«Залай вири алакьда…»
«Залай вири алакьда…»
Айшани Фатима вахар я. ЧIехи вах яз, Айшади мукьвал-мукьвал Фатимадиз тапшуругъар гудай. Амма гъвечIи ваха гьамиша багьнаяр жагъуриз кIвалин кIвалахрикай кьил баштан ийидай.
Садра Айшади Фатимадиз вич адалай рази туш лагьана. Ваха лагьайтIа, дуьз хиве кьуна: адаз кIвалах ийиз кагьулзава. И кар себеб яз, Айшадин кефи чIур хьана. Кагьулвал – пис ери я хьи. Инсандиз кагьул хьайила, ада гзаф крар ахпадал вегьезва, ам буш жезва, адаз са карни итижлу жезвач ва ам гьатта начагъ хьунни мумкин я.
Кагьулвилихъ галаз чарасуз женг чIугуна кIанзавайди Айшади вичин вах гъавурда туна. Ам инанмиш я адавай а кар алакьдайди, анжах жуваз кIан хьун лазим я.
Фатимади вичи женг чIугвада лагьана гаф гана. Амма югъ-къандавай гьакI тикрар жезвай. Кагьулвал гьамиша гъалиб жезвай. Са сеферда Фатимади Айшадиз, вич, аквадай гьалда, гьамиша кагьулди жедай хьтинди я лагьана, вучиз лагьайтIа адалай са карни алакьзавачир. ЧIехи ваха са тIимил фикирна хьиз, лагьана:
- За фикирзавайвал, суьгьуьр галачиз чавай сакIани жедач!
- За фикирзавайвал, суьгьуьр галачиз чавай сакIани жедач!
Фатима тажуб хьана ва гьихьтин суьгьуьрдикай ам рахазва лагьана, жузуна. Айшадини кушкушдалди ахъайна:
- Са суьгьуьрдин хъвадай яд ава. Ам хъвайи касдиз сагъ са юкъуз кагьулвал вуч ятIа чир жедач. Амма ам гьар пакамаз хъун лазим я ва хъвадайла махсуз гафарни лагьана кIанда.
Фатимадиз итижлу хьана: суьгьуьрдин хъвадай яд, суьгьуьрдин гафар – ибур адан уьмуьрда хьанвай цIийи затIар тир. …Пакадин юкъуз Фатима лап фад къарагъна. Ксанвай вахан патав катна фена, руша, ада лугьузвай хъвадай яд гьина ава лагьана, хабар кьуна.
Вичин вах икьван фад къарагъна лагьана, Айша лап тажуб хьанвай. Адет яз, гъвечIи вах къарагъарун патал чIехи вах гзаф алахъзавай. Ада вах кухнядиз тухвана, адаз нек цана ва гьихьтин ятIани гафар кхьенвай чар вугана. Абур кIелайла ва нек хъвайила, Фатимади сагъ са юкъуз кагьулвал гьиссун лазим тушир. Руша вири Айшади лагьайвал авуна.
Тажуб жедай кар ам хьана хьи, сагъ са юкъуз ада кагьулвал гьисснач ва ам лап кIубан хьана. Вичиз дидеди тапшурмишай вири крар ада тадиз авуна. Нянихъ Фатимади вичин вахаз пакани гьа суьгьуьрдин яд хъвана кlанда лагьана – ада гьакьван куьмек ийизва хьи!
Пакадин юкъуз вири тикрар хъхьана. Мад Фатимади кагьулвиликай хабар авачиз са хара кIвалахар авуна. Рушаз кьетIивилелди кIвалахар ийиз акьван бегенмиш хьана хьи, ада гьар юкъуз гьа яд хъун ва суьгьуьрдин гафар лугьун кьетIна.
Гьа икI яргъалди давам хьана. Амма садра пакамаз къарагъайла Фатимадиз холодильникдай нек жагъанач. Кефи чIур хьайи ам катна Айшадин патав фена ва тадиз туьквендиз фена кIанзава лагьана. Суьгьуьрдин гафар гьа нек хъвадайла лугьун лазим я эхир.
Гьа икI яргъалди давам хьана. Амма садра пакамаз къарагъайла Фатимадиз холодильникдай нек жагъанач. Кефи чIур хьайи ам катна Айшадин патав фена ва тадиз туьквендиз фена кIанзава лагьана. Суьгьуьрдин гафар гьа нек хъвадайла лугьун лазим я эхир.
Хъуьрена, Айшади санизни фин лазим туш ва Фатимадивай гьа некни, гьа гафарни галачиз вири жедайдакай ва ам гьабур галачизни кIубанди ва шадвал квайди я лагьана. Фатима рази хьанач ва некни суьгьуьрдин гафар галачиз вичиз мад кагьул жеда лагьана.
А вахтунда Айшади хиве кьуна хьи, вири и вахтунда Фатимади хъвазвайди адетдин нек тир. «Суьгьуьрдин» гафар лагьайтIа, ада гьакI туькIуьрнавайбур тир. Фатимади лагьайтIа, вичивай кагьулвилел гъалибвал къачуз жедайди субутна.
Икьван чIавалди суьгьуьр галачиз вич гьакьван кIубан хьанвай лугьуз, руш тажуб хьанвай. Гила адавай вичивай, чIехибурун куьмек галачиз, пакамаз къарагъиз жезва, ваха талагьнамаз кIвал михьи ийиз жезва, диде-бубади лугьудалди, вахтунда тарсар гьазуриз жезва.
Суьгьуьрдин гафар ахьтин суьгьуьрдинбур туширтIани, пакамаз фад къарагъдай ва сагъ са юкъуз кIубан яз жедай хесет Фатимадиз амукьна.
Адалай кьулухъ, адаз кагьул хьанмазди, ада «суьгьуьрдин» гафар лугьудай: «Завай вири жеда, залай вири алакьда, анжах кIанзавайди ийиз кIан хьун я».
