бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЛехIдеш чебихьунти шими…

ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир балагьлис гьаладизаб.

 

Амма иш макьалала гъай иличила ахIен. Рабазан баз таманбиубхIели, дехIдихьиб дурхъати бурхIни. ХIера, Хала бурхIнала (ГIид аль-фитIр) байрумтачи шагьуртазибад лебилра халкь чус дурхъати ва ахIерти мер-мусаличи чарбухъун.

Шимазир цIябдешли, лехIдешли ва бугIярдешли дуцибти хъулри сагадан мицIирдиуб. Ахиратла хъули арбякьунти хала бегIтала рухI шаддиуб, чула гъамти чебаибхIели.

Илкьяйдали шила гIяхIлани чула алхунтала хIябрази кьулгьуличил зиярат дураберкIиб. Алхунти гьанбушиб, илдас дурхъати балга-дугIяра делчIун, садакьара бутIиб.

ГIур биалли абзур баз шилизибти гьести гIямрула адамтачил шадибгьуни дураберкIиб. Илди шадбариб. Илдас сагати гIямру дедибтиван бизур.

Амма байрумти кадерхурхIели шагьарланти чула мер-мусаличи чарбухъун. ГIурра хъулри дацIкадухъун. Хъулрачил дархли дучIути кьакьурбира лехIкахъиб…

ХIурматла узби ва рузби, Хала бурхIнала байрумтачи шилизи архIя дураберкIни гIяхIси саби. Амма илала дурабадра шимази шадив вашни гьатIира гIяхIси саби.

Илизибад сегъуна гIяхIдеш лебси? ХIушани хIушала дурхIни, дурхIнала дурхIни хIушачил барх хIуша акIубси мер-мусаличи букес дирудая. Илдани хIушала шиличила, тухумтачила багьудлуми мурхьдиру. Илкьяйдали шила шанти шагьарлизиб къаршибикибхIели, кумек гIеббиахъесра бурсибиру.

ВегIла биштIаси ВатIайзи шадибгьуни дураберкIес дуравхънилизиб сегъуналра цIахдеш агарагу. ГьатIира хIушала хIурмат-хатир ахъдирар. Шила адамтани хIуша далара, хIушани илди.

Ил багьандан дила узби-рузби, хъуммартида хIуша акIубти, халадаибти, дурхъати мер-муса. Хъуммартида хIушала унра-хунра, узи-урши, тухум-агьлу. Ва илдачила хIушала дурхIнази имцIали буреная. Дерхъаб хIушала гIямру!

 

 

МяхIяммадшапи Матаев

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...