бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Асия – Музагьимла рурси

Асия – Музагьимла рурси

Алжанала бегIлара гIяхIти ва ахъси даражала хьунул адамти

 

Нушала Идбагли ﷺ бурни хIясибли, илди 4 саби: Асия, Марьям, Хадижа ва Фатима.

 

Музагьимла рурси Асияс итхIелла гIядатуни хIясибли ФиргIява хьунул ретаэс кьадарбиубсири. Ил гIяхIси, адабчерси ва жагаси хьунул адам сарри. Мурул биалли ит манзилла бегIлара давлачевси пача сайри. Ил сунени сай чевяхIсилизи халирули, аллагь сайра или халаси пахруличил хIерирусири. Ил дунъяличив бегIлара хIерхуси ва ряхIму-уркIецIиагарси, зулмукар адам сайри. Гьачам илини чебаибси муэр палчини баянбарили, исраилла дурхIназивад цали ФиргIяван тахличивад увяхIуршниличила бурибсири. ИлхIели илини буйрухъбарибсири лебил акIубти уршби кабуршахъес. Илди камбиубхIели, илала адамти гIярзбухъун илди халкь чус бузахъес гIягIнили биъниличила, ва ца дус кабуршесли, гIергъиси дус балтесли барибсири. ЦацадехIти баянти хIясибли, 12 азирличибад 70 азирличи бикайчи кабушибтири.

Муса  акIес гIягIниси дус уршби кабуршан дус сабри ва илала неш иличила дебали кьакьарикIусири. Ил акIубхIели, ЧевяхIсини илис умут бедиб уршилис урехи хIебирниличила ва кьанилизи катурли, Нил хIеркIличивад вархьахъес хъарбариб. ВархьибхIели, кIялгIяла мякьлабси хIеркIла дублав ил Асияни ва илала къаравашунани варгибсири. Илини муруйзи тиладирикIули ил чучив ватахъур. Ил ниъли вахахъес хьунул адамти башули хьалли, илини сунела неш ахIенси кьабулхIерарибсири. Илкьяйдали Муса  Асияла хIерудилиув, ФиргIява хъулив халаваибсири.

Мусачи  Идбагдеш хъардарибхIели, илини Аллагьлис ﷻ булгахъес жибирутири. Иличи бирхутани дин итхIели дигIянали бузахъусири.

 Асия пачали сунес тIашбатурси кIялгIялизир хIеррирули, сунес дигуси тIалаббарес рирули хьалли, сунени айкьурси Мусачи  рирхаурли бусурман дин кьабулбарибсири, ва дигIянали Аллагьлис ﷻ рулгусири.

Гьачам ФиргIява рурсила гъез далдирули рузуси машитатла (гъез далдируси, бекI ибгьуси хIянчизар) някълизибад дурега кабикиб. Ил ахъбурцухIели илини «БисмиЛлагь» иб. Рурсили ил бакьили, дудешлизи буриб. ФиргIява ил хIянчизар тIалабрарили хьарбаиб, чи саял Аллагь ﷻ. Илини буриб нуша лерилра акIахъубси Цаси Аллагь ﷻ сай или. Ну сайра хIела аллагь или гIясивиубли, вяв-чIярикIули, урехи чебиахъули хьалли ил бархьси динничирад гIелумхIеризур. Илини машитатла хIябтIерхьаличир някъби-кьяшмази гIябли кадяхъили гIязабреркIиб, амма илала уркIи ЧевяхIсини чIумабарилри. ИлхIели ФиргIяванни цацали бикахъули илала гьалаб шелра дурхIя кабушиб. Сай аллагьлизи халхIеварили, сунес ил мутIигIхIеракIни багьандан машитатра карушиб.

