Главная

Диндал кIеви ЛатIифа

Диндал кIеви ЛатIифа

ЛатIифа гъвечIи чIавалай хъсан къилихдалди тафаватлу жедай, диде-бубадин чIалаз килигдай руш тир.

 

Адаз яргъи ва хъуьтуьл памбаг хьтин, виртIедин ранг алай чIарар, еке вили вилер ва дакIур хъуьтуьл пIузарар авай. Хъуьредайла адан хъуьхъверал гъвечIи фурар акъатзавай. Са гафуналди, ЛатIифа рикIиз чими бицIи руш тир. Виридалайни диде-бубадин рикI шадарзавайди а кар тир хьи, абурун рушаз Аллагьдихъай ﷻ гьатта бязи чIехи мусурманрилайни гзаф кичIезвай ва ферзер вахт-вахтунда лайихлу къайдада тамамарзавай. Азандин ван хьанмазди ам капI ийиз гьазур жезвай ва ам тавуна гьич тазвачир. Экуьнин кпIунал къарагъиз гьикьван четин ятIа квез чизва жеди, иллаки вун гъвечIи руш (ва я гада) яз хьайитIа. Амма ЛатIифа экуьнин кпIунин азандин сифте гафарин ван хьанмазди кIвачел къарагъзавай, гьатта диде вичин рушал мягьтел жезвай ва вичиз ихьтин велед гайи Аллагьдиз ﷻ шукур ийизвай.

Са йифиз ЛатIифадиз гъетерин марфадиз килигиз кIан хьана. Дидени буба ахварал фейидалай кьулухъ руш дакIардин кIане цавай аватзавай гъетериз килигиз ацукьна. Ам цава авай ацIай вацраз, вацран ишигъди чпин кIвалин гьаят гьикI экуь авунатIа килигзавай ва, гьелбетда, аватзавай гъетер гьисабзавай. Аватзавайбур гъетер туширди, гьакIан метеорар тирди рушаз чизвай, амма абур гъетер я лагьана фикир авурла, ЛатIифадиз хуш жезвай. Пенжердин кIаник ам ахварал фена ва вичин месел гьикI, гьи вахтунда хтанатIа адан гьич рикIелни аламачир.

Экуьнахъ муэдзинди азан кIелна ва муъминриз кпIунал эвер гана, амма къизилдин рангунин чIарар авай ЛатIифадиз азандин ван хьанач. Анжах ракъинин нурари руш ахварай авудна.

ЛатIифади вилер ахъайна ва адай гьарай акъатна: «Я Аллагь, рагъ экъечIна, за экуьнин капI авунач!» Экуьнин капI авурдалай кьулухъ дакIардал ацукьна гьар юкъуз рагъ экъечIдалди гуьзетзавай рушан кефи къе хана ва ам кIевиз шехьна. Вили вилерай накъварин вацIар авахьна. «За вуч авуна?! – шехьзавай ЛатIифа. – За Аллагьдиз ﷻ хъел гъана. Адаз акьван регъуь хьанвай хьи, гьатта диде-бубадиз вич къалуриз кичIезвай.

ЛатIифа вич-вичиз экуьнин кпIунал къарагъна капI ийизвайди ва рагъ экъечIдалди гуьзетайдалай кьулухъ ксун хъийизвайди диде-бубадиз чизвай, гьавиляй абур пакамаз руш авай кIвализ гьахьзавачир. Амма экуьнин тIуьн нез ЛатIифа татайла, диде адан кIвализ гьахьна. КилигайтIа, руш кефи авачиз месел ацукьнава. Руш къужахда кьуна, диде ам секинариз эгечIна. Рахаз жедайвал руш секин хьайи чIавуз, дидеди суалар гуз башламишна. Регъуьвиляй чин яру хьанвай ЛатIифадини вичин пашманвилин себеб вуч ятIа ахъайна.

- Диде, зун экуьнин кпIунал ахварай аватнач, за вуч ийида? Гила зун Аллагьдиз ﷻ кIан хъжедачни? Гила зун гьикI яшамиш жеда, диде? – лагьана ЛатIифади ва сес хкажна шехьна. Рушан шехьун акъвазардайвал дидеди адаз са жизви гьарайна ва лагьана:

- Зи руш, ваз экуьнин кпIунин азандин ван хьанани?

- Ва-а-а-аъ, - язух къведай къайдада жаваб гана руша.

- Белки ваз икъамат кIелдайла ван хьана?

- Ва-а-аъ, - генани язух къведай тегьерда лагьана ЛатIифади.

- Ваз кпIунал къарагъиз кIанзавайни?

- Эхь, гьелбетда, кIанзавай, - жаваб хгана ада.

И арада дидеди вичин рикI алай рушан гардан кьуна лагьана:

- Зи руш, Аллагь ﷻ регьимлуди я, Ада чаз чи дин четинди авунач. Эгер ваз капI ийиз къарагъиз кIанзавайтIа, амма вахтунда ахварай аватначтIа, ам гьа ахварай аватай вахтунда хъия, яни къаза хъия ва Аллагьдивай ﷻ гъил къачун тIалаб.

Дидедин гафарин ван хьайила шад хьанвай руша кьил инихъ-анихъ юзурна хабар кьуна:

- ГьакI къаза хъувурла вири дуьз жедани? За цуьквер эцигдай къаб хайи чIавуз ваз хъел атанай ва заз жаза ганай кьван, Аллагьди ﷻ заз жаза гудач ва гъил къачуда, яни?

- Эхь, зи хъсанди, вучиз лагьайтIа Аллагь ﷻ лап регьимлуди я, Адаз гъил къачуз кIандайди я, идалайни гъейри, вун кьасухдай кпIунал къарагъ тавуна ксанач хьи. Гьелбетда, къведай сеферда йифен кьулар жедалди дакIардин кIане ацукьмир ва маса кIвалахрал машгъул жемир, вахтунда ксус.

- Шукур хьуй Аллагьдиз, - лагьана шаддиз руша ва ахъа хьайи капI эвез хъийиз тади авуна. КапI хъийидалди ада вичиз бубади чирай дуьа кIелна: «Я Аллагь, Вуна лукIарилай гъил къачузва, Ваз гъил къачуз кIанзава, икI хьайила залайни гъил къачу ман», - ва вичин патайни алава хъувуна: «Зун мад гьич са чIавузни, са чIавузни, са чIавузни йифен кьулар жедалди гъетериз килигиз акъваздач, абуруз килигун патал са 15 декьикьани бес тир. 

Мад экуьнин капI ахъа тежедайвал, и йикъалай кьулухъ ам ксудай вахт алукьнамазди ксуз чалишмиш жез хьана. 

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Итимдин далу

Заз, папаз хьиз, гъуьл кIвалахдал хкаж жедай ва агалкьунар жедай шартIар арадал гъиз кIанзава. Им хизандин сергьятра мумкин яни? Я тахьайтIа итим кIвалахдин рекьяй хкаж хьун анжах адан къилихдилай ва хсуси ерийрилай аслу яни? Бес гьа «далу» гьикI хьана кьван?   Алимдин...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


Желил халудин тlварун стха

1947-йисуз зун цlукьуд йиса авай гада тир. Чи ери-бине Мегьарамдхуьре аватlани, зи дах Атаханов Абдуселим «Серго» колхоздин председатель яз, Цlелегуьндал Зиядин лугьудай касдин кlвале ацукьнавай. Мектебдай ахъаяйла, гатун ва хъуьтlуьн каникулрин вахтунда, зун Цlелегуьндал фидай ва...