бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Бараатла дуги

Бараатла дуги

Бараатла дуги

Бараатла дуги бикIуси саби ШягIбан базла ургайчиб сабиуси дугилис. Ил дугилизир кIел секIал урдилзути сари:

-– Аллагьла ﷻ гьалаб бунагьунази бикибти (талихIагарти) чули дарибти бунагьуназибад умубирути саби;

-– авлияуни гьархIебизуназибад ва кумек агарли калнилизибад умубирути саби.

 

Ца гIялимли иб: «Гьарли-марли, заклизир малаикунала кIел байрам сарли кьяйда, бусурманталара ванзаличир кIел байрам сари. Малаикунала байрумти – илди Бараат ва Лайлатуль-кьадр сари, бусурмантала биалли – Дуббуцарла ва Кьурбан Байрам. Малаикунала байрумти дугели сари, сенкIун илди дусути ахIен, бусурмантала байрумти биалли, хIерели сари, сенкIун илди дугели бусути саби.

ЦархIил гIялимли бурибси саби: «Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ Бараат мурт сабил багьахъурли, Лайлатуль-кьадр дигIянбарнила мягIна – ил дуги Жагьаннаблизибад акьубалтнила ряхIмула дуги биънилизиб саби. ЧевяхIси Кьудратла ВегIли ил ванзаличиб адамтазибад дигIянбариб, ил дугиличи хъарахъили паргъатхIебирахъес багьандан. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Бараатла дуги чиди сабил бьагьахъур ил хIукму дурайсуси, кьабулбируси ва гьарахъбируси, талихIла ва талихIагрила, ряхIмула ва уркIецIила дуги биъни багьандан. ЦабехI ил дугили талихIчеббирути саби, цархIилти илизибад гьарахъбиркути саби. Цалис гIяхIдешуни дирути сари, цархIил илизивад мяхIрумируси сай…»

Ил дуги ЖабрагIил малаик нушала Идбагличи ﷺ вакIили сай ва ил чеваргъахъили сай. Идбагли ﷺ хьарбаили сай иш се дуги саби или. ЖабрагIил малаикли Бараатла дуги биъни багьахъурли сай. Ил дуги Аллагьла ﷻ уркIецIила 300 къапу гьаргдирути сари МухIяммад Идбагла ﷺ умматлис, Сунела лугърала балга-дугIяра кьабулдирути сари ил дуги Аллагьли ﷻ. Ил дуги нушала Идбаг ﷺ ванзаличи суждаличи кайкили ахъвиубси ахIенри. Сай бунагьуназивад умули виалра, илцадра урухкIусири нушала Идбаг ﷺ Аллагьлизивад ﷻ. Нуша даршнали хIяжатлира ил дуги гIибадатлизиб белкIнилизир. Пикридухъеная, нушани се барес гIягIнилил. Сунела уммат берцахъес или, илдачи уркIецIибарахъес тиладивикIусири МухIяммад Идбаг ﷺ.

Ил дуги бехIбихьибхIейчибадал шаладикайчи Алжанала унзурби гьаргли кавлути сари. Илди къапула гьала тIашкабизурти малаикунани гIибадатлизиб дуги беркIибти адамти мубаракбирути саби.

Имам Субукини сунела тафсиртазиб лукIули сай: «Гьарли-марли, ил дугили лерилра дуслизир дарибти бунагьуни ицули сари, жумягI дугили биалли, жумягIла духIнар дарибти бунагьуни ицули сари. Лайлатуль-кьадрила дугили биалли – лерилра гIямрулизир дарибти бунагьуназивад умувирули сай. Ил багьандан саби Бараатлис бунагьуни ицуси дуги бикIуси.

Ил дугилис гIуррара гIямрула дугира бикIули саби ва иличила хIядислизиб Идбагли ﷺ ишкьяйда бурили сай: «Чили ШягIбан базла ургайчибси дуги ва байрамла дуги мицIирбиахъаллира (гIибадатлизиб беркIили), илала уркIи уркIби дубкIуси бархIира хIебубкIар».

