бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Суалти-жавабти

Суалти-жавабти

- Сегъуна манзил дирути ишракьла дехIибала? Илди дарнилис сегъуна шабагъат бируси?

- Машгьурси гIялим Ибн ХIаджар аль-Гьайтамини сунела «ТухIфат аль-МухIтаж» жузлизиб лукIули сай: «КIел ракагIятла ишракьла дехIибала я жамагIятличил дирути суннатла дехIибала, я зухIяла дехIибала ахIен. Илди берхIи абухъунхIели дирути дехIибала сари. ЦархIилван буралли, берхIила мява мусисиртличибад тамай ахъбиубли, 12-15 минут ардякьи гIергъи дирути сари ишракьла дехIибала.

Аллагьла Расулла ﷺ Анас ибн Маликли баахъибси хIядислизиб бурили саби: «Чили жамигIятличил дарх савлила дехIибала дараллира, гIур берхIи абухъайчи Аллагь ﷻ гьаниркахъули кали, гIур кIел ракагIятла суннатла дехIибала даралли, илис биркуси шабагъат хIяжлис ва гIумралисгъуна саби. – Ва хIяйна имцIабариб: – чебетаибси, чебетаибси, чебетаибси!»

 

 

 

- Асубирусив хьунуйс муруйчилси гъамдешличи кьабулагардеш багьахъес?

- Муруй ибси хIебирнила шайчиб багьес чебиркур, нушуз – ибси хIебирни, декIти бунагьуназибад цализи халбируси саби. Иличила бурули саби аз-Захаби ва Ибн ХIаджар имамтани.

Аллагьла Расулли ﷺ буриб: «Хьунул муруй жирарибхIели муруйчил ракIес кьабулхIерикили, муруй хьунуйчи гьимиличил дуги беркIалли, ил шаладикайчи малаикунала лягIнатлиур рирар» (аль-Бухари,Муслим).

Имам ан-Навави, ил хIядисличила сунела пикри бурули викIар: «Ил хIядис далилли бируси саби, хьунул адамли муруйчил гъамдешличи кьабулагардеш багьахъни къадагъаласи биънила».

Амма хьунул адамли муруйчилси бархбасличи разили хIериъни багьахъес рирар гIергъити тяхIуртазиб:

- сунела арадешлис зарал бирули биалли ва зягIипли риалли;

- муруйчилси бархбас илала нясдешли хIейгеси биалли, мисаллис, илизибад башуси жяргаси гягI сабабли;

- илала кьабулагардеш, динна кьанунти хIясибли муруйчилси гъамдеш асухIебирнили биалли, мисаллис хIяйзлизирхIели (менструация), яра нифаслизирхIели (послеродовые выделения).

Хьунул адамтас багьес чебиркур, мурул адамтала хьунул адамтала шайчир ихтиюрти лерти диъни ЧевяхIси Аллагьли ﷻ ва Илала Расулли ﷺ кадизахъурти, иличибли муруйс мукIурси хьунул – ил ЧевяхIсилис мукIурси сари ва лехIхIяйхъни ЧевяхIсиличи лехIхIяйхъни саби. Идбаг ﷺ викIусири (мягIна): «Эгер ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ ахIенси сужда барес асубируси биалри, нуни хъарбираси хьунрази чула муйлас сужда бирахъес».

Аллагьла Расулли ﷺ хьунул адамтас насихIят бурухIели, илди жибирутири чула муйлас гIяхIъулабиахъес, илди разибирахъес: «Мурул разили ватурли ребкIибси чи хьунул адам риаллира, ил Алжанализи арицIур» (ат-Тирмизи, Ибн Маджа).

(«ТухIфат аль-МухIтаж», ХIашия аш-Ширвани, «ХIашия аль-Буджайрими», «Ас-Сирадж аль-Мунир»).

 

 

 

- Сегъуна бируси гIиддала манзил хIяйзлизирхIели (менструация) декIаррикибси хьунул адамла?

