бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дигила цIакьдеш

Дигила цIакьдеш

Школализиб яргаличилси белчIудила дус бехIбихьиб. Учительница сунес сагали бедибси 6 – ибил классла гьалар тIашлири. ДурхIни чучи рархьибси жагаси мугIяллимличи шипIбяргIили лехIлири. Учительницани класслизибти дурхIнас салам бедиб. Лебилра хIулбани чедиберкIили ил рикIар: «Мубаракдирулрая сагали бехIбихьибси белчIудила дусличил! Ил нушаб лебтасалра сабухъчебсили бетаурли дигулра! Ну разилира хIуша лерилра чедаэс! ХIушани багьурли дигулра, нуни лебилра цаван чебиути саби ва цацабехIти имцIали дигахъули цархIилтазибад декIархIебирис!»

 

БучIанти иличи жявли бурсибиуб, ва мугIяллим дигахъулри. ИмцIатигъунти класслизибти дурхIни гIяхIил бучIутири. Амма учительницала дугьби къяналати урдухъун, илис лебилра бучIанти цаван дигахъули ахIенри. Леври класслизив илис хIейгахъуси ученикра…

Ил нясти палтарличилси, лехIкахъибси урши сайри. Ил парталичи сайцун паргъатли кайилри, дурхIначил варххIеркулри, илизибад вайси гягI башулри. Класслизибти дурхIни иличил юлдашхIебиркулрли. 6 – ибил классли ил левни-агни хIисаббирули ахIенри, иличила хъумартурсиванри.

Цагьачам школала завучли классла руководительницаличи хъарбариб ил классла дурхIнала хIял-тIабигIят дяркъурли, характеристикаби делкIахъес. Руководительница хъарбаркь таманбарес хIядурлири, илдачил рузули рахъхIи риубли хIериалра, лебилра дурхIнала тIабигIят гIяхIил бяркъурлири. Илдачила илини къалабали белкIани хIядурдариб. Ил баягъи урши биалли, илцадра хIейгивилзули, иличила белкI бегIла гIелайзи арбухиб. Амма сеналра иличилара белкIес хIяжатлири. МугIяллимли иличила гьаларти дусмазир делкIунти белкIани хIердариб ва хIяйранриуб…

«Ил разиси, духуси, гIяхIил учIуси урши сай… - лукIули сари 1 – ибил классла учительницани, гьар секIал чедетаахъили, жагали лукIули сай, иличил узес дигесли саби…»

2 – ибил классла учительницани лукIули сари: «Ил гьар секIайзив чеветаибси, къайгъичевси, бегIлара гIяхIси учIан сай…»

3 – ибил класслизивхIели илала хъалибарглизи гьанагарси балагь бакIиб, неш декIли зягIиприкиб. Ил сагъхIебируси изай руцили, ребкIиб. Нешла бебкIали уршиличи халаси асар бариб, мурхьси децIлизи викахъиб, уркIи ясирбуциб. Класслизи вакIибхIели ил парталичив усулри. Илала юлдашуни тяйдибиуб, сай биалли школализи ца ити бурсидеш хIясибли вашанвиуб».

Илди белкIани делчIи, мугIяллимлис урши багьандан дебали децIагиб. Иличила сари вайтIа пикририкIни багьандан биалли, цIахбизур. Амма гьатIира дебали цIахбизур дурхIнани байрамлис савгъатуни хибхIели. ИмцIатала савгъатуни жагати такьназирти ва лямцIдикIути чялли дигьунти сарри. Ил хIейгуси ученикли биалли, савгъат гIядатла цIябси кагъарлизи бергурлири. Ил чебаили, дурхIни дукарбяхIиб. Кагъар гьаргбарили, учительницани илдала дукелцIи тIашаиб: «Севан жагасил!» – рикIар мугIяллим, някъличи илала кулеха баршили, иличир биалли чумал къаркъа хIедиулри. Илабси духила шишара бицIили ахIенри, амма илини касили итмадан сунечи чахьбариб…

Урши пишяхъиб, ил талихIчевлири. Дурсри тамандиубхIели, мугIяллимличи гъамиубли викIар: «ХIу дила нешван тIемрикIулри…», сунела талихIла халадешли, илини мугIяллимла хIулбазирти нургъби хIисабхIедариб. Сари биалли, гьанкI беткахъили, шала дикайчи рисули калун. Савли школализи ракIибхIели, илини дурхIни гIяхIдешличи, ряхIму-уркIецIиличи ва адабдешличи руркъес рехIрихьиб.

Илкьяйдали бурхIни аркьулри, ил урши биалли бегIлара гIяхIси учIан ветаур. Учительницани лебилра дурхIни дигахъулри, амма илала кьиматбирулри. Дусла гIергъи гIямрули илди декIарбариб, илини гьанна цархIилти дурхIни бучIахъулри. Гьачам учительницани иличибад кагъар касиб. Уршили белкIири, ил сунела гIямрулизир бегIлара дигуси ва гIяхIси мугIяллим риъниличила.

Чумал дусла гIергъи гIуррара кагъар касиб. Уршили колледжлизибад лукIулри, гIур биалли университетлизибадра. Амма уршила гъай хIясибли, иличир гIяхIси мугIяллим илала аги. Чумал дус гIуррара ардякьун, студент тухтур ветаур. Бахъал гIяхIти учительти къаршибикиб, амма иличир гIяхIси аги…

 Дусми ардашулри, учительницани иличирад къагъурти кайсулри. Урши халавиулри, амма мугIяллим хъумуртули ахIенри. Илис ил нешванри. ГIергъиси кагъарлизиб илини белкIун сунела талихI баргниличила ва гъамли мекъ бирниличила. Илгъуна мягIничебси бархIи сунела мякьлар нешла мерлар риахъес мугIяллимра жирариб … Ил кьабулрикиб.

Савгъат-кулехара баршиб чумал къаркъа агарси, илала нешлагъуна духира асили чахьбариб. Къаршибикили, хъябруцбикиб, уршилис нешла духила тIем багьур. Ил бархIи иличив талихIчевси аги, илини сунела неш кIапIруцилри…

ГIур ил викIар: «Баркалла гьар секIайс: набчи бирхауди бихьнилис, цIакь гибнилис, гIяхIдешличи бурсиварнилис, ну багаласили ветаахънилис, гIямруличи ва адамтачи диги адикьнилис, хIу наб гьар секIайзир гIибратли риради…»

МугIяллимли жаваб чарбатур: «ХIед баркалла! ХIечил къарширикайчи нуни гIяхIдешличи секьяйда бурсибирутил балули ахIенри…»

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...