Школа – багьудлумала ва бяркъла гIиниз

Улкала мугIяллимтас
Мургьила бехI тIулбани Арцла ручка дурцанти, ДурхIнас багьуди лугес ГIямру мяштIхIедиранти. ЯхI-ламуслизир цIакьти, Мурталра сабурчерти, ВикIулра дерхъабая, Улкала мугIялимти! Багьудлума делгIути, Пагьмурта дегIдиубти, ВикIулра датабая, Наслубас бяркъ луганти!
Гьарил адам школала мугIяллимтас гIямру кадерхайчи баркалла викIалра хатIахIеркур, сенахIенну гьарил инсай школализир сари бегI гьалар кайсути багьуди ва бяркъ. Школализи бакIес гьалаб бегIтани дурхIнас сецад гIяхIси бяркъ лугули биалра, дирхаирая, илабсигъуна багьудира бяркъра чинабалра касес вирхIейрни гIячихъси саби.
Школализи вакIибхIели гьарил дурхIялис ил сунела кIиибил хъаливан билзан, илаб буркIу илдани имцIасигъуна заманара. Бахъалгъунти дурхIни цаибил класслизи бакIибхIели мугIяллимлизи «неш», «дудеш» или дугьабилзули бирар. Гьайгьайрагу, гьарил мугIяллим къайгъилизив вирар дурхIнас багьуди бедес ва лерилра сунела цIакьанира заманара ахIерахIедиру. Ил багьандан бархьсира саби гьарил адамли мугIяллимтас хасси баркалла балахъни. ДурхIнаницун ахIенну бегIтанира мугIяллимтала кьадри-кьимат бирес чебси саби, сенахIенну хъулиб бегIтани 2-3 биштIати багьуди-бяркъличил гIеббуцили бекIхIебирухIели, школала мугIяллимтас илаб 20-30 -йчибра имцIали бучIанти бяркъличи бушес чевкъули саби.
Лебтанилра балуливан, мугIяллимтала алапа халаси ахIен, амма иличи хIерхIеили, дурхIни багьудлумани гIеббуцес багьандан лерил чула цIакьани илдас харждиру.
Нуни иш белкIлизив ца тяп илгъуна пергер мугIяллимличила бурес дигулра. ИшбархIила нушала игит сай Кьассагумахьилизивадси Эльдар Мирзаев. Ил школализив гIяхIил учIусири, илини бурни хIясибли, бегIлара дигути предметуни сарри алгебра, химия ва география. Шила школа белчIи гIергъи, илини Дагъистанна Пачалихъла университетлизи керхес кьасбариб. Илабси физико-математический факультет сархибдешуначил таманаили, бегIтас кумекбарес ибси пикриличил сай акIубси шилизи чарухъун. Илкьяйдали илини 2013 ибил дусличивад школализиб сунела бузери бехIбихьибсири. Илис бучIанти дебали дигахъу ва илдас сайра. Эльдар ГIямаровичли математикала ва информатикала дурсри кадирхьули, сунени касибти багьудлуми илдазира гIерасахъес халаси къайгъилизив вирар. Эльдарла хьунулра школализир мугIяллимли рузули сари. Илала дуравадра Эльдар ГIямарович шила жамигIятла халаси хIурмат сархибси адам сай. Гьарил дугьаизурси адам илини сунела пикрила дурав хIелта ва кумекличи музаулхъан. Шилизив ил лебтасалра багаласи адам сай, гьарил баркь-бацлизив ва шила жамигIятла гIямрулизир жигарла бутIакьяндеш дируси. Школализиб бедлугуси багьуди-бяркъла дурабадра илини ил тяхIярли бархьси динна багьуди касахъесра къайгъилизив сай. Сунени «Ас-салам» газета къулбасбирули ва тIинтIбарахъес халаси хIяракат бирули сай, алавти I0 –личирра имцIати шими-махьурбала жамигIятличи ил биахъули. Эльдар Мирзаев сунела жагьдешличи хIерхIеили бахълис гIибратли гьанушес вирар. СенахIенну ши батурли жагьилти арбашухIели, ил цархIилтиван ахIи, къиянти шилизирти шуртIрас мутIигIхIекIили, сунела бузериличил шилис ва шантас буресагарли халаси пайда лебхули сай. ЧеалкIуси наслулис гьарли-марси адаб-хIяяла, яхI-намусла ва адамдешла къиликъуначивли гIибратли ветарули сай. Илкьяйдали илини шила мижитлизиб , имамла къулукъуни дузахъули вягIза-насихIят бируси сай. Ишаб хIядисра гьанбикиб: Аллагьла Расуллизи ﷺ хьарбаибхIели бегIлара гIяхIси баркьуди се саби или, илини жаваб бедибсири гIилмула ца бутIа бяркъни саби или.
