Главная

Хъипрекай кьиса

Хъипрекай кьиса

- Аслан! Гьазур хьухь, гьерекат! Чун балугъар кьаз физва! – Асхада вичин гъвечIи стхадиз гьарайна ва гьаятдиз экъечIна.

 

Асланни вичивай жезвай саягъда тади авуна куьчедал экъечIна. Адаз стхадихъ ва адан дустарихъ галаз сейрдиз физ кIандай. Абурухъ галаз вахт шаддиз акъатзавай. Гьа икI, Асхадан вири дустар кIватI хьана ва абур балугъар кьаз фена.

ВацIал агакьайла, гадайри циз рапар вегьена, ва балугъар гьатдатIа лугьуз, вил алаз кьерел ацукьна. Балугъар рапарал къвезвачир, гьавиляй гадайрин рикI акъатзавай.

- Ша чна чил цикай хкудин, белки ана са шей гьатна, - теклифна Умара.

Дустар рази хьана. Абуру тадиз чил хкудна, амма чилинани къацу хъипрелай гъейри мад са шейни гьатнавачир.

Гадайрик хъуьруьн акатна:

- Агь, гьикьван гзаф балугъар чна кьуна! – шаддиз лагьана Умара. – Балугъдин шурпа ваъ, хъипрен кIвачерикай французрин шурпа гьазурда чна! – ада хъипрен кьулухъ галай кIвач кьуна ам дустариз къалурзавай. ГъвечIи Асланалай гъейри амайбур вири хъуьрезвай, адаз лагьайтIа, кесиб къиб язух къвезвай.

Гадайриз ам акуна:

- Эй, Аслан! Вун вучиз пашман я? Ваз къиб язух къвезвани? – дустар аялдай къал акъудиз башламишна. Асланан чин яру хьана ва абуруз далу гана ацукьна.

И арада гадайрикай сада лагьана:

- Яб це! Ша чна бицIи Асланакай итим ийин!

Вири тажуб хьана:

- Гьи къайдада?

- Ада къиб тукIурай ман! Ма, чукIул къачу! Вун халисан итим тирди чаз къалур!

Гадаяр Асланай вуч акъатдатIа лугьуз килигиз акъвазнавай. Адаз дустари вич итимдай гьисабна, вичиз гьуьрмет авуна кIанзавай. Эхирни ада чукIул къачуна ва къиб гъиле авай Умаран патав фена. Вичин стхадиз ам тукIвадайвал викIегьвал бес жеда лагьана Асхад чIалахъ жезвачир. Амма Аслана къиб къачуна ва къванцин патав фена, ам къванцел эцигна ва адан винел чукIул хкажна. Ингье, исятда ада хъипрен кьил атIуда! Гадайри кисна гуьзетзавай.

Асланан гъил явашдиз агъуз жез башламишна, кичIевиляй Асланан вилер акьал хьанвай, … садлагьана дидедин гафар адан рикIел хтана: «Чан алай вири шейэр Аллагьди ﷻ халкьнава, абурун виридан гьакъиндай мусурман регьимлу хьана кIанда». Гъил гьавада акъваз хьана. Аслан кьве рикIин хьана. Адаз дустарин гьуьрмет къазанмишиз кIанзавай. Амма Аллагьдиз ﷻ аси жез адаз кичIезвай. Къибни адаз рекьиз кIанзавачир. Эхирни ада ам тукIун тавун кьетIна, и арада адан гъил сада кIевиз кьуна – ам Асхад тир.

- Гьан, хъуьренани, гила бес я!

ЧукIул зав вахце! – Асхада стхадивай чукIул вахчуна ва иесидив вахкана. – Гила къиб ахъая, адаз гайи кьван азият бес хьана, - лагьана ада Асланаз.

Асланаз шад хьана ва рикIяй «альгьамдулиллягь» лагьана, ада къиб циз ахъайна.

Ахпа гадаяр кIвалериз хъфена. КIвализ хтайла, Аслана чIехи стхадивай жузуна:

- Вуна гьикI фикирзава, завай ам рекьиз жедайни?

- Вун квекай рахазва? – тажуб хьана Асхад.

- Хъипрекай, мад квекай рахада кьван? – нефес акъадарна Аслана.

- А! ГьакI лагь ман! Ваъ, вавай жедачир! – инанмишвилелди жаваб гана Асхада.

- Вуна зун кичIеди я лагьана фикирзавани? – туьнт хьана Аслан.

- Ваъ, за ваз а кIвалах ийидай мумкинвал гудачир! Зайиф, ажуз гьайван яна кьин вуна викIегьвиляй гьисабзавани? Зи фикирдай ам гунагь ва ахмакьвал я! – лагьана Асхада.

- Бес вучиз вуна и гаф виридан вилик лагьанач? – тажуб хьана Аслан.

Асхадаз регъуь хьана:

- Фикирдиз атанач. Багъишламиша. Идалайни гъейри, заз вуна вуч ийидатIа килигиз кIанзавай. Мад ихьтин арада, яни зайифдаз зулум ийидайла, зун гьич садрани кисна акъваздач. За гаф гузва!

Няниз абуру и вакъиадикай бубадиз ахъайна ва ада хъипери Аллагьдиз ﷻ зикир ийизва ва абур кьин гьарам тирди лагьана.

- ГьикI хьайитIани, зайиф ва ажуз гьайванар кьин, абур чандивай авун еке гунагь я! – алава хъувуна бубади.

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Женнетдин няметар

1. Аль-Мугъира бин Шу`бади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са сеферда Мусади вичин Раббидивай ﷻ хабар кьуна: «Женнетда авай инсанрикай виридалайни агъада авай гьал низ жеда?»   Ада жаваб гана: «Ам Женнетдин вири агьалияр Женнетдиз фейидалай кьулухъ атай...


Зулумдалди эменни къазанмишун

Ислам динда къад лагьай чlехи гунагь – зулумдалди эменни къазанмишун я (цlекlуьд лагьай чlехи гунагь – им дяведа душманривай вахчунвай эменнидикай (трофей) чуьнуьхун я. Ам зулумдалди эменни къазанмишунин жуьрейрикай сад хьуниз килигна чна а кьве чlехи гунагьдизни талукь яз са макъала...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...


Желил халудин тlварун стха

1947-йисуз зун цlукьуд йиса авай гада тир. Чи ери-бине Мегьарамдхуьре аватlани, зи дах Атаханов Абдуселим «Серго» колхоздин председатель яз, Цlелегуьндал Зиядин лугьудай касдин кlвале ацукьнавай. Мектебдай ахъаяйла, гатун ва хъуьтlуьн каникулрин вахтунда, зун Цlелегуьндал фидай ва...


Савда бинт Зам’ат

Меккадиз Ислам атай чIавалай башламишна къурайшитри чпин ватанэгьлийриз абуру Ислам кьабулна лугьуз жазаяр гуз хьана. Мусурманрин гьал лап четин хьайила, Пайгъамбарди ﷺ динэгьлияр къутармишун патал абуруз Эфиопиядиз куьч хьун эмирна, а чIавуз адан кьиле гьахълу пачагь авай. Ада мусурманар...