бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Магьар агарли акIубси дурхIяла даража

Магьар агарли акIубси дурхIяла даража

Магьар агарли акIубси дурхIяла даража

Исламлизиб магьар агарли акIубси дурхIяла даража сегъунсили бируси ибси суайс жавабли биахъубли иш макьала гьалабирхьулра. ХIейгеси биалра, адамтала гIямрулизиб магьар агарли дурхIя алкIусира анцIбукь кабиркули саби. Ил ишбархIила манзилла бусурманти-ургаб дебали нукьсанси ва цIахси хасият саби. Исламла диннизиб биалли ил халати бунагьуназибад ца саби. Кьуръайзив ЧевяхIси Аллагь ﷻ викIули сай, мягIна: «ХIуша зиналичи гъаммадирудая ва илизирад урухкIеная, марлира зина – жяргаси ва убяхIси баркьуди саби».

 

ВиштIаси акIни дебали разиси ва талихIчебси анцIбукь биалра, амма ил дудеш агарли халавиъни дебали хIейгести тяхIяр-кьяйда сари. Исламлизиб илгъуна дурхIялис «ауляд-уз-зина» - «зинализивад акIубси дурхIя» бикIар. Амма бекIлибиубси багьес чебиркур: илкьяйда акIни багьандан виштIасиличиб бунагь лебси ахIен. Идбагли ﷺ буриб магьар агарли варкьибси дурхIя бегIтала бунагьуни багьандан танбихIлахIейру или. Илкьяйдали Кьуръайзиб аят лебси саби: «Цалра адамли цархIилла мах чекахIейсу». ЧевяхIсила гьалаб илдигъунти дурхIни цархIилтачил цугти саби. Адамла баркьудлуми сабабли саби бируси танбихI, яра шабагъат. Рахли илгъуна анцIбукь бетаалли, бегIти пикрибухъес гIягIнити саби къалабали илгъуна тяхIяр барсбарес ва магьар дихьес.

ШаригIят хIясибли, нешличилси виштIасила бархбас лебилра динна гIялимтани марбируси саби. Дудешличилси анцIбукь биалли къиянси саби. ДурхIя ветаурхIели, илала нешла дудешличил магьар хIебиалли, дудешла иличи ихтиюрти агара. ДурхIяли дудешла фамилия ва отчество бихес хIейрар, мас-мулкла ва лебдешла букьур ветхIерар ва дудеш илала кьайгимли виэсра хIейрар. Дудешличи хъарси ахIен илис бекIахъуди бедес, амма сунес дигули виалли, сай-гIяхIъулали ил виштIаси хIерварес арцличил яра цархIил тяхIярли кумекбиралли, илис ЧевяхIси Аллагьлизибад ﷻ шабагъат лебси саби.

Мисаллис, рурси халараибхIели илала кьайгимли виубли дудешли ил шери редес хIейрар, яра иличил цунулхъес. Илкьяйда акIубси рурсила кьайгим хIейалли, ил шери редес ихтияр имамлизиб саби лебси.

Эгер дурхIяла бегIтани гIур магьар дихьалли ва виштIаси 6 базла гIергъи акIалли, ил дудешла наслулизи халварес асубирар. АкIубли гIергъи биалли, илис лайикьси бяркъ бедес чебиркур ва хIерудиличил гIевуцес. Илгъуна дурхIялизи вайти гъайли угьес ва увяхIвирес асухIебирар.

Илгъуна виштIасила хъалибарглизи халрируси неш сари. Ил хIериалли, нешгIебти тухумти. Ил тяхIярли илгъуна виштIаси нешла шайзибадти тухумтала букьурлицун сай виэс вируси.

ЦацабехIти гIялимтани, илди-ургав Имам Абу ХIянифанира бурни хIясибли, мурул адамла дурхIяличи ихтиюрти диахъес багьандан, ил анцIбукь кабикили гIергъи ил хьунул адамличи хъайчикайэс гIягIниси саби.

Леб цархIилти гIялимтала кьукья, илди-ургав Ибн Сиринра, илдала пикри хIясибли, мурул адам виштIасила дудешлизи халируси сай, динна кьанунти хIясибли танбихIлаварили гIергъи. ТанбихI саби – хъайчикайибсилис къаркъубалаварни, хъайчикахIейибсилис 100–на гIярчимаг бяхъни. Ил кьяркьси танбихI саби, сенкIун зинала бунагьра дебали декIти бунагьуназибад ца сабхIели. Ил багьандан иличи лайикьси жазаъра бируси саби.

Эгер хьунул адам шерирси риалли, акIубси виштIасила дудешли ветаруси сай илала мурул, виштIасила гьарли-марси дудешла биалли, иличи ихтиюрти агара. Илкьяйдали баянбирули саби, илала дурхIяличи ихтиюрти кавлути сари, хьунуй хиянатдеш дарни багьурхIели, мурул илизивад декIарикили виаллира, (амма виштIаси илди хъайчикабиили 6 базла гIергъи акIаллицун).

