Главная

Дагъустандин хуьре сада-садаз куьмекар гун

Дагъустандин хуьре сада-садаз куьмекар гун

Дагъустандин хуьре сада-садаз куьмекар гун

Сада-садаз куьмекар гун – дуьньядин гзаф халкьариз малум дуствал ва инсанрин садвал мягькемардай, халкьар агуддай адет я.

 

Дагъустандин жемятри кIвалер эцигзавай ксариз икI куьмек гуда: сам квай кьарадин керпичар атIуда, хандакIра твадай къванер кIватIна гъида, цларин бинеяр, цлар эцигда, къавуз накьв гуда. Куьмек гудай, ам авуна кIандай крар гзаф ава: хипер тун, сар чуьхуьн ва михьун, никIер эчIелрикай михьун, бегьер кIватIун ва масабур.

Сада-садаз куьмек гунин лап куьгьне, дегьзамандин жуьре кIвал эцигиз куьмек гун я. И кар, гьазурвал акуна, икI кьиле тухуда: эцигзавай кIвалин иесиди эвел вичин кьилив лап мукьва кьве жегьилдиз эверда (гададизни рушаз) ва абурув кIвал эцигиз эгечIзавай вичиз куьмек гудай йикъакай вири хуьруьз хабар гуз тада. Хабардарри, са-са кIвализ физ, лугьуда: «Ассаламу алейкум!

 Квез куьмекар гунин шад югъ атанва! Къуй квез цІийи кІвал эцигдай шадвилер акурай! Фландаз кІвал эцигдай куьмекар герек я».

Инсанрин патай кIвал эцигдай куьмек кIанзавай чкада кIвалахдин алатар гьазурда. Теклифнавай ксариз тIуьн-хъун гьазурда. Лезгийри и куьмекдиз мел лугьуда.

КIвал эцигзавай касдин мукьва-кьилийри тIаратIар, савкьватар – рангарин кьилин яйлухар гъида ва абур цIиргъина аваз балхундин вини кьиликай кутIунна куьрсарда. ЦIийиз эцигнавай кIвалихъ суварин акунар жеда.

Мелез атанвай итимриз ва дишегьлийриз, гадайриз ва рушариз, гьар са кIеретIдиз кьилди, тапшуругъар гуда. КIвалахдив эгечIда. Са вахт алатайла, виридалайни чIехидан тапшуругъдалди инсанар са куьруь вахтунда ял ягъиз ацукьда.

Ахпа мадни кIвалахдив эхгечIда. Гьа икI нубатдалди ийида: гагь вирида кIвалахда, гагь ял яда.

КIвалахдин эхирдалди гьа икI жеда. КIвалах куьтягьайла, вири суварин суфрайрихъ ацукьда.

 

Шайдабег Мирзоев, ДГПУ-дин профессор

2026-06-01 (Зуль Гьижжа 1447 г.) №6.


Ашервиле тахсирлу авунин гунагь

Исламда цlемуьжуьд лагьай чlехи гунагь – михьи дишегьлияр, гьакlни итимар ашервиле (зина) тахсирлу авун я. Эгер ам авай кlвалах ятlа, ада Шариатдин къазидин кьилив а кар (зина) чпин вилералди акунвай кьуд шагьид-итим гъун лазим я. Тахьайтlа, маса кас ашервиле тахсирлу авурдаз жаза къвезва....


Аш’аридин акъида дуьзди тушни?

Суал: Эхиримжи вахтара имам Аш’аридин акъида (инанмишвилин тегьер) инкар ийизвай, ам кафирвал я лугьузвай инсанар акъатнава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, абур ягъалмиш я. Фикъгьдин (шариат) месэлайрин гьакъиндай «агьлу-с-Суннадин» имамар Абу Гьанифа, Малик, Шафии ва Агьмад...


КьетIенвилер гьисаба яхъ

Акьалтзавай несилдиз тербия гун алай аямдин жемятдин важиблу везифа ва чи уьлкведин сиясатдин пай я. Ам менфятлудаказ кьилиз акъудунилай уьлкведин гележег аслу я. Демократвилин бинеяр авай правовой уьлкве туькIуьрун руьгьдин жигьетдай девлетлу, хиве жавабдарвал авай ва сагълам несил тербияламиш...


Къурбандин сувар мубаракрай!

Ассаламу алайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугь.   Играми стхаяр ва вахар! За квез алукьнавай Къурбандин сувар рикIин сидкьидай мубаракзава. И шад йикъа чи рикIел Ибрагьим пайгъамбардин еке дережадин чешне, адан Аллагьдиз ﷻ авай рикIин сидкьидай тир вафалувал, михьи ниятар ва Раббидин ﷻ...


Папа гъуьлуьз гьуьрмет авунин эдебар

Ислам – им инсаният патал виридалайни хъсан рехъ ва вини дережадин чешне я.   Гьавиляй ада хизандин рафтарвилерин виридалайни метлеблу, гуьзел ва хийирлу рехъ тайин ийизва, вичиз ухшар авайди мад авачир. Инсанрин тIебиатдихъ галаз кьан тийизвай, кьиле тефир къанунрал бинеламиш хьанвай...