Мугьмандиз гьикI гьуьрметда?
Мугьмандиз гьикI гьуьрметда?
Дагъустанвидин хизандин инсанвилин чешне мугьман кьабулунин адетди къалурзава. И адетдалди гьар са инсандиз мугьман кьабулунин ва, мугьманвилиз фейила, жув кьиле тухвана кIанзавай къайдаяр чир хьана кIанзава.
Мугьман кьабулунин къайдаяр. Мугьман акурла, иеси адан къаншардиз фин и гафаралди адаз салам гуниз мажбур я: «Вун атуй – рагъ атуй! Къуй ви атун хийирдинди хьуй!» БалкIандал алайдаз, яшдиз чIехидаз балкIандилай эвичIиз, машинда авайдаз машиндай эвичIиз куьмекда. Залан затIар авай шейэрин пад кьада, кIвализ тухуз куьмек гуда. БалкIандин кьенерар кьада ва адаз гудай алафдин къайгъу чIугвада. Яшлу мугьмандиз партал, маса затIар хутІуниз куьмек гуда. Мугьман мугьмандин кIвализ тухуда, ам виридалайни хъсан ва къулай чкадал ацукьарда. КIвалин иеси мугьмандилай гуьгъуьниз ва я мугьмандихъ галаз сад хьиз ацукьда. Мугьмандивай адан кеф-гьалдикай, сагъламвиликай, мукьва-кьилийрикай, кьве патанни мукьвабурукай, яр-дустуникай, атай рекьерикай жузада. Ахпа цIийи хабаррикай рахада. Мугьмандиз суфра фад ачухда ва адал кIвале авай суьрсетдикай хъсан няметар эцигда. Фу-хуьрек недалди вилик мугьмандиз чин-гъил чуьхуьн теклифда. Суфрадихъ мугьман виридалайни къулай чкадал ацукьарда. Иесийри мугьманди гзаф ва тухдалди тIуьн патал къайгъу чIугвада. Жуван вилик эцигнавай хуьрек мугьмандилай вилик тIуьн кутугай кар яз гьисабзавач. АкI авуртIа, мугьманни тIуьнихъай гелячIда. Жува авур хъсанвал рикIелай алуд, жуваз авур хъсанвал гьамиша рикIел хуьх. Мугьмандиз мес кьилдин секин кIвале вегьеда. Ксудай чIавуз мугьмандиз «Геже хийирар! Ширин ахварар атурай!» лугьуда. Хъфизвай мугьмандиз хъсандиз ва тухдалди тIуьн гуда. Адаз партал, кIвачин къапар алукIиз, балкIандал ацукьиз куьмек гуда. Мугьман хуьруьн къерехдал кьван, тежез хьайитIа, кIвалин сергьятдивай яргъал кьван, акIани тежез хьайитIа, варцелай са тIимил анихъ рекье хутада. Къакъатдайла, алхишда: «Югъур хьуй!» «Бахтлу рехъ хьуй! Берекатлу хьуй!» Мадни атун рикIивай кIанарда. Дагъустанвийрин куьгьне са ихьтин камаллу меслят ава: «Хизандик руьгь кутур, дуст шад ая, хайибурув тавазивилелди эгечI, къуншийрихъ галаз гьуьрметлу хьухь, мугьман ачух рикIелди, гьевеслудаказ кьабула». И гафар рикIел хуьх ва жуван чIехи бубайрин рекье аваз, абурун камаллу гьар са келимадиз фикир гана, инсанвилин адетар хуьх.
Гафарин манаяр: алаф – малдиз, хипез гудай векь, ем; мугьмандин кIвал – хуьрера мугьманар кьабулдай кьилдин кIвал жеда; туьмер – сада масадаз ийизвай хушвилин гьиссер, лишанар; истемишун – тIалабун; хванахва – бубайрин дуст, хъсандиз мукьувай, таниш инсандин тухумдай тир кас.
