсандиз чир хьана кIанда: низ ва гьикI салам гуда, мубаракда, низ ва гьикI са кардин патахъай баркалла малумарда (чухсагъул лугьуда), чIуру кар хьанватIа, гьикI гьайиф чIугвада, башсагълугъвал гьикI гуда ва масабур. Гьар са инсандиз яшайишдикай, сагъламвиликай гьикI суьгьбетдатIа, гьикI са касдиз жуван кIвализ мугьманвилиз теклифдатIа, чIехибуруз, яшлубуруз гьикI фикир гудатIа, абурухъ яб гьикI акалдатIа, жува вуч лугьудатIа, чIехибуруз гьикI чка гудатIа ва маса крар.

Кимел (межлисдал) жемятдин арада кьилин ихьтин къайдаяр рикIивай вилив хвена кIанда:

– эгер жув эхирдай кимел атанватIа, рахун алачиз, виридаз салам гана кIанда, ва и кар яшлубурулай башламишда;

– эгер чIехиди рахазватIа, амайбуру, адан гаф атIун тавуна, яб гуда;

– эгер кIвалахзавай садаз куьмек герек ятIа, амайбуру меслят

къалуруналди ва кардалди куьмек гуда.

И ва маса къайдайри кимел, вири хуьре ва жемятдин арада вичелай чешне къачуз жедай хъсан дуьзгуьнвал твада.

 

Гафарин манаяр:

ким – хуьре итимар кIватI жедай, абуру суьгьбетар ийидай кьилдин чка;

сув – малари, хипери векь незвай дагъдин уьруьш;

кьетIенвал – амай крариз, затIариз ухшар тахьун.

 

Шайдабег Мирзоев, ДГПУ-дин профессор

2026-09-01 (Рабиул аввал 1448 г.) №9.


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Рабиа ва Абу Бакр   Рабиа аль-Аслямиди ахъайзава: «Зи ва Абу Бакран арада къайи рахунар хьана ва ада заз зи кефи хадай гафар лагьана. Абу Бакр тадиз вичи лагьай гафарал пашман хьана ва заз лагьана: «Я Рабиа, вунани заз гьахьтин гафар лагь, ам ви патай заз кьисас...


Мавлиддин бейтер

Я Аллагьу, я Аллагь, я Аллагьу, я Аллагь, я Аллагь, я Аллагь, я СахIибаль карами!   МухIаммадун ашрафуль агIраби валь гIажами, МухIаммадун хайру ман ямши гIаляль къадами, МухIаммадун баситIуль магIруфи жамигIугьу, МухIаммадун сахIибуль ихIсани валь карами. МухIаммадун тажурус...


Мугьаммад ﷺ Аллагьдин ﷻ Расул я

И макъалада чна келима шагьадатдин кьвед лагьай паюнин - Мугьаммад ﷺ Аллагьдин Пайгъамбар тирдахъ инанмиш хьунин - мана-метлебдикай ва Пайгъамбардикай ﷺ вичикай ихтилат ийида.   Шагьадат – им гьакъикъатда Аллагьдилай ﷻ гъейри тIеат авуниз лайихлу гъуцар авачирди ва гьакъикъатда...


ФатIимани цегв

Ажаиб я, ам гьикI хкечI хъувуна. Ам гьикI хьана адавай? ФатIимади цекврел къум вегьезвай, анжах ам гьар гъилера къумадикай хкечI хъийизвай. Ада гьа и кар са шумуд сеферда тикрар хъувуна, амма цегв гьикI хьайитIани винел акъатзавай.   «Ам гьикьван кьегьалди ва къуватлуди ятIа килиг...


Исламдин чирвилер ва абурун къиметлувал

1-сентябрдиз светский мектебра ва вузра хьиз, диндин медресайрани кIелунин йис башламиш хьанва. Чаз гьар садаз светский илимдин важиблувиликай хабар ава, гьакI хьайила чун светский вузриз гьахьиз чалишмиш жезва. Светский чирвилер дармандиз ухшар ава, абур азардиз килигна ишлемишна кIанда. Исламдин...