бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

Дудеш

УхIудлизиб кабикибси дергъ бусурмантала тарихлизиб дебали пашманси анцIбукьлизи халбируси саби. Ил дергълизив нушала Идбагра ﷺ вяхъибсири.

Дергъ таманбиубхIели, бархIи ахъилри. Чесабиуси цIябдешлизиб виштIаси урши ита-иша дуцIикIулри. Илала биштIаси уркIилизибси урехи хIулбазиб чебаэс вирулри. Урши сунела дудеш варгес къяйцIлири, амма ил варгес хIейуб… Лерилра илала хьулани чIянкI авлахъличир калун. Лерилра къайгъначи хIерхIеили, уршили дудеш варгес хIейубли, Идбагличи ﷺ дуцIухъун.

Илизи хьарбаиб:

- Чинава дила дудеш?

Нушала МухIяммад Идбагли ﷺ илизи кьутIкьуси бархьдеш буриб:

- ХIела дудеш гIязабти чекасили, вебкIиб, ил Алжанализив вирар!

ВиштIаси урши ил хIекьдеш аргъили висивииб. Илала тIашагарли кадиркути дуцIарти нургъби, дяхIличирад гердикIули, хIевала хъябличи кадиулри. Илала варг игули, рурцIулри. Илини дудеш гIур чехIейу! Илала хъябличи ахIейцIур ва урухиубхIели, илала дукла дигIянхIеркур! Илала биштIаси уркIи пашмандешла децIли пIякьудахъулри…

Идбагли ﷺ илала бекIличи някъ кабихьили иб:

- Гьари, виштIаган! Сен дебали висусири? Диур нургъбину, майсуд! Дигив хIед ну хIела дудеш виубли, ГIяйша (р.гI.) биалли, хIед неш ретарар? Урши гьар секIал хъумартурсиван шипIвяргIиб. Дакьибти дугьбани ил кьакьавакIахъилри. Илди дугьбани уршилизи ятимдеш хъумартахъур.

- Ва Аллагьла Расул, гьайгьайрагу, наб диги… Нушала Идбаг ﷺ разидешли шаладикIути хIулбази хIерикIули, викIар:

- Чи бикIара хIед? - Бужайр (пIяжу, цIерхьси виштIаси ибси).

- АхIенри! ХIу – Башир сайри. Дигуси Идбагли ﷺ виштIасилизи бурибси гIяхIси хабар, бусягIят тIинтIбиуб. Уршила сагати бегIтачил гьанна цархIилти гIямру дехIдирхьур. МухIяммад Идбагли ﷺ уршила бекIличи някъ кабихьиб. Дусми ардякьи гIергъи, Баширли итхIели кадикибти тамашала анцIбукьуначила бурибсири: «Идбагла ﷺ някъ къячбикибси мерлар дила гъез цIябдиуб, цархIилти биалли, хIяндиуб. Гьалав ну маъ-маъикIули, гъай дирхуси вираси, итхIейчивад вархьли гъайвикIанвиубра». Аллагьла Расулли ﷺ дурхIялис бегIтала диги дагьахъес сагадан имкан бедиб. Ил уршилис къакъбяхъли ветаур. Ил анцIбукьли нушара бурсидарира вебкIибсиличила биштIатази къяна хIебурахъес. НушакIун гьаман дикIули дирехIе: «ЦархIил шагьарлизи арякьун…», «ВахъхIи агарли лявкьян…» или биштIати хьулбикIахъулра. Нушала Идбагли ﷺ уршилизи кьутIкьуси биалра бархьдеш буриб: «Ил Алжанализи арякьун» или. Ил децIлизив хIетурли, илала хьулани цархIил шайчи шурдатур, сагати, даимла гIямруличила пикривикIесли уркIичеввариб…

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5,6 – ибил номертазиб)   ТIалаб хIясибли декIарбикни Хьунуйзиб ихтияр лебси саби муруйзи магьар кабушахъес тIалаббарес, эгер муруй сунечи шаригIятли хъардарибти таманхIедиралли. ИлхIели илини муруй бедибси магьарла мас чарбарес гIягIниси саби, чула-ургаб гъамдеш бетаурли...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...