Селис гIягIниси мавлид?
Селис гIягIниси мавлид?

Нушазивад гьарилли багьес чебиркур селичибалра дебали ва вегIличивра дебали ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагь ﷺ ва илала Расул ﷺ дигахъес гIягIнили биъни. Идбагличи ﷺ дигили Аллагь ﷺ дигахъесра кумекбирули саби. Дигила лишан саби ил гьаман гьануршни. Адамли гьаман гьанбуршуси секIал дигес вехIирхьуси сай. «Мавлид» балбуц дурабуркIнила мурад ва мягIна саби ЧевяхIси ва илала Расул гьанбуршни, илдас дезни дучIни, динна узби-рузбачил, тухумтачил къаришиикни, садакьа бутIни. Илди гьандушибти лерилра гIяхIти баркьудлумас сабабли бируси саби мавлид. Амма гьарилли ил балбуцлизибад кайсуси пайда ва шабагъат илала нигет хIясибли ва къайгъи хIясибли саби. Гьар секIал шаригIятли кадизахъурти тяхIяр-кьяйда хIясибли, умуси нигетличил, бунагьуни хIедирули дирадуркIалли, гIяхIдеш имцIали бирар. Мавлид дурабуркIни дебали гIяхIси баркьуди саби ва илизибад халаси баракат бирар. ХIушани мавлидуни имцIали диреная ва адабуни дузахъеная.
Нушала Идбаг ﷺ дурхъавирули, Аллагьли ﷺ сунес ахIенти чисалра хIедедибти сипатуни, тIабигIятуни, гIяхIти гIямалти гьандуршули, нушара илцад дурхъаси Идбагла ﷺ умматлизирад дарниличи разидеш дурабуркIули дирути мажлисунас (адамти цалабиркути мерани) нушала заманализиб – мавлид или бикIули саби. Идбагла ﷺ асхIябтира ил тяхIярличил цалабиркутири, Идбагличила ﷺ хабурти дурутири, амма илдала мажлисунас мавлид или бикIуси ахIенри, илизиб биалли ахIи цархIил секIайзиб асхIябтала мажлисличибад декIардеш лебси ахIен. Сецад хIяжатагарти ва дугIла детарулил мавлид барес асухIебирар дикIути гъайъала?
Идбагли ﷺ Маккализибад Мадинализи гьижра барибхIели, Мадинала халкь машгьурси «ТIала гIяль бадру гIялайна» бикIуси назмура бучIули, разили гьала дурабухъунтири, Идбаглира ﷺ ил белчIниличи къаршидеш хIедариб. Илра мавлид асубирнила цагьатIи мисал саби. Идбаг ﷺ акIубси базлизиб мавлид дебали дурхъаси саби. Мавлид бирни – исламлизиб дебали гIяхIси ва хIяжатси баркьуди саби. Мавлидлизиб Идбагла ﷺ гIямруличила назмуртала тяхIярли баянбируси саби, сунезира истигъфар (тавба), зикру (Аллагь ﷺ гьануршни), салават (Идбаг ﷺ дурхъавирни) ва Кьуръан бучIни дархдиркути сари. БегIла гьалар илдигъунти мажлисуни Ибриль бикIуси дебали Аллагьлизивад ﷺ урухкIуси бусурма бекIдешлиубси мерличир тIинтIдиуб.
Илдигъунти мажлисуни дирнира къабулдариб дебали машгьурти гIялимтани, илдазибад аль-хIяфиз Ибн ХIяжар Аскьалани, аль-хIяфиз ас-СуютIи ва цархIилти.
Мавлид бирнилизибра халаси пайда леб – Идбагличи ﷺ диги дакIубирни, вегIла разидеш чебаахъни, бусурман узбала ургабси диги цIакьбирни, садакьа бирни, Идбагличила ﷺ багьуди имцIабирни ва дахъал цархIилтира.
Аль-хIяфиз ас-СуютIи шаригIятла мавлидла бархьдешличила викIар: «Мавлидлизир бекIлидиубти – адамти цалабяхъни, Кьуръа аятуни дучIни, Идбагла ﷺ гIямрулизир кадикибти декIардулхъути анцIбу-кьуни гьандуршни сари. Илдазиб шаригIятличи къаршили кабизурси секIал агара. Илала дурабадра Идбагла ﷺ хIядислизиб леб: «Исламлизиб гIяхIси гьуни кабихьибсилис, ит гьунчи кабизуртала керира Кьиямала бархIи бакIайчи сунечи башар».
Амма илдигъунти мажлисуначи къаршитира леб. Чули вайтIа аргъибти хIядисуначи хъарахъили мавлид ва цархIилти ил журала мажлисуни асудирути ахIен или кабизурти.
ХIядислизиб леб: «Христиантани ГIиса Идбаг дурхъавируси тяхIярли хIушани ну дурхъамайраба». Вархьси бусурман адамлис нушала Идбаг ﷺ Аллагьла ﷺ дурхIя сай или аргъес хIяжатхIебирку. Идбаг виаб ва цархIил виаб Аллагьла ﷺ дурхIя яра кIиэсил Аллагь сайниличила пикри бакIалли, ит адам капур ветаруси сай, бусурмандешлизивад, исламлизивад дураулхъуси сай ва ил секIал гьариллис якьинси саби. Сегъуналра бусурма илгъуна пикрира биэс хIебирни ашкарси саби, сенахIенну хIядислизиб леб: «Ну Аллагьла ﷺ лагъ ва Расул сайра» ибси. Ил багьандан мавлид бирусилизи къаршили дуъла пайдаагарти гъай дурути ахIен.
Нуша гьар бархIи цаладиркулра, беркай дукулра, разити хабурти дурулра, телевизорличи хIердикIулра, чис-биалра гIеларад гъайдикIули замана буркIулра, илгъуна мажлисличи инкардеш, къаршидеш дирусира чилра агара, амма илгъуна мажлисра барили телевизорличи хIерикIусилара адамтас гIелавад гъайъикIнилара мерличив Идбаг ﷺ дурхъавирули, Аллагь ﷺ гьануршули калахIелли, иличи къаршити дакIубулхъули саби.
ЦацабехIтас мавлид назмуртала куцличил бирни кьабулбиркули хIен. Амма Идбаг ﷺ викIули сай: «Назмуртазиб хIикмат лебси саби» или. (Имам Бухари). Ца заманализиб КахIб ибн Зубайрини назму цалабяхъиб, ил гIяхIбизурли Идбагли ﷺ илис сунела халгIят пешкешбариб. ГIурра бурули саби, ГIумар асхIяб мижитла ухIнавхъунхIели, илав ХIясан ибн Сабит бикIуси шягIирли сунела назмурти дучIули леври, вайтIа хIеризурси ГIумарлизи илини иб: «Нуни назмурти хIечив гIяхIсила гьалар дучIули калунра» Идбагра ﷺ уркIилавли. Нушабра баэси леб «ХIядисул Кьудсилизибси» Аллагьла ﷺ гъай: «Дила хIябличиб салават белчIунсилис нуни вецIал чардирис» ибси, Аллагьли ﷺ ца салават чарбарибсиличира жагьаннабла цIа къячхIебилкан.
Аллагьли ﷺ нушала мавлидунира ва лерилра цархIилти гIяхIти баркьудлумира кьабулдараб. Амин!