Вуна куьмек гуда – вазни куьмек гуда

Вуна куьмек гуда – вазни куьмек гуда

Гзаф виш йисара хизанда, тухумда, жемятдин арада санал яшамиш хьуни дагъустанвияр четин йикъара сада-садаз куьмек гуз, сада-садан пад даях жез вердишарна. Сада-садаз куьмек гунин адетдиз аварри – «гвай», даргийри – «вука», «билхъа», лезгийри – «мел», къумукьри – «булкъа», лакри «марша» лугьуда.

Дагъустандин халкьари масадан къайгъуяр таквазвай, масадан шадвални бедбахтвал кваз такьазвай инсанар негь ийида. Къуншидиз, хуьруьнвидиз куьмек гун гьар са инсандин буржарикай я. Адетдалди куьмек руьгь кутуналди, яни гафаралди са касдиз терефдарвал авуналди, пулунин куьмек гуналди, кIвалахдалди, я туш дарвал авай касдиз шейэралди, суьрсетдалди гуз жеда. И куьмекар жувазни ада бурж вахкун патал ийидач, абур адаз гьакъисуз багъишда, гьакI гьавая ийида.

Сада-садаз куьмек авунин адетрихъ вичин кьетIен къайдаяр, ам кьиле тухудай жуьреяр ава. Ингье абур:

– куьмек гуз вахтунда ва вири санал къведа;

– кIвалахдив чIехида лагьайвал эгечIда ва гьакI куьтягьни ийида;

– куьмек гудайла, гьар сада кIвалах масадалай гзаф ийиз алахъна кIанда, садалайни усал хьана виже къведач;

– ял ягъун, шадвал ва амай крарни вирида санал ийида;

– кIвалах куьтягьайла жуван дамахар, фурсар авуна кIандач;

– жува авур куьмек са чIавузни касдин чинал гьалчдач, рикIел хкидач.

«Хъсанвал авуна, рикIелай алуд, жуваз авур хъсанвал рикIелай алудмир»,

«Низ хъсанвал вуч ятIа чидатIа, адан гъавурда ам акьазватIа, а касди ам са чIавузни рикIелай алуддач», – лугьуда дагъустанвийри.

Шайдабег Мирзоев, ДГПУ-дин профессор