КIеви дустар
КIеви дустар
Хьана кьван, хьанач кьван кьве дуст. Садан тIвар Мурад тир ва муькьуданни Ильяс. Абуру гъвечIи чIавалай дуствал хуьзвай. Абуруз садаз-сад стхаяр хьиз кIандай, рахадайла гьатта тIварарин паталай «стха», «стха» лугьуз рахазвай.
Ингье Мурадан уьмуьрда шадвал хьана: адаз спортивный велосипед пишкешна. Мурадаз гзаф шад хьана ва савкьват вичин дустуниз къалуриз гьерекатна.
Са тIимил вахтунилай адаз къацу чIурал гадайрихъ галаз ацукьна ихтилатар ийизвай Ильяс жагъана. Мурад абурун кьилив атана, вири гадаяр лагьайтIа, цIийи велосипеддиз килигиз эгечIна. Вири патарихъай тарифрин, тебрикрин ванер къвезвай, анжах Ильяс дустунин патав атанач. Адавай чкадилай юзаз хьанач – адан рикI пехилвили кьунвай. Ихьтин велосипед Ильясаз кIанз шумуд йис тир! Пехилвал акьван гужлуди тир хьи, дустунин гьакъиндай шад хьунин чкадал ам акси яз ажугъди кьуна...
Мурада шаддиз дустуниз эверна:
- Ильяс, стха, инал ша, им гьихьтин хъсан велосипед ятIа килиг!
Ильясаз вичин пехилвал масабуруз къалуриз кIанзавачир, гьавиляй ам атана, вичиз са къайгъуни авачирди хьиз къалуриз эгечIна:
- Адетдин велосипед я ман! КьетIен затI туш хьи! – лагьана ада.
Мурад мягьтел хьана. Ада Ильясан къуьнел гъил эцигна хабар кьуна:
- Я стха, ваз вуч хьанва? Бес вун шад тушни? Ша чна кьведани нубатдалди велосипед гьалда!
Анжах Ильясан хъел авайдалайни къати хьана:
- Вуч шадвал? Вун гьакIан дамахчи я! Жуваз тур ви велосипед, заз адал ацукьиз кIанзавач!
Сифтедай Мурад лугьудай гаф амачиз мягьтел хьана амукьна. Ахпа ам ажугъди кьуна, гьикI хьи виридалайни хъсан дустуни адаз дамахчи лагьанвай.
- ГьакI я ман?! ЯтIа зун дамахчи я? Бес вун вуж я??? Вун... вун хаин (маса гудайди) я! – гьарайна Ильясан чиниз, ахпа акьахна вичин велосипеддал ам хъфена.
КIвализ хтайла, адан вилерай накъвар авахьзавай, адан кефи ханвай ва тIарвал гьиссзавай. Са тIимил секин хьайила, вичивай Ильясалай гъил къачуз хъжен тийидайдан Мурад гъавурда акьуна ва гьасятда адаз и кардикай хабар гун кьетIна.
Зенг авурла, телефон Ильясан бадеди хкажна. Мурада адаз салам гана:
- Ассаламу алайкум, Аминат баде, Ильяс кIвале авани?
- Ва алайкум ассалам, Мурад, - лагьана ада ва садлагьана шехьиз башламишна, - Ваъ, ам духтурханада ава...
- Адаз вуч хьана? – кичI акатай Мурада хабар кьуна.
- Ам машиндик акатна. Гила ам вич-вичел алачиз къатканва.
Мурад чIал кьуна амукьна, хъелни квахьна. Ам гьерекатна фена вичин диде-бубадиз хьайи кардикай ахъайна ва вич адан кьилив тухун тIалабна. Духтурханадиз фидай рехъди ада вичин дуст кьиникьикай къутармиш ая лугьуз Аллагьдиз ﷻ дуьаяр ийизвай.
Ингье ам духтурханадиз агакьна, дуст авай кIвализ гьахьна. Ильяс авай гьал акурла, язух атай Мурадан рикI пад жез са тIимил амай. Ада вичин дустунин гъил кьуна лагьана:
- КIевиз акъваз, стха, ваз ван къвезвани? Ваз минет хьуй, чан гумир!!! – лугьузвай ада. – Зун вахъ муьгьтеж я!!! Зун ви кьилив жеда – вун анжах кIевиз акъваз!!! – тикрар ийизвай Мурада.
Ада йифди, акъваз тийиз дуьаяр кIелна, Аллагьдивай ﷻ вичин дуст хуьн тIалабна, ахпа галат хьайи Мурад ахварал фена...
Пакад йикъан экуьнахъ Ильяса вилер ахъайна, инихъ-анихъ килигна ва адаз ксанвай Мурад акуна:
- Мурад... Мурад... – кушкушна вичин дустуниз эверна Ильяса.
Дустунин ван хьайи Мурад ахварай аватна:
- Альгьамдулиллягь, альгьамдулиллягь!!! Ильяс, стха, вун-вал хтанани?! Вун гьикI ава? Гзаф тIарзавани?
- Альгьамдулиллягь... дурум гуз жезва... – лагьана Ильяса ва адан чин регъуьвиляй яру хьана, адан вилерай накъвар авахьиз башламишна:
- Ваз минет хьуй, багъишламиш, Мурад... Гъил къачу, за жув эдебсуз тухвана... За вун маса гана... Гъил къачу... Аллагь-Таала патал гъил къачу!!! Вуна залай гъил къачудани??? – кушкушдалди лагьана Ильяса ва дустунин вилериз килигна.
Мурадан чинал хъвер загьир хьана:
- Гьелбетда, гъил къачуда, ваъ... ви кьилел атанвай вакъиадикай хабар хьанмазди за валай гъил къачунвай.
Дустар сад-садан гарданра гьатна ва мад садрани хъел хъжедач, шадвал хьайитIани, бедбахтвал кьилел атайтIани сада-садаз куьмекда лагьана, гаф гана.
И вакъиади абуруз дуствилиз лайихлу къимет гуз чирна. Гьадисда лагьанва: «Муъминар са бедендиз тешпигь я. Эгер бедендин са пай тIа хьайитIа, амай паюнини тIал гьиссда» (Тафсир Абу-ль-футугь).