Ил дугилис гьалаилзуси дугIира бикIар, сенкIун бурули леб: «Идбагли ﷺ Кьудратла ВегI Аллагьлизи ﷻ 13 ибил гьалабилзуси дуги ил сунела уммат багьандан дугьаизурхIели, Кьудратла ВегI 3 багьандан кьабуликибсири. Идбаг ﷺ 14 ибил дугира дугьаизурсири, илхIели 30-найс гьалаизес кьабуликибсири. МухIяммад Идбаг ﷺ 15 ибил дугира Аллагьличи ﷻ дугьаизур ва илхIели Кьудратла ВегI лебтасалра гьалаизес кьабуликибсири, чIянкIли валрумиван гьаббухъунти халхIебарили (илди Аллагьла ﷻ гьалаб бунагьуна биркьули калунти адамти саби).

Бараатла дугилис чеббурхуси дугира бикIар, нушачи имам ГIяхIмадли баахъибси хIядислизиб бурули саби: «Кьудратла ВегI ШягIбан базла ургайчив сунела лугърачи дугьаилзуси сай ва ванзаличибти лебилра адамтачивад чеввурхули сай, чеввурхули ахIен бахъал аллагьунас суждабирантачивадра сунела узичи гьими буцили, чевверхес хIейгусичивадра».

Ил дугилис азадбалтуси дугира бикIули саби, Аллагьли ﷻ ил дуги мазала балала гимицад сунела лугъри Жагьаннаблизибад азадбалтути саби, чIянкIли урегал журала адамти халхIебарили:

Мурталра кепирахъути секIал пайдаладирутира;

чула бегIтачи лехIхIейхъутира, илдас зарал бирутира;

къехIбадешла бунагьлизибтира;

тухумтачил бархбасуни къябиутира;

бугьтанчибира;

мез адилкьантира халхIебарили.

Илкьяйдали ил дугилис дуртIнила дугира ирули бирар, ШIягIбан базла ургабси дуги сабаибхIели, гIурил ШягIбан базличи бикайчи бебкIибтала уми бебкIала малаикли черлукIути сари…Гьарли-марли, Аллагьла ﷻ лагъли галга убалтули сай, хъаллавирули сай, юрт тIашбалтули сай, амма илала у бебкIибтала лугIилизи каберхахъурли саби, иличи бебкIала малаик хIерли сай илала рухI асес багьандан.

Идбагли ﷺ ибсири: «ШягIбан базла ургала сабаибхIели, хIушани ил мицIирбиреная ва гIергъила бархIи дубдурценая».

«Баракат» бикIуси жузлизиб белкIи саби: «Гьарли-марли, жунжри, арцанти, мицIираг, урхьназирти бялихъуни ил бархIи дубдурцули сари».

ЖабрагIил малаик МухIяммад Идбагличи ﷺ увяхIяхъили бурибсири: «Ва МухIяммад ﷺ, хIела уммат разибара! Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ хIела умматла бунагьуначивад чевкархар».

ГIяхIси саби ил дуги тасбихIла дехIибала дирнира. Лайлатуль-кьадрила ва ШягIбан базла ургайчирти дугурбиван гIяхIти гIур лерти ахIен.

 

БАРААТЛА ДУГИ БУЧIУСИ ДУРХЪАСИ БАЛГА

Бисмиллагьи ррахIмани ррахIим.

Аллагьумма салли гIала саййидина МухIаммадин ва гIаля алигьи ва сахIбигьи ва саллим.

