Главная

Аллагьдиз ﷻ дамах гвайбур такIан я!

Аллагьдиз ﷻ дамах гвайбур такIан я!

Аллагьдиз ﷻ дамах гвайбур такIан я!

Са нянихъ Айша вичин дидедихъ галаз мультикдиз килигзавай. Аник квай гада гзаф дамахар гвайди тирвиляй, ам садазни кIандачир. Айшади хабар кьуна: «Диде, эгер жув гьакъикъатдани масабурулай хъсан тирла, дамахиз ихтиярар авачни?!» Дидедиз вичин руша фикирзавай тегьер акурла, такабурвиликай авай хатадин гъавурда ам тун герек тирдан, ихьтин рехнедикай руш хвена кIан тирдан гъавурда гьатна.

 

Айша вичин вилик ацукьарна, ада лагьана: «Яб це, чан руш, чи Пайгъамбар Мугьаммада ﷺ лагьана: «Нин рикIе са зерре кьванни дамах аватIа, адаз Женнет кьисмет жедач». Эгер вуна вун масабурулай лайихлу, абурулай ви къилихар хъсан я лугьуз фикириз хьайитIа, им дамах къалурун я. Ихьтин ериди гьам и, гьам муькуь дуьньяда пис нетижайрал гъида.

Чун гьамиша масабурулай тафаватлу тушир, адетдин инсанар хьун лазим я. Гьам чирвилерин, гьам эменнийрин, гьам кIвалахдин жигьетдай жуванни масадан арада тафават акун дуьз туш. Акси яз, валай масабур хъсан я, абуру хъсандиз кIвалахзава, вири алакьзава лугьуз фикирна кIанда».

 Чи Пайгъамбар ﷺ лавгъасузди тир. Дуьньядал халкьнавайбурукай ам виридалайни хъсанди ятIани, адав гьич дамах гвачир. Аллагьдихъай ﷻ кичIе инсанар дуьньядал вирибурулай хъсанбур тирди тестикьарзавай им лап вини дережадин мисал я.

 Аллагьдин ﷻ вилик чун вири сад я, амма Вичихъай ﷻ кичIебур Адаз ﷻ пара кIанда.

 Аллагьди ﷻ Вичин Расулдиз ﷺ дамах тийиз, вич масабурулай вине такьаз чирна.

 Са сеферда мергьяматлу са касди дагъвидиз суал гана: «Ваз инсанар гьикI аквазва?» «Абур заз тIветIер хьиз я» - жаваб гана ада. Суал вугайда лагьана: «Абурузни вун тIветI хьиз я».

 Аквазвани, чан руш, чун инсанрихъ галаз гьикI хьайитIа, абур чахъ галазни гьахьтин рафтарвилера жезвайди я. Иниз килигна, гьар са инсанди гьуьрмет авунихъ ялун герек я. Чун гьар сад гьикьван лавгъасуз хьайитIа, гьакьван Аллагьди ﷻ чи дережани виниз хкажда.

 Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ виридахъ галаз са тегьерда жедай. Куьчедай фидайла къугъвазвай аялризни ада яшлубуруз хьиз салам гудай. Амма алай девирда бязи аялриз куьчедал яшлубуруз куьмекиз регъуь я, икI дуьз яни? Гьелбетда ваъ, динди чаз акI чирзавач.

Айша, садрани инсанрин вилик дамахар мийир, хъсан крара инсанриз гьамиша куьмек ая. ЧIехи кас кIвализ гьахьайла, гьуьрметунин лишан яз кIвачел къарагъ. Жуван диде-бубадиз гьамиша артухан фикир це, абурун парталар михь, кIвачин къапар чуьхуьх, гъилериз теменар це, абуруз яб це ва гьар са карда куьмек ая. ГьакIни, кьилел диде-буба алачирбурун, набутрин, азарлуйрин патав фин, абуруз куьмекар гун лап чарасуз я. И крари дамахчивилихъ галаз бягьс чIугваз куьмекзава.

 Эхиратдин юкъуз дамах гвайбуруз залан жазаяр гуда. Дамах гвай инсанар чи Пайгъамбардиз ﷺ гьич кIандачир ва Эхиратдин юкъуз ахьтинбур адан куьмекдикай магьрум жеда. Лавгъасузди Аллагьдиз ﷻ пара кIанда, акI хьайила, гьар са инсандизни. Лавгъасузбур Женнетда, Пайгъамбардиз ﷺ мукьва жеда. Жуван рикI дамахуникай михьайла, чун гьамиша Аллагьдиз ﷻ ва Пайгъамбардиз ﷺ пара кIанибур жеда. ГьакI яни, чан руш?», - дикъетдивди Айшадиз килигиз, хабар кьуна дидеди.

 «Гьелбетда, чан диде», - жаваб гана дидедивай нубатдин къиметлу тарс къачур Айшади.

 

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Кьиникьихъ галаз алакъалу ферзер ва эдебар

Чан гайидалай кьулухъ руьгь инсандин бедендай экъечIзава. Инсан мейитдиз элкъвезва. Руьгь гаруз ва я гьавадиз тешпигь я. Ам аквадач ва гьамишалугъ амукьзава.   Азарлудал кьил чIугун сунна я, иллаки ам кьиникьин азар ятIа, амма яргъалди адан патав амукьун меслят къалурзавач. Азарлу касдив...


Кьиникьин къеце патан себебар

Къе чун виридаз талукь тир темадай рахада – къеце пата себебралди жезвай кьиникьрин вилик пад атIуникай.   Къецепатан себебар вучар я? Абур азарар ва яш туш. Абур чанар тухузвай – гзаф вахтара жегьил, къуватлу инсанрин – бейхабардиз жезвай, мусибатлу вакъиаяр я. Абур...


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Аян хьана   Пlир Желилан са миресдиз – Шейхалидиз пуд рушни са гада хьана. Папан тlвар Халмездег тир. Гада агакьнавай, свас це лугьуз кlвачин хьанвай жегьил тир. Тlварни вичин Идрис тир. Идрис дидени галаз Желил имидин кьилив фена. Абуруз Желил имиди гададиз свас гъидай ихтияр гана...


Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Суал: Са касдихъ галаз гуьруьш хьайила адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авани?   Жаваб: Ягъалмиш хьанвай инсанри тестикьарзава хьи, на лугьуди, са кас кIвализ атайла, адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авач. Чпин гафар субутарун патал абуру Пайгъамбардин ﷺ ихьтин...


Машгьур макандикай зи фикирар

Виликан Куьре вилаят тарихда вири дуьньядиз машгьур эфендияр, шаирар, алимар, инкъилабчияр акъатнавай макан я.   Девирар дегиш хьуникди, цIийи гьукуматар арадал атуникди, виринра адет тирвал, эвела Куьре вилаят, ахпа Куьре ханлух, Куьре округ, Кьасумхуьруьн район, эхирдай СтIал Сулейманан...