бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

РиштIаси къараваш

БархIехъла манзил сабри. РиштIаси рурси Мадинала хясали буцибси кьакьализи кариили рисулри. РиштIаси рурсила някъбачи нургъби кIантIдикIулри.

Нушала Идбагли e рисуси рурси хIисабрариб. УркIецIили кьакьаварили иличи гъамиуб. Ил рисуси рурсиличи малхIямли дугьавизур: «Се бетаурли хIед, риштIаси?»

Рурси хIилхIи паргъатриубли рикIар: «Дила хужаимли кIел диргьам (арцла къуруш) гибтири декь асахъес. Нуни биалли илди деткахъахъилра!»

МухIяммад Идбагли ﷺ аргъиб ил къараваш рурси риъни. Арц деткахъни багьандан, танбихIларирура или урухкIули, хъули чаррухъес хIерирули, рисулри.

Ил бархIи Идбаглизир e вецIал диргьам лертири. Савли илдазирад авал дедили, илини сунес хIева асиб. Хъули чарулхъухIели, хъа гьалав къаршиикибси мискиннис гIяхIбизурли тиладибарибхIели илис бедиб. Чарухъи сунес цархIил хIева асиб. Ил пикриухъун, илала кIел диргьам калес гIягIнилири – тяп илдицад рурсила деткахъилри…

Ил викIар: «Марисуд, риштIаси, марисуд!», – ва кIел диргьам илала биштIаси хъатлизи кадихьиб.

Амма рурсила биса тIашдилзули ахIенри. Гьанна ил кьанриънилис сунес дирхъур или, урухкIулри хъули чаррухъес. Идбаг e ил секIайчи шакикили, рурсила някъ буцили хъули аррукиб. Ил хIеррируси хъули сабаибхIели, Идбагли e хъа вегIлис саламра бедили, унзализи кьутIдяхъиб. Унза хIебхьиб. Идбаг ﷺ гIуррара хъа вегIличи дугьавизурли, кьутIдяхъиб. ИлхIелира унза хIебхьиб. Унза гьаргдиуб хIяйнайсцун кьутIдяхъибхIели.

Нушала Идбагли хьарбаиб: «ХIушани дила тIамала хIергъираяв?»

Хъа вегIли жаваб бедиб: «Аргъира, хIела тIамала гIуррара ва гIуррара аргъес багьандан хIебхьибсири». Марлира, гьарил хъа вегI тамашавири, бархIехъ сунела хъа гьалав Идбаг e чеалри. Сецад халаси талихIал? Сецад халаси разидешал?

Идбагли тамашавиубли аъвяхъибси илизи викIар: «Иш рурси урухкIули сари хIушани дирхъу или. Аллагьлизирад ﷻ урухкIули, иш ратирая».

Итмаданал илини жаваб бедиб: «Ва Аллагьла Расул! ХIу бикьри вии, нуни иш рурсилис азаддеш бедлугулра. Ил рурси сабабли дила хъалибарглис игъбарбиуб хIу чеэс.

Идбаг ﷺ разивиубли, някъби ахъдуцили, Аллагьлис ﷻ шукрубариб: «Агь Кьудратла ВегI e, хIуни наб гибти итди вецIал диргьам хIябра баракатлатили урдухъун! Нура мискинра палтарла дегIдарира, къаравашлис биалли азаддеш бедири».

ДурхIначи дигили

Мижитлизиб сагали барибси Аллагьла Расулла мимбар лебсири. ХIябал ганзухъличивад ила ацIили, Идбагли хутIба бучIулри.

ХIясан ва ХIусен бара башанбиублири. Хапли илди мижитла гьалаб багьарбиуб. Илдачир сагати ва халати хIевни сарри. Башукад илдала хIевни кьяшмази дирхулри, илди кабиркули-абилзули хала дудешличи гьайбиублири. Нушала Идбагли илди чебаибхIели гьандуцес хIейубли, илдачи увяхIхъиб. КIелра илдира някъбачи ахъбуцили мимбарличи ацIиб.

Ил викIар: «Аллагьли нушази буриб, хIушала лебдешра, биштIатира – хIушаб имтихIянтили дирар или. ДурхIни кабиркули чебаибхIели гьандуцес хIейубли, буруси таманхIебарили, нура илдачи кацIили, някъбачи ахъбуцес чебикиб».

Нушала Идбаглис дебали сунела рурсила биштIати дигахъутири, илкьяйдали цархIилти биштIатира. Илини камси-биалра биштIатачи челукьуси секIал бусягIятал гьунчибушес кьасбирусири. Халатала масъултачиб илди гьалаб чебиули. Нушала Идбагла гIямрулизиб бегIлара халаси разидеш – биштIати сабри…

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...