бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Се бируси?

Се бируси?

- Сегъуна декIардеш лебси жиндрала, шайтIунтала ва иблисла ургаб? Гьарли-марли жиндри лертив яра илди адамтани пикридарибтив?

- «Тафсир уль-Кьуртуби» бикIуси жузлизиб бурили саби: «ГIялимти-ургар иличила чумал мягIнала пикруми лерти сари. ХIясан аль-Басри викIни хIясибли, жиндри иблисла дурхIни сари, адамти биалли, Адам Идбагла дурхIни саби. Жиндрала ва адамтала ургаб лебти саби бирхути ва хIебирхути, ил багьандан илдас шабагъатра бирар, бунагьра биур. ЦархIилван буралли, бирхути итдилтазибадти ва ишдилтазибадти Аллагьла ﷻ гьунчибти саби, хIебирхути биалли, шайтIунти саби.

Жиндри лерни марси биъни Дурхъаси Кьуръай ва Идбагла ﷺ Суннали кабизахъурси саби. Ил багьандан, илди лерниличи вирххIерхуси адам куфрулизи викес асубирар. Машгьурси динна ГIялим Ибну ХIажар аль-Гьайтами сунела «Фатаваль ХIадисия» бикIуси жузлизив викIар: «Агьлю сунна бирхути саби жиндри лерниличи, илди агни кабизахъес къайгъибирути биалли, Кьуръайчи, Сунналичи ва иджмагIличи (гIялимтала бархси пикри) хIебирхути бетарути саби. Ил секIай илди куфрулизи бикахъес асубирар. СенахIенну жиндри дирути ахIен бикIути адамтани илдачила бурути Кьуръайзирти аятуначира хIебирхни бетарули саби.

Ибну ГIяббас викIар, жиндри – жиндрала дурхIни сари, илди шайтIунти ахIен. Илди дубкIути сари. Илдала ургар лер дирхути ва хIедирхути. ШайтIунти – иблисла дурхIни сари, илди дубкIути ахIен иблис бебкIайчи, илди дарх дубкIути сари.

Илала дурабад, «ХIаят уль-хIайван аль-Кубра», жузлизиб бурули саби, имцIати гIялимти-ургаб жиндри иблисла насаблизибадти саби ибси пикри лебни.

ШайтIунти адамти чеббул-кIахъес ва Аллагь ﷻ хъумартахъес багьандан халаси къайгъилизир дирар. Илдани адамти сихIруличи бурсибиру. Гьарил адамла малаик левли кьяйда, илала уркIи буцес хIядурси шайтIанра лебси саби. ШайтIанра адамли гьарли-марли чебаэс вирар, сенкIун ил ва цархIилтира тамашала анцIбукьуни Кьудратла ВегIла имканти сари. Илис дигалли, се-дигара чебаахъес вирар. ШайтIайзивад верцес багьандан, Аллагьличи ﷻ дугьайзес ва «АгIузу би-ллагьи мина ш-шайтIани р-ражим» яра цархIилти Кьуръа аятуни делчIес чебиркур.

 

 

- ЖумягI бархIила суннатла кьаркьа умудеш барни (вазни) муртличи бикайчи халбируси? Ил убкали биалли секьяйда чебихъуси?

- ЖумягI бархIила суннатла умудеш барни бехIбирхьуси саби савлила дехIиба замана бехIбихьибхIейчибад ва таманбируси саби имамли жумягIла дехIибала тамандарили «Ас-Саляму гIялайкум ва рахIматуллагь» ибхIейс. ГIяхIсилизи халбируси саби жумягIла дехIибайчи укьес гьалав вазни, умудеш калахъес багьандан.

Ил кьаркьа умудеш барни чебихъниличила гъайикIалли, ил суннатси баркьудилизи халбируси саби цархIил журала умудеш барни кьяйдали. Ил бирни иргъахъули саби, адамли ил мягIничебси биъни багьурли бархьхIебалтахъес багьандан, сенкIун ил марбареси сабаб хIебиалли, бархьхIебалтни гIяхIси саби.

Иличи че ишгъуна мягIнала хIядисра лебси саби: «ЖумягI бархIи чебяхIбирули, чили кьаркьала бирцалра, дазал даралра, умути палтар чегьурли мижитлизи укьялра, имамличи гъамли кайалра, илала гьарил ганзлис ил ца дус дубуцибхIелигъуна савгъат бирар». («ТухIфат аль-Мугьтаж»).