Аллагьумма, йа залманни ва ля йуманну гIалайгьи, йа заль жалали валь икрами, йа затIтIавли валь ингIами, ла илагьа илла анта загьра ллажиина ва жарал мустажирина ва аманал хаифина. Аллагьумма ин кунта катабтани (катабтана) гIиндака фи уммил китаби шакъиййан (ашкъияа), ав махIруман (махIрумина), ав матIрудан (матIрудина), ав мукътарран гIалаййа (гIалайна) фи рризкъи фамхIу Аллагьумма бифазлика шакъавати (шакъаватана), ва хIирмани (хIирманана), ва тIарди (тIардана), ва икътара ризкъи (ризкъина), ваасбитни (ваасбитна) гIиндака фи уммил китаби сагIидан (сугIадаа) марзукъан (марзукъина) муваффакъан (муваффакъина) лилхайрати, фаиннака къулта ва къавлукал хIакькъу фи китабикал муназзали гIала лисани набиййикал мурсали: «ЙамхIу ллагьу ма йашау, ва йусбиту, ва гIиндагьу уммул китаби». Илагьи (илагьана) биттажаллил агIзами фи лайлати ннисфи мин шагIбанал мукаррами ллати йуфракъу фигьа куллу амрин хIаким, ва йубраму ан такшифа гIанни (гIанна) минал балаи ма агIламу (нагIламу), ва ма ла агIламу (нагIламу), ва ма анта бигьи агIламу, иннака антал агIаззул акрам. Ва салла ллагьу гIала саййидина МухIаммадин ва алигьи ва сахIбигьи ва саллам.

 

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ. اللهم صل على سيدنا محمد و على آله و صحبه و سلم. اَللَّهُمَّ يَا ذَا الْمَنِّ وَ لاَ يُمَنُّ عَلَيْهِ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَ الإِكْرَامِ يَا ذَا الطَّوْلِ وَ الإِنْعَامِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ظَهْرَ اللاَّجِئينَ وَ جَارَ الْمُسْتَجِرِينَ وَ أَمَانَ الْخَآئِفِينَ. اَللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ كَتَبْتَنِي (كَتَبْتَنَا) عِنْدَكَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ شَقِيًّا (أَشْقِيَاءَ) أَوْ مَحْرُومًا (مَحْرُومِينَ) أَوْ مَطْرُودًا (مَطْرُودِينَ) أَوْ مُقْتَرًا عَلَيَّ (عَلَيْنَا) فِي الرِّزْقِ فَامْحُ. اَللَّهُمَّ بِفَضْلِكَ شَقَاوَتِي (شَقَاوَتَنَا) وَ حِرْمَانِي (حِرْمَانَنَا) وَ طَرْدِي (طَرْدَنَا) وَ اقْتَارَ رِزْقِي (رِزْقِنَا) وَ أَثْبِتْنِي (أَثْبِتْنَا) عِنْدَكَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ سَعِيدًا (سُعَدَاءَ) مَرْزُوقًا (مَرْزُوقُيِنَ) مُوَفَّقًا (مُوَفَّقِينَ) ِللْخَيْرَاتِ فَإِنَّكَ قُلْتَ وَ قَوْلُكَ الْحَقُّ فِي كِتَابِكَ المُنَزَّلِ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكَ الْمُرْسَلِ يَمْحُو اللهُ مَا يَشَآءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ. إِلَهِي (إِلَهَنَا) بِالتَّجَلِّي الأَعْظَمِ فِي لَيْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ الْمُكَرَّمِ الَّتِي يُفْرَقُ فِيهَا كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ وَ يُبْرَمُ أَنْ تَكْشِفَ عَنِّي (عَنَّا) مِنَ الْبَلآءِ مَا أَعْلَمُ (نَعْلَمُ) وَ مَا لاَ أَعْلَمُ (نَعْلَمُ) وَ مَآ أنْتَ بِهِ أَعْلَمُ إِنَّكَ أَنْتَ الأَعَزُّ الأَكْرَمُ. وَ صَلَّى اللهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ صَحْبِهِ وَ سَلَّمْ.

 

Дурхъати бурхIнира дугурбира ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатлизир деркIахъес нушаб тавфикь бараб. Амин!

 

МухIяммад-хIяжи Давудов

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Рамазан базла дурхъадеш

Нушала дурхъаси МухIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чи разивиаллира Рамазан баз бакIниличи, Аллагьли ﷻ илала кьаркьала цIализибад мяхIкамбиру». ГIуррара, Идбагли ﷺ буриб: «Рамазан базла цаибил дуги ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иру: «Чи лева нуша дигахъуси, нушабра дигахъес? Чи лева нуша...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....