Главная

КичI

КичI

Вичин месик Агьмад зурзазвай. Адаз лап кичIезвай. Ингье! Мад са ни ятIани дакIар гатаз башламишна! Агьмадан зегьле фена – адаз кIвале авай са шейинин хъен акуна. КичIевиляй адан бедендал алай вири чIарар цаз-цаз хьана акъвазнавай. Адаз гьарайиз кIан хьана, амма сес акъудиз хьанач.

 

Садлагьана адаз вешрешдин ван хьана ва ам яргъандик чуьнуьх хъхьана. И арада адаз са жуьредин ван хьана. Эхирни Агьмад гьасятда кIваляй катна диде-бубадин кIвализ гьахьна ва дидедин къужахда гьатна. Гьарай кьилел алаз ва шехьиз кIвализ гьахьай хва акурла, дидедизни кичIе хьанвай.

- Агьмад! Агьмад! Секин хьухь! – гьарай акъатна дидедай ва хва секинариз эгечIна.

Велед секин жедалди диде-буба вил алаз акъвазна, ахпа вуч хьанатIа хабар кьаз эгечIна. Агьмада дериндай нефес къачуна суьгьбет башламишна:

- Агь, заз кичIе хьанвай къайдадикай квез хабар авайтIа! Зун ахварал физвай ара тир, садлагьана заз са шейинин ван хьана. Ам кIвале къекъвезвай.

- СубгьанаЛлагь! – тажуб хьайи дидедай гьарай акъатна.

- Заз кичIе хьанай! – давамарна Агьмада. – Ахпа са ни ятIани дакIар гатана. Заз зи рикI акъваздайди хьиз авай, - гьа къайдада заз кичIе хьанвай! Эхирдайни кIвалин пипIе са куь ятIани вешрешар ийиз эгечIна, ахпа ада зун авай патаз зверна ва зун адахъай катна иниз акъатна! – суьгьбет акьалтIарна Агьмада ва дидедив агатна.

Дидени Агьмад кIвале акъвазна, буба лагьайтIа, хцин кIвализ фена. Агьмад сакIани секин жезвачир. Адаз гьатта дидедин къужахдай эвичIиз кичIезвай.

- Зи хва, рикIел аламани, за ваз кIиче хьайи вахтунда лугьудай гафар чирай тир? – жузуна дидеди.

- М-м-м… - фикирдик акатна аял. – «Ля илягьа илляллагь» тушни?

- Эхь, дуьз я! А гафарин мана «сад Аллагьдилай ﷻ гъейри мад аллагьар авач» я. Ваз чизва хьи, эгер Аллагь Таалади вун хвейитIа, гьич са шейинивайни ваз зарар гуз жезвач.

- Дуьз яни? Гьатта чинерривайни?

- Гьелбетда, зи хва! Чун вири Аллагь Таалади халкьнава ва анжах Адаз вири муьтIуьгъ жезва. Виридалайни важиблу кар – рикIин сидкьидай Аллагь Тааладин къуватдихъ ва къудратдихъ инанмиш хьун я. ИкI хьайитIа, вун хуьзвайбурукай виридалайни Хъсанда хуьда!

- Чинерарни Аллагь Таалади халкьнавани? – мад суал гана Агьмада.

- Гьелбетда! - жаваб гана дидеди. – Аллагьди ﷻ абур цIукай халкьнава ва чаз таквадайвал авунва.

- Диде, бес абуру вучиз чаз зиян ва кичIерар гузва? Абур анжах гьа и кIвалахар авун патал халкьнава жал?

- Ваъ, Аллагь Таалади абур анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Ваз чир хьухь, вири чинерар писбур туш! Аллагьди ﷻ чаз хьиз абурузни хъсан ва пис шейэр, дуьз ва чIуру рехъ хкядай мумкинвал ганва, гьавиляй чилел исятда имансуз – шейтIанар ва иман гъанвай – мусурман чинерар яшамиш жезва. Мусурман чинерри гьич садрани инсанриз зарар гузвач! Идалайни гъейри, зи хва, ваз чир хьун лазим я хьи, мусурмандиз чинеррихъай кичIе хьана кIандач, вучиз лагьайтIа абурни гьа чун хьтин махлукьатар я. ГьакIни Пайгъамбарди ﷺ чаз чIуру чинерин зарардикай къутармиш жедай къайда чирнава.