 

- Тухтурли жавабкардеш дихутив зягIипсилис балкIли хIеруди барили, зягIипсила арадешлизир нукьсандешуни акIахъалли?

- Идбагла ﷺ хIядислизиб бурили саби: «ГIягIниси журала медицинала багьудлуми агарли адамти сагъбирули узусини, сунени барибсилис жавабкардеш дихути сари» (Абу Давуд, ат-Тирмизи).

ХIебиалли, чараагарли хIяжатси медицинала багьуди ва устадеш агарси адамлис ихтияр агара зягIипти сагъбирули узес. Илгъуна адамли сунела зягIиптала гIямрулис ва арадешлис жавабкардеш дихути сари.

Эгер гIягIниси журала медицинала шайчибси багьуди ва устадеш лерси адамли зягIипсилис бархьси къуллукъбарили, тухтурла шайчибси хатIа хIебиубли хьалли, адамла арадешлис зарал биубли биалли, тухтурли жавабкардеш дихути ахIен.

Рахли тухтурли зягIипси сагъирнилизиб хатIа барили виалли, ва иличибли адамлис зарал биалли, тухтурли жавабкардеш дихути сари, санигIят ункъли бяркъурси виалра.

СанигIят гIяхIли бални, тухтурла багьудичевдеш ва устадеш кабилзахъуси саби кIел санигIятлашал лайикьти тухтурли марбарниличибли, яра сай тухтурла санигIятлашалси машгьурдешличибли.

Амма ил санигIятла бегIти кIел адамли марбаралли, цархIил тухтурли зягIипси сагъвирнилизиб хатIа барни, илхIели илини бетаурсилис жавабкардеш дихути сари.

Ишаб имцIабирехIе, эгер халкьла медицинала санигIят бузахъусини хIиджама пайдалабарили яра цархIилван хIи датаъниличил зягIипсила ихтияр хIясибли, сагъварес дарман дирули виалли, илинира илкьяйда зягIипси сагъирухIели биубсилис жавабкардеш дихути ахIен.

 

(«Нигьаят аль-МухIтаж» имам аш-Шабрамаллисила субкомментарийтачил)

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Салаватла дурхъадеш

Гьачам машгьурси имам ХIясан аль-Басричи ца гьести гIямрула хьунул адам ракIили, пашманни рикIар: - ХIурматла шайх! Бара гьаларван дила цайли–цаси рурси ребкIиб, нура анцIкьила цIализир ратурли. Нуни илгъуна децI чекасес хIерирус. Бурсирарабагу ну балгаличи, наб муэрлизир рурси чераили, дила...


Гьар адамли сай-вегIси гьуни чеббиркIу

ВецIал дус гьалаб сегъунти-биалра сарихибдешуни диахъес багьандан университетлизиб багьуди касес хIяжатсири. Жагьти халкь университетлизи кабурхес, диплом касес, гIур гIяхIси хIянчи баргили, бузес къайгъилизибри.   Амма гьаннала замана аги-кьяйда дебали дарсдиубли сари. Хасти багьудлуми...


Миализирад нергъ

ГIягIнидиркур: Миа -250 гр; картошка - 1; набадари - 1; жерши - 1; петрушка (мякьи) - 1; кIема - 1 халаси кьулса; гIявадеш - 1 халаси кьулса; диъла нергъ (бульон), яра шин - 1 литр; зе, исиут, кьар - бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: Овощуни умударили, кьунбадли кьисдарая. Миала...


Шавваль базла дурхъадеш

Шавваль базла 6 бархIи дубдуцалли, лебил дус дуббуцибсилисгъуна кири бируси саби.   Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Чи Рамазан базлизив дубуцили, гIур гIеларад 6 Шавваль базлизир дуцаллира, лебил дус дуббурцули калунсиван вирар». Иш хIядисра, чили ца гIяхIси бараллира, илис вецIал илдигъунти дирар...


ДехIибайчиб сужда барес хIебирути адамтани дехIибала дирнила тяхIяр-кьяйда

1.ДехIибайчив тIашизес ва рукугIличи къухIизес вируси, амма сужда барес хIейруси адам виалли, дехIибала гIергъиси тяхIярли дирути сари:   1) Адамли КьиблаличивяхI тIашизурли, дехIибайзи ухIнаулхънила такбир «Аллагьу акбар» ируси саби, гIягIнити дехIибала дарес нигетличил...