Дила пикри хIясибли, гьарил дурхIяла уркIилизир кавлан школаличила, цаибси учительличила шалати, ванати пикруми ва хIялани. Дилара алкIули дирар уркIила духIнар илдигъунти пикруми ва илдачил дархдасахъи ишди назмула тугъира акIуб.
Цаибил учительлис
Агь, гIебшнила тяхIудеш, Чарх зер-зербулхъахъуси. Гьанбикунала дахъдеш УркIи чебиргъахъути. ВегIебш, ишди дурхIядеш Жявли шалгIердулхъути. Агь, илдала муридеш, Чарх милигибирути. ХIулбала малхIямси хIер Гьанарар муэрлизиб, ГIякьлула мурхьти дугьби Черсаргъур дагьрилизир. ХIуни кадихьиб дурсри, БегI гьар дагьахъур дугьби, Лер мяхIкамли дихIули УркIила мурхьдешлизир. ВатIанничи дигира ЧIумати гъабзадешра Даимлис хьурадарри УркIурбазир нушала. ШалгIердулхъан дусмира ДурхIядеш кьяйда дуцIли, Кавлас ну гIямрулизив ХIела дурсрачи карцIли.
Камли ахIен халкь-ургаб школалис ва мугIяллимтас баркалла бикIути ва илдала хIурмат-кьимат бирути. Чула яшав цакьадар къулайбиубхIели, дурхIни-ургаб къаршибиркули саби чула школалис кумекбирутира, арцлашал ил гIеббурцутира. Баркалла биаб илдигъунти адамтас, саби бархьси гIямрула гьунчи дураибти школа ва мугIяллимти хъумхIертутас.
Дахъал лер буралаби школаличил ва бяркъ-багьудиличил дархдасунти: «Даршал дус хIерии, даршал дус учIен», «УчIес мурталра кьанси ахIен», «МугIяллим - ухуси шям сай, цархIилтас шалаикIули сай кархуси».
ГьандиркахъехIе белчIудили-чила ва багьудиличила даргала машгьурси гIялим, поэт, прозаик ва педагог Сагид ГIябдуллаевла дудешли уршилизи дурибти дугьби: «Саби чидил мезли касалра дунъяличиб багьудиличиб дурхъаси секIал лебси ахIен, урши. Бихес мах ахIен, бахес урчи ахIен, амма лебтасалра багалабирар. УчIен. Лерилра гIямрулизив учIен, цархIилтира бучIахъен».
ХIекьли дархьти ва жагати сари дудешли уршилизи дурибти гъай. Дудешла аманат таманбирули, Сагид ГIябдуллаев халаси гIялим ветаур. Илкьяйда махбикIаб дурхIнази бегIти, ва Сагидливан ахъли таманбираб бегIтала амру. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гьарбизахъаб гьарил адамла гIямрулизир пикруми-кьасани.
Баркалла, мугIяллимти
Баркалла, мугIяллимти, Нушаб багьуди гибти, ТалихIла гIямрулизи Нушаб гьуни абхьибти. Детауррая нушаб Нешлира дудешлира, ГIямрулис хъумхIертеси ГIякьлула гIинизлира. ДурхIнас багьуди бедес Лебил цIакь харжбиранти, ВикIулра гьар-мурталра Баркалла, мугIяллимти! Дунъя ласбикIуцадхIи Датабая арали, Зубарти ухуцадхIи Калаба хIуша шадли!
Илгъуна бируси хIяракатлис редакцияла шайзибад «Ас-салам» газетала хIянчизар МяхIмуд Рабадановли Эльдар Мирзаевлис Баркалала кагъар ва савгъатуни дедиб. ХIера илгъуна гьар шайчивад чеветаибси Мирзаев Эльдар ГIямаровичлис газетала редакцияла шайзибадра гIуррара халаси баркалла багьахъес дигулра ва сунела гьамадли ахIенси хIянчилизир сархибдешуни ва хъалибарглизир баракат дулгулра. Аллагь ﷻ разивиаб хIечи.