- Бархьаначи буралли, хьунул адам хIяйзлизирхIели тIалакь бедлугни къадагъабарибси саби, сенахIенну иличибли хьунул адамла гIиддала манзил бухъянбилтIни сабабли ва илис имцIаси зарал бирни багьандан. Амма илхIели бедибси тIалакь гьарли-марсилизи халбируси саби. ХIяйзлизирхIели декIаррикибси хьунул адамла гIиддала манзил бехIбирхьуси саби илала умути бурхIни дехIдихьибхIейчибад ва таманбируси саби хIяйна умуриубли гIергъи. Бархьли буралли, илис тIалакь бедибти хIяйзла бурхIни халдирути ахIен.

Мисаллис, хьунул адамлис тIалакь бедили биалли хIяйзлариубси манзил, илдас гIергъи бехIбирхьуси саби цаибил умуриубси замана. ГIур кIинайсра хIяйзла манзил ва хIяйнайсра илди тамандиубли гIергъи умуриубси замана таманбиубхIели илала гIиддала манзилра таманбируси саби.

 

 

 

- Аль-ХIарам мижитлизир дехIибала дирухIели чина хIерикIалли гIяхIси – КягIбаличи яра суждаличи каркухIели анда чекабиуси мерличи?

- Ашкарси саби дехIибала дирусини дехIибайчивси лебилра замана хIер ца мерличиб батес гIягIниси биъни – сужудличиб анда чекабиуси мерличиб. Илала дурабадра ташагьгьуд (шагьада) бучIуси ургайчибра, тIул ахъбурцухIели иличи хIерикIес гIягIниси саби. Илкьяйда бирусив КягIбала мякьлавхIелира?

Ил суайзиб шафигIитунала мазгьабла гIялимтала пикри декIарбиркули саби. Илкьяйдали имцIатигъунти мазгьабла гIялимтала далилти хIясибли, ил суайзиб КягIбала мякьлаб дехIибала дирутасра илкьяйдали бирес гIягIниси саби. Сужда бирухIели анда чекабиуси мерличи хIерикIес, ташагьгьуд бучIухIели биалли – ахъбуцибси тIуйчи хIерикIес.

(«ИгIанат ат-ТIалибин»).

 

 

 

- Хьунул адамлис сецадхIи хIерли руэс гIягIниси, эгер илис тIалакь бедили камси замана дикили гIергъи хIяйзла бурхIни дехIдихьили диалли?

- Муруйчил бархбас бетаурли гIергъи хьунул декIаррикалли, хIяйна умуриэс гIягIниси саби, гIиддала замана арбукьес багьандан. ТIалакь умуриубси замана бедили биалли, илис гIергъи кIина гIуррара умуриайчи руэс гIягIниси саби.

Мисаллис, тIалакь бедили гIур хIяйзла бурхIни дехIдихьалли, гIур умуси замана бакIили, илкьяйдали гIуррара, ва гIиддала манзил таманбируси саби хIяйна умуриубхIели.

Бурес чебиркур муруй тIалакь бедили гIергъи умуси манзилла бурхIни бегIлара камтили дирули диаллира халдирути сари.

(«ТухIфат аль-МухIтаж»)

 

 

 

- Уршилизиб ихтияр лебсив сунела нешла шайзивадси вали виубли ил шери редес?

- Уршила илгъуна ихтияр агара, эгер нешлис кьайгимдеш дарес илала цархIил журала ихтияр хIебиалли. Урши нешла вали виэс вируси сай, мисаллис, хьунул адам узикьарлис (дудешла узила урши) шери рякьи риалли дудешла шайзирад ва илдала урши акIубли виалли, илис уршили вируси ва узикьарла уршили вируси, яра илала урши имам виалли, илкьяйдали нешла кьайгимли ил вакилварили виалли – ил тяхIярлизив урши нешла вали виэс асубирар ва ил шери редес вирар. Амма илала урши виъни багьандан ахIенну, чедиб бурибхIеливан, цархIил шайчив илис кьайгим яра вали виэс вирухIели.

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Рамазан базла дурхъадеш

Нушала дурхъаси МухIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чи разивиаллира Рамазан баз бакIниличи, Аллагьли ﷻ илала кьаркьала цIализибад мяхIкамбиру». ГIуррара, Идбагли ﷺ буриб: «Рамазан базла цаибил дуги ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иру: «Чи лева нуша дигахъуси, нушабра дигахъес? Чи лева нуша...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...