Ил чераибси Асияла уркIи чIумабиуб. Ил ЧевяхIсиличи дугьаризур: «Я Аллагь ﷻ, рерцахъаба ФиргIявайзирад ва илала баркьудлумазирад! Бархьдеш агарти адамтазирад рерцахъаба! Алжанализиб наб хъали тIашбата!» Ил гIелумхIеризур ва ФиргIявайчи къаршили каризур. «Гьанна хIед дигуси бара» - или сунела динничила муруйзи буриб. Илини сунела хьунул Асия Цаси Аллагьличи ﷻ рирхни багьурхIели, ил дин бархьбатайчи гIязабруркIахъес хъарбарибсири. Илини хьунуйзибад тIалаббариб дин бархьбатурли, ил сунес мутIигIракIахъес. ФиргIявай ил инжитрирусири, амма Асияни сабурбариб. КIялгIяла хужаим рирухIели илизи гъайэс урухкIули руржути ФиргIява къаравашунани ил гIязабреркIиб. Асияла някъби–кьяшми дигьири, ва илис кумекбареси чилра аги, ФиргIява рурсира, къаравашунира иличиб дукаркIулри. Амма ил мутIигIхIеракIиб. Илини Алжанализибси сунела хъали чебаахъибхIели, ил дукарряхIиб. ФиргIявай сунела къуллукъчибази хъарбариб дин бархьхIебаталли, иличи бегIлара халати къаркъуби игьахъес. Амма илала иман илцадра цIакьсири, хIятта лебилтасалра гIибратли биуб. Асия сунела зулмукар муруйчи къаршили дурарухъес уруххIериуб ва дин багьандан жан дедиб. Къаркъуби иличи кадикайчи Аллагьли ﷻ илала рухI асиб. ЧевяхIсиличи ﷻ рирхуси, Асия ахъдешличи араибсири, гьарли–марли ил Аллагьли ﷻ черяхIрарибсири. Илизи багьахъурсири Алжанализир ил МяхIяммад Идбагла ﷺ хьунул ретарниличила.

 

Наида Гъуруева

 

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Давла бурчан

Дубурла гьарахъси шилизи башуси дахъал кьячIикIуначилси гьунчиб дугила кьанси замана машина бикуси Мухтар ускаири, ва сунела бархкьябачил бехIемцIлизи викилри. Кункси машиналичибти шел адамлизибадли хIябал алхири, кIел декIли дяхъурбази бикили, аргъала деткахъилри.   ШаладиркухIели вачарличи...


ХIял-тIабигIятли сай жагаируси

Гьалабван гIямрулизибадси ца ишгъуна анцIбукь хIясиббарира. Ца кинолизибадси бутIа чебиахъулри. Хьунул адамли беркала бируси мерличирти лерил секIал зянкъдикIахъулри, тIалхIяна дялчулри ва ахъли чIяррикIули, сунела белкIунси макьала чарбарахъес гъайрикIулри. Ил паргъатрарес бирули ахIенри илаб...


Буралаби

Адамличи адамла диги – дишес хIейрути цIа сари. ВегIлис хIейгуси цархIиллисра хIебиру. Вайси хабар жявли тIинтIбирар, гIяхIси хабар – кьанни. Вавни дерхъалли бирар мирхъили варъа бируси. МалхIямси гъайлира адам шадвиру. Някъбани вайси баралли, бекIли жаваб луга. Пикриагардеш...


Хъалибарглис мягIничерти…

> Хъалибарг – дунъяличиб бегIлара жявхIелла социальный бяхIчибизла институназибад ца саби. Илкьяйдали хъалибарг сабира биштIаси пачалихъличи мешубиркуси жамигIятла белхъхIебелхъуси бутIара саби.   ГIямрула илди хIекьдешуначила нушазивад гьарилли балуси саби. ГIядатлибиубливан,...


Динна гIилмула кьани гьаргбарибси

Дагъистайзибси ислам динна тарих дебали давлачебси саби. Нушала динна гIялимти гьар-чинабалра машгьурти ва хIурматла адамти саби. Илдани сабри халкьлис бегIлара къиняси замана пачалихъли бархьбатурхIелира уркIбази берцудила иман минабируси. Лавашала районна Кьакьамахьила шира ил шайчиб дебали...