Лебилра динна гIялимтала цаси пикри хIясибли, хиянатдеш дарибхIели акIубси виштIасиличиб сегъуналра гIяйиб лебси ахIен ва сунела бегIтала бунагь багьандан илини жаваб хIелуга. ЧевяхIси Аллагьла ﷻ гьалав илгъуна виштIасила даража ва ихтиюрти цархIилти биштIаталагъунти сари.

ЦацабехIтани хIядисличила хьарбиули саби: «Зинализивад акIубси виштIаси хIяблизивад бегIлара вайси сай» ибси. ГIялимтани баянбарни хIясибли, илала мягIна, виштIаси сунела бегIти кьяйда хиянатдеш дируси ветаалли, яра хIерхусили, ил тяхIярличила саби.

ГIусмантала пачалихъла манзил илдигъунти биштIатас цIаххIебилзахъес багьандан МяхIмуд, ГIяхIмад, Мехмед ибти уми дедлугули буили саби ибси пикри бурутира леб. СенахIенну дурхIначиб гIяйиб лебси ахIен, илди бунагьагарти ва дамкъа агарти сабхIели. Илгъуна виштIаси Аллагьличи ﷻ вирхули ва гIяхIти баркьудлуми дурадуркIули виалли, Гьалжанализи айцIуси сай. Вайти баркьудлуми дирули виалли, цархIилтасван сунела баркьудлумас жаваб бедес чебси саби. Адамлис кири, шабагъат, танбихI яра жазаъ акIни хIясибли ахIенну бируси, сунела баркьудлуми багьандан саби.

Авалра мазгьабла гIялимтала пикри хIясибли, мурул сунечил зина барибси хьунуйчи хъайчикайэс вируси сай, тяп илкьяйдали ил хьунулра илис шери рукьес. Эгер 6 базла гIергъи илдала виштIаси акIалли, ил дурхIя ил мура виънилизи халбируси саби. Эгер 6 базличив жявли акIалли, ил мурул илала дудешлизи халхIейру. Рахли мурул адамли ил сунела виштIаси виъни марбаралли, «Иш дила виштIаси сай» или бурили, илхIели ил илала дудешлизи халвиру.

БекIлибиубси саби – адамли сунела баркьудлуми хIясибли жаваб лугни. БегIлара гIяхIти биалли, ЧевяхIси Аллагьла ﷻ гьалаб – бегIлара Аллагьлизибад ﷻ урухкIути саби.

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли дерцахъаба нуша зиналичи гъамдирнилизирад ва Аллагьлизирад ﷻ урухкIутала лугIилизирадтили дараба. Амин!

 

Наида Гъуруева

2026-09-01 (РабигIуль-Авваль 1448 д.) №9.


Илдигу нушала Гьалжанала умхьни…

БегIтала хIурматбарес хIяжатси биъниличила лебтанилра балуси саби. Ил дурхIнала гьалабси се барили хьалли, ахъес хIейруси кIелра дунъялизибси (иш ва ахиратла) чебла саби. Чебла, ил сели-биалра чебицIахъес хIяжатси, ужра бедили ахIенси ахъес хIейруси ЧевяхIсила аманат саби. БегIтала ва дурхIнала...


Редакциялизи суал

- ДехIибала дирухIели ташагьудлизиб (Ат-тахIият) тIул се манзил ахъбуцес гIягIниси?   - ДехIибала дирухIели ташагьудлизиб (ат-тахIиятлизиб) ибан тIул ахъбурцнила пасихIдешличила шафигIитунала мазгьабла машгьурси гIялим ибн ХIаджар аль-Гьайтамини сунела «Ан мангьажуль кьавим»...


«Дарга, барая балга»

ГIяллаева ПатIимат БяхIмудовна акIубси сари Дахадаевла районна КьярбачIимахьила шилизир 1981 ибил дуслизир. Илала белчIуди 1987 ибил дуслизиб бехIбихьибсири, Къаякентла районна Сагаси Вихърила школализиб. БелчIудилизир гьаларяхI аррякьунси илини кIел класс тамандариб ва КьярбачIимахьила школализиб...


Дурхъати дугьби

Бусурман узис бируси балга   ХIядислизиб бурили саби: «ВалхIелуси бусурман узис бируси балга ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулбируси саби. Илала бекIла мякьлав вархьибси малаик вируси сай, гьар илини балга бирухIели «Аминь» викIуси ва илисра тяп илгъуна тиладибируси. Мисаллис,...


Салат

ГIягIнидиркур: ГIяргIяла дулекI – 400 гр; Зукьити хиярти – 2; Набадари – 1; Жерши – 1; Гидгури – 2; Итани жерши – 1 цула; ГIявадеш – 1 халаси кьулса; Майонез, зе, исиут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла дулекI ва...