- Абурукай къутармиш хьун патал чна вуч авуна кIанда? – хабар кьуна Агьмада.

- Чун Аллагьди ﷻ лянет хьайи шейтIандикай хуьн патал «Аль-Фалякъ» ва «Ан-Нас» сураяр кIелун лазим я. Мад кIвале гьамиша Къуръандин, иллаки «Аль-Бакъара» сурадин ван хьана кIанда! Имансуз чинерривай Аллагьдин ﷻ гафар эхиз жезвач ва абур лугьузвай чкадай катзава.

- Ваз чизвани, диде, заз гила акьван кичIезмач! – лагьана Агьмада ва дидедин къужахдай эвичIна.

- Ма ша Аллагь! – шад хьана дидедиз.

- Ви кичI михьиз квахьдайвал, ша чна исятда аят «Аль-Курси» кIелин. Чир хьухь, ксудалди и аят кIелайтIа, гьатта пакама жедалди вак садани хуькуьрдач.

Дидеди Агьмад къужахламишна ва абуру кьведани санал аят «Аль-Курси» кIелна. КIелна куьтягьнамазди кIвализ буба гьахьна. Адан чинал хъвер алай.

- Хва, ваз кичIерар гайибур заз жагъана. – Ингье ви йифен мугьман, алава хъувуна ада ва къуншидин шенпIи чилел эцигна.

Дидени Агьмада лап тажуб хьана.

- Ингье дакIар гатайдини, - лагьана бубади ва ич къалурна. Куьчеда гар авай, гьавиляй тарарин хилер гарал къугъвазвай ва дакIарар гатазвай, - ахъайна куьтягьна бубади.

- Альгьамдулиллягь! – лагьана дидеди. – Аквазвани, хва? Авайвал лагьайтIа, кичIе жедай гьич са шейни авачир. Эгер вуна къе инал лагьай дуьаяр кIелиз хьайитIа ваз гьич садрани кичIе женни ийидач. Ин ша Аллагь!

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Дуьнья ислягь хьурай!

  Арабрин чил   Арабар гьаниз акъатдалди, Къумлух, кьуру чуьллер тир. Са стlал яд жагъидалди, Чан акъатай вахтар тир.   Чабалмишиз, чlугваз зегьмет, Арадиз гъана шегьерар. Гуьрчегвилиз авач къимет, Акурла вилиз меркезар.   Йифиз-юкъуз алимри Гьуьжетдивди ийиз...


Къуни-къуншивал

Са юкъуз дахдиз аялрин кIвале Айшани диде къуншийрикай ихтилатар ийиз ацукьнаваз акуна. Руша чпин къуншияр гьихьтин мегьрибан, чин ачух, хъсан инсанар ятIа, ихтилатзавай.   Гьа и арада дахди, абур авай кIвализ гьахьна, икI лагьана: «Ваз чидани, чан руш, кIвал къачудалди, къуншидал вужар яшамиш...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакра дуьньядин няметрикай игьтиятвал ийизва   Зайд ибн Аркама агакьарна: «Чун Абу Бакрахъ галаз санал алай ва ада вичиз яд гъун тIалабна. Адаз яд ва вирт гъана. Абу Бакраз вичиз цихъ галаз виртни гъанвайди акурла, адан вилерал накъвар акьалтна, ахпа ам кIевиз шехьиз гатIумна. Абу...


Машгьур макандикай зи фикирар

Виликан Куьре вилаят тарихда вири дуьньядиз машгьур эфендияр, шаирар, алимар, инкъилабчияр акъатнавай макан я.   Девирар дегиш хьуникди, цIийи гьукуматар арадал атуникди, виринра адет тирвал, эвела Куьре вилаят, ахпа Куьре ханлух, Куьре округ, Кьасумхуьруьн район, эхирдай СтIал Сулейманан...


Кьиникьихъ галаз алакъалу ферзер ва эдебар

Чан гайидалай кьулухъ руьгь инсандин бедендай экъечIзава. Инсан мейитдиз элкъвезва. Руьгь гаруз ва я гьавадиз тешпигь я. Ам аквадач ва гьамишалугъ амукьзава.   Азарлудал кьил чIугун сунна я, иллаки ам кьиникьин азар ятIа, амма яргъалди адан патав амукьун меслят къалурзавач. Азарлу касдив...