Кьиникьин къеце патан себебар
Къе чун виридаз талукь тир темадай рахада – къеце пата себебралди жезвай кьиникьрин вилик пад атIуникай.
Къецепатан себебар вучар я? Абур азарар ва яш туш. Абур чанар тухузвай – гзаф вахтара жегьил, къуватлу инсанрин – бейхабардиз жезвай, мусибатлу вакъиаяр я. Абур машинра аваз фидай рекье кьилел къвезвай дуьшуьшар, батмиш хьунар, ичкидалди зегьерламиш хьунар, цIаяр кьунар, бедбахтвилин дуьшуьшар ва гьатта жува-жув кьинар я.
Статистикадалди, къеце патан себебар чи уьлкведа кьиникьин вад асул себебдик акатзава. Иллаки пашман жедай кар ам я хьи, виридалайни гзаф абуру жегьил ва зегьмет чIугваз жедай яшда авай инсанрин чанар тухузва.
Гьар са декьикьада са гьина ятIани инсандал, вичин вилик пад кьаз хьун мумкин тир, хер жезва. Гьар юкъуз са гъалатI, са хаталу кар себеб яз, са нин ятIани уьмуьр кьатI жезва.
Ша куьрелди а себебрикай лугьун.
- Ичкидалди зегьерламиш хьун.
Ички – им гьакIан гунагь туш. Ам агъу я. Ада инсанди вич тухуниз, вичи-вичел гуьзчивал авуниз таъсирзава. Адан эсердик кваз инсанри фагьум тавур крар ийизва, зегьерламиш жезва, кьакьан чкайрай аватзава, аварийрик акатзава ва гзаф вахтара – тахсиркарвилин гьалара гьатзава.
- Жува-жув кьин ва гуж авун.
Инсандиз писзавайла вахтунда акваз алакьун лап важиблу я. Дикъет гун, куьмек гун, ихтилатар авун, психологдин куьмек – ибуру са нин ятIани уьмуьр къутармишун мумкин я.
- Батмиш хьун.
Ихтияр авачир чкайра эхъуьн, иллаки ичкидикди ва я бейгьушдикди пиян гьалда аваз – зурба хатавал я. Гьайиф хьи, виридалайни гзаф жегьилар ва вил алачиз тунвай аялар батмиш жезва.
- ЦIай кьун, кунар, гумадалди зегьерламиш хьун.
ЦIухъ галаз мукъаятсузвал авун, месик пIапIрусар чIугун, хкуд тавуна тунвай электротехника – ибур, гьайиф хьи, гилани инсанар кьинал гъизвай крар я.
- Аварияр.
Рекьин къайдаяр чIурун, пиянзаваз машин гьалун, дикъетсуз хьун – ибуру вирида мусибатрал гъизва. Идалайни гъейри, неинки тахсиркарриз зиян жезва, гьакI гьич тахсир квачир инсанризни – пассажирриз, пешеходриз, аялриз.
Чавай вуч жеда – гьар садавай?
- Диде-бубаяр, аялрихъ галаз рахух. КичIе гумир, гъавурда тур. Абуруз чпихъ гелкъвез чира.
- Водителар, рекьин къайдайрал амал ая. Тади ийимир. Са жувакай фикирмир.
- Жегьилар, лайкар патал ахтармишунар ийимир. РикIел хуьх: са гъалатIди уьмуьр гъиляй акъудун мумкин я.
- Чун вири – ша чун дикъетлу жен. Бязи вахтара гафуналди инсандиз куьмек гун бес жезва.
Виридалайни кьилинди - къеце патан себебралди жезвай чIехи пай кьиникьрин вилик пад кьаз жезва. Игит хьун герек туш. Жавабдар, дикъетлу ва кIандайди хьун бес жезва. Ша чна санал чи уьмуьр хатасузди ийин. Жув, жуван мукьвабур хуьх.
Къуй ихьтин мусибатар са чIавузни куь хизанрихъ галукь тавурай. Амин.
