Жуваз вуч эрзиман ятIа, масадазни гьам мурад ая!
Жуваз вуч эрзиман ятIа, масадазни гьам мурад ая!
Гьалтайла, сад-садав дуьз рафтарвилер авуна, садасадаз чими саламар гана, тавазивилер малумарайдалай кьулухъ, мукьва, таниш инсандиз ви рикIин мурадар лугьуда.
Гьа имни дуьньядин халкьаризни, чи чIехи Ватандин халкьаризни Дагъустандин халкьариз дегьзаманрилай хас адет я. «Маса касдизни жуваз эрзиман мурад ая!» – лугьуда халкьди. Чаз вуч кIан я? Сагъламвал, бахтлувал, ислягьвал, дугъривал ва гьар са затIуналди жув таъмин хьун. Гьам чна жуван мукьва-кьилийризни, чун чпел гьалтзавай ва са гьихьтин ятIани мярекатдилай гуьгъуьниз сад-садавай чара жезвай танишризни мурад авуна кIанда. Гьа икI чи камаллу бубайри, чIехи бубайри ва ата-бубайри авуна.
Гьа икI инсанвилин адетралди абуру чазни гьар садав эгечIун меслятна. И карди виридаз хъсанвал ийида, виридаз ислягьвал багъишда. «Дугъривилелди яшамиш хьухь!», «Сад-садав мергьяматлувилелди эгечIуналди яшамиш хьухь!», «Садан гаф муькуьдан туьтуьнай фидайвал хьуй!» – икI тIалабуналди лугьуда культурный инсанди вичихъ галаз кIвалахзавай, я туш санал кIелзавай касдиз, гьатта таниш тушир касдизни кваз.
«Сагъвал гуй!» – лугьуда, чара жедайла, я туш тирш ягъайла, дустари сада-садаз. «Иштагь ачух хьуй!» – лугьуда хуьрек нез суфрадихъ ацукьнавай танишдаз. «Хъсан рехъ хьуй!» – лугьуда рекье гьатзавайдаз. «Бахтлубур хьуй!» – цIийиз мехъер авурбуруз гьа ихьтин алхиш ийида. И жуьре хуш рафтарвилери инсанар агудда, абурун гуьгьуьлар хкажда, садаз сад кIанарда.
Хуш рафтарвилери инсандиз мукьва-кьилийрив, багърийрив, таниш-билишрив, гьатта таниш тушир инсанрив ачух рикI гваз эгечIиз чирзава. Ам къваларив гвай, кьуд пата авай инсанрин дердийрикай, игьтияжрикай хабар кьаз вердишарзава. Маса инсанрихъ рикI куни адан вичин къуватар ва гьиссер артухариз, жанлу ийиз куьмекзава.
Ихьтин гьиссер инсанрив жув эгечIдай тегьер анжах хъсанвилер авунин дережаяр хкажун патал герек я. Гьавиляй гьар са касдихъ рикI кудай, хъсанвилер авун хас тир гьиссер, гьам гъвечIибур, гьамни яшдиз чIехибур, итимар ва дишегьлияр, хуьруьнвияр ва я шегьерэгьлияр талгьана, виридахъ хьана, виридаз чир хьун лазим я. Инсанриз сада-садаз ийизвай гуьзел рафтарвилер абуруз гьам зегьмет чIугвазвай, гьамни ял язавай, шадвилерзавай ва я пашман чIавуз герек я. Абуру гьар садаз руьгьдин секинвал, дугъривал гузва, инсанар берекатлубур хьунихъ тухузва.
МИРЗОЕВ ШАЙДАБЕГ, ПРОФЕССОР ДГПУ
