Главная

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

Кимин (межлисдин) тербиядин къайдаяр

 

Кимин тербиядин къайдаяр – ибур вири халкьди (жемятди) кьабулнавай кимел жува-жув кьиле тухвана кIанзавай дережаяр, яни тегьерар я. Кимин тербиядин къайдаяр инсандиз гьеле вичин кIвале диде-бубади чирзава.

 

Гьеле кимел къведалди гьар са инсандиз чир хьана кIанда: низ ва гьикI салам гуда, мубаракда, низ ва гьикI са кардин патахъай баркалла малумарда (чухсагъул лугьуда), чIуру кар хьанватIа, гьикI гьайиф чIугвада, башсагълугъвал гьикI гуда ва масабур. Гьар са инсандиз яшайишдикай, сагъламвиликай гьикI суьгьбетдатIа, гьикI са касдиз жуван кIвализ мугьманвилиз теклифдатIа, чIехибуруз, яшлубуруз гьикI фикир гудатIа, абурухъ яб гьикI акалдатIа, жува вуч лугьудатIа, чIехибуруз гьикI чка гудатIа ва маса крар.

Кимел (межлисдал) жемятдин арада кьилин ихьтин къайдаяр рикIивай вилив хвена кIанда:

– эгер жув эхирдай кимел атанватIа, рахун алачиз, виридаз салам гана кIанда, ва и кар яшлубурулай башламишда;

– эгер чIехиди рахазватIа, амайбуру, адан гаф атIун тавуна, яб гуда;

– эгер кIвалахзавай садаз куьмек герек ятIа, амайбуру меслят

къалуруналди ва кардалди куьмек гуда.

И ва маса къайдайри кимел, вири хуьре ва жемятдин арада вичелай чешне къачуз жедай хъсан дуьзгуьнвал твада.

 

Гафарин манаяр:

ким – хуьре итимар кIватI жедай, абуру суьгьбетар ийидай кьилдин чка;

сув – малари, хипери векь незвай дагъдин уьруьш;

кьетIенвал – амай крариз, затIариз ухшар тахьун.

 

Шайдабег Мирзоев, ДГПУ-дин профессор

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


КпIунин арканар

Кпlунин арканар, яни чеб галачиз капI дуьз тежезвай, адан чарасуз паяр (дестекар) ибур я:   Ният (адан шартIар: ам кпIуниз гьахьдайла «Аллагьу акбар» лугьудай чIавуз рикIяй фикир авун; гьи капI ийизватIа тайинарун; ийизвайди ферз-капI, яни суннат-капI тайинарун. КIвачел дуьз...


Куьмек це, я Аллагь ﷻ

  Дагъустан   Зи Дагъустан, зи хайи ватан, Цин кӏаник вун акатнава. Чи рикӏериз я вун багьа, Тӏалабзава, фад секинвал жагъура.   Сад хьанва дагъни-аран, Ахвар амач, квахьнава иви. Халкь сад хьана цӏийи кьилелай, Умудзава стхавални хъсанвал.   Чун Дагъустанвияр - чи...


Авиценнадин ахтармишун

Инсан – паярикай кIватIнавай тамам тушир органрин кIватIал туш, ам сагъ сад тир махлукьат я. Адан беден, акьул ва руьгь акьван кIевиз сад-садак акахьнава хьи, са чкада хьайи гьар гьи чIурувили хьайитIани гьикI хьайитIани масабуруз таъсир ийида. Алай девирдин психосоматикади Исламдин адетри ва...


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   5. Эгер гъуьл шаклу жезватIа, папа вич тухунин тегьерди рехъ гана виже текъвер ва хаталу нетижайрал гъун мумкин тирди, ада вичиз са затIни таквазвайдай кьуна кIандач. Себеб аваз ва себеб авачиз кьадардилай артух шаклу ва гъейратлу хьунни герек туш. Инани юкьван дережа...


Кьиникьихъ галаз алакъалу Шариатдиз акси адетар

1.         ЯхцIурар (яхцIурни цIикьведар) къейд авун патал тешкилзавай межлисар. Кьейиди рикIел хкун патал адетар ийидайла мусурман тушир халкьарин адетриз тешпигь жедай ихтияр авач. Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанвайвал, яс пуд йикъалай гзаф кьадай ихтияр...